Motoryzacja dla bogaczy

„Obywatele Unii Europejskiej w tym Polacy to stado baranów, które rządzone jest nakazami, zakazami i karami.” – w ten sposób użytkownik platformy X skomentował artykuł ze strony Kancelarii Lega Artis.

Tweet zdobył ponad 125 tysięcy wyświetleń, a w sekcji komentarzy oprócz głosów niezadowolenia pojawiła się krytyka autora wpisu. „To jest kłamstwo. Nie umiesz zrobić fact – check’u, czy celowo dezinformujesz?” – ta uwaga użytkowniczki Marta Habior zebrała ponad 8 tysięcy wyświetleń. 

Zakaz naprawy starych aut okazał się sensacyjną wiadomością, którą rozpowszechniali nie tylko użytkownicy X. Materiały informujące o rzekomym zakazie UE pojawiły się także na TikToku i Facebooku. W sieci znajdziemy również artykuły dotyczące tej kwestii, które zostały opublikowane już kilka miesięcy temu. Okazuje się, że o zakazie naprawy starych aut nie mówi się po raz pierwszy. 

Kancelaria Lega Artis

Artykuł załączony do tweeta Pawła Michalskiego pochodzi ze strony internetowej Kancelarii Lega Artis. W ubiegłym roku poruszyliśmy temat tej organizacji, która regularnie wzbudza kontrowersje ze względu na popularyzowanie fake newsów. Kancelaria Lega Artis zamieszczała m.in. artykuły zawierające nieprawdziwe informacje dotyczące konfliktu zbrojnego na Ukrainie. Warto zauważyć, że w zakładce „Regulamin strony” widnieje zapis, że administrator strony nie ponosi odpowiedzialności za „prawdziwość ani staranność w opisywaniu faktów, zdarzeń lub osób”.

Wpasuj się w 55

„Proponowane przepisy UE, które mają wejść w życie już w najbliższych latach, mają ograniczyć możliwość naprawy samochodów starszych niż 15 lat, szczególnie w przypadkach poważnych usterek, takich jak awarie silnika, układu hamulcowego czy kierowniczego” – tak brzmi fragment artykułu, na który powołuje się autor wpisu na platformie X. W tekście tym Ignacy Michałowski, redaktor naczelny Kancelarii Lega Artis, wspomina o unijnym programie „Fit for 55”. Ma on na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 55% do 2030 roku.

Co z samochodami?

Wśród projektów mających poprawić sytuację środowiskową na terenie Unii Europejskiej znajdziemy postanowienia dotyczące nowych norm emisji CO₂ dla samochodów osobowych i dostawczych. W rozporządzeniu na ten temat pojawiły się informacje wyłącznie o zachętach regulacyjnych dotyczących produkcji oraz nabywania nowych pojazdów zeroemisyjnych. Producent samochodów, który spełnia określone wymagania co do sprzedaży pojazdów bezemisyjnych i niskoemisyjnych, może zostać nagrodzony rozluźnieniem nakazów dotyczących docelowego poziomu emisji CO₂.

W jednym z projektów Komisji zawarto plany dostosowania przemysłu do 100% redukcji emisji do 2035 roku dla nowych samochodów osobowych i dostawczych. Pojazdy spalinowe, które już zostały zakupione, nadal będą mogły być wykorzystywane i dostępne na rynku wtórnym.

Co z naprawami samochodów? Internautów zaniepokoił art. 1 części A załącznika do jednego z projektów unijnych, który brzmi: „Naprawa pojazdu jest niemożliwa z technicznego punktu widzenia, jeśli (…) wymaga wymiany silnika, skrzyni biegów, karoserii lub zespołu podwozia, skutkującej utratą pierwotnej tożsamości pojazdu”. W rozmowie z Demagogiem Adalbert Jahnz, rzecznik Komisji Europejskiej, wyjaśnił, że przepis dotyczy jedynie niewielkiej części aut, dla których dany element (np. silnik czy karoseria) jest cechą charakterystyczną, a nie wszystkich standardowych samochodów.

Nie trzeba zmieniać pojazdu

Podsumowując, informacja zawarta w omawianych wpisach jest fałszywa. Żaden zakaz naprawy aut starszych niż 15 lat nie został ani nie planuje się, aby został wprowadzony. Ich właściciele mogą nadal je serwisować. Unia Europejska dąży do redukcji emisji gazów cieplarnianych, promując pojazdy zeroemisyjne oraz stopniowo wycofując nowe auta spalinowe, ale nie nakłada ograniczeń na kierowców. Dlatego posiadacze starszych pojazdów mogą być spokojni – nie trzeba ich wymieniać.

Więcej o zakazie naprawy starych aut możecie przeczytać na stronach Stowarzyszenia Demagog i Konkret24.

Artykuł Czy UE wprowadza zakaz naprawy starych samochodów? pochodzi z serwisu Pravda.

Ministerstwo (nie)prawdy

Profil Ministerstwo Prawdy, znany z udostępniania na X różnego rodzaju fake newsów, opublikował wpis o treści: „Mówią, że wg planu WEF [pl. ŚFE – przyp. aut.] w przyszłym roku wyeliminują z planety 6 miliardów ludzi. Jak? Albo będzie wojna atomowa, albo uaktywnią nanoroboty, które wstrzyknęli ze szczepionką przeciwko covid. Po tych szaleńcach można wszystkiego się spodziewać” (pisownia oryginalna). Do posta dołączona jest grafika pochodząca z artykułu na portalu The People’s Voice, która przedstawia Klausa Schwaba, prezesa Światowego Forum Ekonomicznego. Jego wizerunek został ozdobiony czaszkami i napisem „W 2025 roku umrą miliardy ludzi”. 

Tweet zebrał ponad 53 tysiące wyświetleń i 126 komentarzy. Wśród nich znajdziemy przychylne wypowiedzi takie jak: „Barany szprycowały się za frytki i hamburgera! Każdy kto mial trochę oleju w głowie to widział ze cos tu śmierdzi i szykują prawdopodobnie depopulacje!” (pisownia oryginalna). Pod wpisem znalazły się także komentarze osób, które nie uwierzyły w masową depopulację: „I pomyślę że są ludzie którzy faktycznie w bajki o nanorobotach wierzą”.

Link załączony do wpisu przenosi odbiorców do wspomnianego już artykułu z The People’s Voice z 22 sierpnia 2024 roku. Co w nim znajdziemy?

Szokujące statystyki

Autor artykułu z The People’s Voice sugeruje, że w Internecie od kilku lat dostępny jest dokument, który w formie tabeli przedstawia plan drastycznej redukcji globalnej populacji w 2025 roku. Z tekstu dowiadujemy się, że prognoza likwidacji miliardów ludzi zniknęła z sieci w 2020 roku. Mimo to jej zarchiwizowana wersja w dalszym ciągu jest wykorzystywana jako dowód na rzekomą masową depopulację. 

Na stronie z tabelą nie zawarto jednak informacji na temat ram czasowych, których dotyczy opisywana prognoza. Stwierdzono natomiast, że tabela nie jest magicznym narzędziem potrafiącym przewidzieć przyszłość. Stanowi jedynie model, który niekoniecznie musi mieć przełożenie na rzeczywistość.

Pod tabelą znaleźć można notatkę z 2014 roku, w której napisano, że część z zawartych w niej informacji pochodzi ze źródeł takich jak internetowi guru czy niepodpisane raporty. „Zakładamy, że oficjalne dane, zwłaszcza ekonomiczne, publikowane przez rządy, są fałszywe, spreparowane lub zniekształcone w pewnym stopniu” – brzmi treść komentarza..

Brakuje dowodów

Prognoza prezentowana w artykule na portalu The People’s Voice została oparta na nieweryfikowalnych danych, wyciągniętych ze źródeł, które należy uznać za niepewne. Nie ma żadnych dowodów na istnienie planu mającego na celu likwidację 6 miliardów ludzi przez Światowe Forum Ekonomiczne. 

To nie pierwszy raz, gdy pojawia się taka plotka – w 2021 roku kanadyjska agencja prasowa Reuters opublikowała artykuł, w którym zdementowała plotkę o rzekomej planowanej depopulacji Kanady, Europy Zachodniej oraz Stanów Zjednoczonych przez ŚFE. 

Artykuł Czy Światowe Forum Ekonomiczne zlikwiduje 6 miliardów ludzi? pochodzi z serwisu Pravda.

Bańki na igrzyskach

Tweet z początku sierpnia 2024 roku przedstawiający fotografie sportowców szybko zdobył popularność i stał się viralem. Do tej pory zdobył ponad 700 tysięcy wyświetleń, 8,7 tysięcy polubień oraz ponad 480 komentarzy.

W sekcji komentarzy znajdziemy istotną wymianę zdań. Użytkownicy zasugerowali, że stosowanie tradycyjnej medycyny ze Wschodu przez profesjonalnych sportowców może być równoznaczne z dobroczynnym działaniem baniek.

Zdjęcia baniek

W pierwszej kolejności sprawdźmy, czy zdjęcia zamieszczone w tweecie są prawdziwe. Dzięki opcji wyszukiwania obrazem w przeglądarce Google udało nam się ustalić, kto na nich jest i kiedy zostały zrobione.

Pierwsze zdjęcie przedstawia koszykarza Stephena Curry’ego podczas jednego z finałów NBA z 2015 roku.

Na drugiej fotografii znajduje się Alexander Naddour, gimnastyk artystyczny z USA. Analizowane zdjęcie zrobiono mu podczas Igrzysk Olimpijskich w Rio w 2016 roku. 

Trzecie zdjęcie ukazuje Simonasa Bilisa, litewskiego pływaka, przygotowującego się do drugiego półfinału na Igrzyskach Olimpijskich w Rio.

W dotarciu do źródła ostatniego zdjęcia pomogła nam opcja wyszukiwania obrazem oferowana przez Yandex i Bing. Dzięki niej dowiedzieliśmy się, że czwarta fotografia dołączona do wpisu przedstawia chińską pływaczkę Qun Wang podczas treningu w National Aquatics Center przed Igrzyskami Olimpijskimi w Pekinie w 2008 roku. 

W tweecie stwierdzono, że powyższe zdjęcia przedstawiają sportowców na igrzyskach. Jest ono nieprawdziwe, ponieważ nie wszystkie fotografie przedstawiają sportowców biorących udział w igrzyskach olimpijskich.

Pseudonaukowe bańki

Sprawdźmy, czy korzystanie z chińskich baniek przez sportowców jest wystarczającym dowodem na skuteczność wschodniej medycyny tradycyjnej.

Na stronie internetowej Komisji Europejskiej znajduje się artykuł, który został poświęcony korzystaniu z chińskich baniek przez sportowców. Zauważono, że istnieje bardzo niewiele badań potwierdzających domniemane korzyści ze stawiania baniek. Dotychczasowe badania naukowe wykazały, że bańki mogą przynieść pozytywne skutki jako terapia wspomagająca leczenie m.in. trądziku i półpaśca. 

W treści artykułu ze strony Komisji Europejskiej zwrócono uwagę na fakt, że profesjonalni sportowcy potrafią być zabobonni, a wielu z nich wierzy w efekt placebo. Są gotowi korzystać z niepotwierdzonych naukowo metod, jeżeli sądzą, że pomoże im to w utrzymaniu sprawności fizycznej oraz zwiększy szansę na lepsze wyniki w rywalizacji sportowej. Dlatego stwierdzenie, jakoby korzystanie z chińskich baniek przez sportowców było dowodem na skuteczność tejże terapii, uznajemy za nieprawdziwe.

Co z tego wynika? 

Po pierwsze, nie wszystkie zdjęcia zamieszczone we wpisie przedstawiają sportowców podczas igrzysk olimpijskich. Po drugie, popularność terapii nie świadczy o jej skuteczności, jak sugeruje autor. Powszechność stosowania baniek przez sportowców nie jest dowodem na ich korzystny wpływ na zdrowie. 

Artykuł Chińskie bańki na igrzyskach? Sprawdzamy pochodzi z serwisu Pravda.

Sochan i urna wyborcza

„Trzeba w końcu zrobić porządek z imigrantami” – tak miały brzmieć słowa Jeremy’ego Sochana wypowiedziane podczas wrzucania głosu do urny wyborczej. Tweet przedstawiający zdjęcie koszykarza zdobył ponad 310 tysięcy wyświetleń na platformie X. Od autora wpisu dowiadujemy się również, że koszykarz zdecydował się na oddać głos na Donalda Trumpa.

Niektórzy komentujący zauważyli, że we wpis jest trochę podejrzany: „Szczególnie że na zdjęciu kartki widać orła RP z wyborów prezydenckich w Polsce. Że też się ludzie dają podpuszczać na takie ściemy.” – brzmi jeden z komentarzy pod tweetem.

Zdjęcie wyrwane z kontekstu

Jeremy Sochan rzeczywiście udostępnił na X zdjęcie przedstawiające moment, gdy wrzuca swój głos do urny. Fotografia nie powstała jednak podczas tegorocznych wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Zrobiono ją w czasie zeszłorocznych wyborów parlamentarnych w Polsce. Jeremy Sochan posiada polskie obywatelstwo, dzięki czemu mógł zagłosować w naszym kraju w 2023 roku.

Informacja o tym, że zdjęcie przedstawia Sochana głosującego na Donalda Trumpa jest fałszywa.

Brak dowodów 

Sprawdziliśmy nie tylko pochodzenie zdjęcia Jeremy’ego Sochana, ale także jego rzekomą wypowiedź dotyczącą imigrantów. Nie znaleźliśmy żadnych wiarygodnych źródeł, które potwierdzałyby, że koszykarz je wypowiedział. 

Dodatkowo, rzekomą wypowiedź koszykarza umieszczoną w tweecie zdementował Michał Pacuda, przedstawiciel Sochana. „Wpis jest manipulacją i wprowadza w błąd. Ta wypowiedź jest zmyślona, a zdjęcie Jeremiego (wykorzystane bez jego zgody) jest sprzed roku, kiedy to głosował w polskich wyborach.” – napisał.

Poniższy wpis jest manipulacją i wprowadza w błąd.
Ta wypowiedź jest zmyślona, a zdjęcie Jeremiego (wykorzystane bez jego zgody) jest sprzed roku, kiedy to głosował w polskich wyborach.
Jeremy głosował 2 tygodnie temu i zachęca każdego do udziału w wyborach.
Post zgłoszony do @X https://t.co/3rBV30yNuU

— Michal Pacuda (@Pacuda) November 5, 2024

Tegoroczne wybory w USA

Na kogo zagłosował Jeremy Sochan w tym roku? Na ten moment koszykarz ograniczył się do udostępnienia posta, w którym zachęca swoich fanów do udziału w wyborach, podkreślając wagę zaangażowania obywatelskiego. Sportowiec nie opublikował jednak relacji z samego głosowania ani nie zdradził, którego z kandydatów wybrał. 

Informację o tym, na kogo zagłosował Jeremy Sochan uznajemy za nieweryfikowalną. Jeśli koszykarz podzieli się publicznie informacją na kogo zagłosował, to zaktualizujemy ten artykuł.

Powyższy artykuł został zaktualizowany 8.11.2024 r. w celu uwzględnienia stanowiska opublikowanego przez Michała Pacudę na portalu X.

Artykuł Czy Jeremy Sochan zagłosował na Donalda Trumpa? pochodzi z serwisu Pravda.

Rabaty na zakończenie biznesu

Fanpage sklepu Kowalski Moda Warszawa polubiło i zaobserwowało 3 400 osób. Aktywność firmy na Facebooku rozpoczęła się od wpisu z 29 września 2024 roku, w którym firma informowała o swojej nowej kolekcji. Już 17 października na stronie pojawiło się oświadczenie dotyczące zakończenia działalności. „Zamierzamy zamknąć… Po 25 latach z radością spędzonych w naszym sklepie, niestety musimy zakończyć naszą działalność… Chcemy podziękować wszystkim naszym wspaniałym klientom za te piękne lata. Dlatego oferujemy największe rabaty, jakie kiedykolwiek mieliśmy…” – tymi słowami firma zachęca do skorzystania z rabatów na stronie ich sklepu, którą podlinkowano we wpisie.

Gdzie ten sklep? 

Według informacji na facebookowym fanpage’u firmy Kowalski Moda mieści się przy ulicy Jana Pawła II 82 w Warszawie. Pod tym adresem znajduje się centrum handlowe Westfield Arkadia. Kowalski Moda nie pojawia się na liście sklepów działających w tej galerii.

Na stronie internetowej firmy podany jest inny, holenderski adres: De Corridor 14 w Breukelen. Wyszukiwarka Google pokazuje jednak, że nie działa tam żadna firma o nazwie Kowalski Moda. W zakładce „Polityka zwrotów” widnieje kolejny adres, tym razem z Chin. To nie koniec: Google Maps podaje, że sklep mieści się przy ulicy Rumuńskiej 6 w Warszawie… 

Lokalna produkcja czy import?

W zakładce „O nas” czytamy, że Kowalski Moda to rodzinny biznes. Na Facebooku twierdzą, że funkcjonują od 25 lat, jednak wyszukiwarka firm tego nie potwierdza. Nie istnieje żadne przedsiębiorstwo o takiej nazwie, które zostało zarejestrowane 25 lat temu.

Ubrania w Kowalski Moda potrafią kosztować ponad 600 zł. Tymczasem ten sweter najprawdopodobniej pochodzi z AliExpress, gdzie można kupić go za ok. 80 zł. Dowodem na to, że osoby stojące za Kowalski Moda przynajmniej raz odwiedziły tę stronę, jest fakt, że wykorzystali te same grafiki co sprzedawca na Ali. 

Znany schemat

O innym scamie „na rodzinną firmę w kryzysie” pisaliśmy w czerwcu. W obu przypadkach oszuści wykorzystali ten sam schemat – poinformowali na mediach społecznościowych o likwidacji działającego od lat biznesu i wyprzedaży towaru po wyjątkowo niskich cenach w ich sklepie internetowym. Ubrania Kowalski Moda, podobnie jak Rzemiosła, pochodzą z chińskich platform fast fashion. Obie firmy istnieją tylko w internecie, a ich wpisy najprawdopodobniej miały służyć wyłudzeniu pieniędzy od niczego nieświadomych internautów.

Artykuł Czy oszuści znowu sprzedają ubrania na Facebooku? pochodzi z serwisu Pravda.

20 milionów wyświetleń

Nagranie opublikowane 12 czerwca 2024 roku przedstawia mały statek wycieczkowy poruszający się po wodach Tajwanu. Niektórzy z jego pasażerów nagrywają lub robią zdjęcia czemuś w oddali. Po chwili kamera obraca się, by pokazać głowę monstrum widoczną tuż pod powierzchnią wody. 

Nagranie zebrało 20 milionów wyświetleń, ponad 560 tysięcy polubień oraz 16 tysięcy komentarzy. Internauci po obejrzeniu krótkiego filmiku wspólnie stwierdzili, że jest to Godzilla lub Lewiatan, czyli legendarny morski potwór, o którym wspomniano w Starym Testamencie.

Potwór zniknął

Postanowiliśmy sprawdzić, czy zdjęcie rzekomego potwora nadal jest na Google Maps. Jeden z użytkowników Reddita podzielił się współrzędnymi geograficznymi odpowiadającymi tym z nagrania, dzięki czemu byliśmy w stanie zidentyfikować jego położenie w Google Maps. Miejsce, gdzie ponoć widziano jaszczura, znajduje się na Tajwanie, w hrabstwie Yilan. Przeszukaliśmy Google Maps i Google Earth pod względem fotografii przedstawiających Godzillę. Nie udało nam się nic znaleźć.

Brak dowodów

Na tę chwilę nie ma żadnych podstaw, aby sądzić, że filmik na TikToku przedstawia prawdziwą Godzillę (lub Lewiatana). Warto pamiętać, że każdy użytkownik ma możliwość opublikować dowolną fotografię lub nagranie w internecie oraz przypisać je do wybranej lokalizacji w Google Maps. 

Artykuł Wielki potwór na Google Maps. Czy to dowód na istnienie Godzilli? pochodzi z serwisu Pravda.

Niepokojące pismo

Na profilu na platformie X w kwietniu 2024 r. pojawił się wpis o treści: „Masz SUV-a? No to go stracisz. Nie będziesz miał nic i będziesz szczęśliwy…ciekawe czy będzie tego rodzaju pism więcej…coś sie szykuje…”. Autor posta załączył do niego fotografię dokumentu od lokalnego urzędu miejskiego, który dotyczy przeznaczenia prywatnego samochodu na rzecz 11 Pułku Logistycznego. W piśmie poinformowano o dokładnym miejscu dostarczenia samochodu w razie ogłoszenia mobilizacji lub wojny. 

Wpis wraz ze zdjęciem dokumentu stał się viralem na platformie X. Do dnia 18 października 2024 roku wyświetlono go prawie 908 tysięcy razy. Zebrał on również 2 tysiące polubień oraz ponad 800 komentarzy. „Też mi nowość”,„to normalna procedura od dawien dawna” – pisali użytkownicy platformy X. Część z nich zwróciła uwagę na fakt, że zawiadomienia tego typu są standardową procedurą wojskową. 

Czy to prawda?

W zawiadomieniu powołano się na kilka ustaw. Jedną z nich jest Kodeks postępowania administracyjnego, a dokładniej art. 61 § 4. Reguluje on obowiązek zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu wszystkich osób będących stronami w danej sprawie. W dokumencie wspomniano również o art. 628 i 630 Ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny. Przepisy te faktycznie istnieją i zawierają przepisy związane z m.in. przekazaniem prywatnego pojazdu do użytku przez wojsko. 

Dalej czytamy, że odbiorca zawiadomienia powinien dostarczyć swój pojazd do Jednostki Wojskowej 2649 przy ul. Żarskiej w Żaganiu. Postanowiliśmy sprawdzić, czy to miejsce istnieje na mapie. Zostaliśmy przekierowani na stronę internetową 11 Batalionu Remontowego o numerze 2649. Jednostka ta wykonuje zadania związane z zabezpieczaniem technicznym jednostek wojskowych. Za pomocą Biuletynu Informacji Publicznej sprawdziliśmy też Urząd Miejski w Międzyrzeczu. On także jest prawdziwą instytucją. 

To żadna nowość

Zgodnie z art. 628 i 630 Ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Wspomnianym świadczeniem rzeczowym mogą być posiadane przez osoby fizyczne środki transportowe, w tym także samochody. Art. 630 zawiera przepisy umożliwiające wydanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) decyzji administracyjnej o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Warto podkreślić, iż w stosunku do takich decyzji stronie, czyli właścicielowi danego środka transportu, przysługuje ścieżka odwoławcza przewidziana dla każdej decyzji administracyjnej. 

W przypadku istnienia prawomocnej decyzji o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, wezwania do spełnienia tego świadczenia dokonuje wójt (burmistrz, prezydent miasta) w trybie art. 631 ustawy o obronie Ojczyzny. Wezwanie takie jest ostateczne i nie przysługuje na nie odwołanie

Procedurę nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obronności państwa opisano w Ustawie z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Świadczenia rzeczowe w formie uregulowanej przez w ten dokument obowiązywały przez 55 lat. W nowej Ustawie z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny podtrzymano tę procedurę, co oznacza, że zasady nie zmieniły się od ponad 50 lat. 

Nie zostawią cię z pustymi rękami

Co dzieje się, gdy zostajemy zawiadomieni o potrzebie oddania swojego pojazdu na rzecz wojska? W art. 633 ustawy o Obronie Ojczyzny można przeczytać, że „biorący ponosi zwykłe koszty i inne ciężary związane z utrzymaniem przedmiotu świadczenia, a poczynione przez niego wydatki lub nakłady na przedmiot świadczenia nie podlegają zwrotowi”. Ponadto w art. 634 tej samej ustawy znajdziemy informację o wynagrodzeniu dla osób, które oddały swój samochód wojsku. Jest ono wypłacane w postaci ryczałtu „w wysokości odpowiadającej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji”. Dodatkowo, w art. 633 widnieje zapis, że samochód musi wrócić do właściciela w takim samym stanie technicznym, w jakim dana jednostka wojskowa go otrzymała. 

Gwarancja rekompensaty

Tweet informujący o rzekomej stracie prywatnego pojazdu przekazuje fałszywe informacje, ponieważ przepisy jasno określają, że wojsko jest zobowiązane zwrócić auto właścicielowi. Co więcej, osoba, do której należy zabrany przez siły obronne pojazd, może ubiegać się o rekompensatę. Wszystkie koszta związane z użytkowaniem samochodu pokrywa jednostka wojskowa, która go wykorzystuje. To oznacza, że właściciel nie ponosi żadnych strat finansowych ani technicznych w wyniku oddania wojsku prywatnego pojazdu.

Artykuł Czy wojsko zabierze nam samochody? Wyjaśniamy pochodzi z serwisu Pravda.

Ależ to się rozprzestrzenia!

Wpis z fotografią strażaków został opublikowany na Facebooku 24 września 2024 roku. Do 2 października 2024 roku post zdobył ponad 60 tysięcy reakcji, 3 tysiące komentarzy i 7 tysięcy udostępnień. 

Wiele osób uznało fotografię za autentyczną. „Wygląda to realnie”, „jesteście wspaniali”, „po ciężkiej pracy należy się odpoczynek” – pisali internauci. Niektórzy zasugerowali jednak, że zdjęcie mogło zostać stworzone przez sztuczną inteligencję. „Wspaniałe AI”, „wygląda jak AI”, „zdjęcie AI przejdzie do historii?” – komentowali. 

Fotografię udostępnił m.in. Jan Warzecha, poseł na Sejm RP z ramienia Prawa i Sprawiedliwości. Jego post zyskał ponad tysiąc reakcji oraz około 200 komentarzy. Zdjęcie pojawiło się też na koncie Tomasza Friedlandera, działacza charytatywnego. Obydwaj mogą pochwalić się sporą grupą odbiorców – u Friedlandera sięgająca pułapu kilkunastu, a u Warzechy kilkudziesięciu tysięcy obserwujących. 

Inne wozy i mundury

Pierwszym podejrzanym elementem zdjęcia, który rzuca się w oczy, jest pojazd. W Polsce korzysta się z innych modeli wozów strażackich niż ten. Ich fotografie znajdziemy na oficjalnej stronie Państwowej Straży Pożarnej oraz stronie rządowej poświęconej Ochotniczej Straży Pożarnej. 

Inne jest też umundurowanie polskich strażaków. W październiku 2021 roku weszło w życie rozporządzenie, które zmieniło dotychczasowy wygląd tych mundurów. Na wygenerowanym przez AI zdjęciu widnieją ciemne kurtki, podczas gdy te noszone obecnie są w innym kolorze. Dokładny opis wszystkich elementów ubioru jest opublikowany na stronie internetowej Państwowej Straży Pożarnej. Został też opisany w regulaminie Ochotniczej Straży Pożarnej. Co więcej, w Internecie jest mnóstwo zdjęć przedstawiających strażaków pracujących przy tegorocznej powodzi. Przyglądając się im, można zauważyć odmienny niż na fotografii z posta strój. 

Zbyt natężone kolory

Fotografię dołączoną do opisywanego w tym artykule posta wyróżnia także przerysowanie i nienaturalne natężenie kolorów. Przyglądając się jej, można zauważyć też błędy dotyczące ludzkiej anatomii. Pośród strażaków porozrzucane są nogi, których właściciela próżno jest szukać. 

To wygenerowany obrazek!

Choć niektórzy internauci uznali zdjęcie za autentyczne, viralowa fotografia przedstawiająca odpoczywających strażaków jest dziełem sztucznej inteligencji. AI nie odwzorowało odpowiednich mundurów i wozów strażackich. Popełniło też błędy w zakresie ludzkiej anatomii. Sztuczną inteligencję zdradził również styl – zbytnie natężenie kolorów i przerysowanie. Na tej podstawie można stwierdzić, że grafika z opisywanego posta nie jest prawdziwym zdjęciem. 

Artykuł Czy to viralowe zdjęcie strażaków jest prawdziwe?  pochodzi z serwisu Pravda.

Putin dla powodzian

„Jesteśmy gotowi wysłać do Polski wyspecjalizowane brygady strażackie z Kaliningradu w celu zniwelowania skutków powodzi u naszych Polskich partnerów. Czekamy na zielone światło od rządu RP” – tak rzekomo brzmiała wypowiedź Władimira Putina dla rosyjskiej agencji państwowej RIA Novosti. Jego propozycja zainteresowała użytkowników platformy X, gdzie pojedynczy tweet na ten temat zdobył ponad 700 tysięcy wyświetleń oraz mnóstwo komentarzy od zadowolonych internautów. Jednak czy Polska naprawdę może liczyć na pomoc Putina? 

Źródło poproszę

Znaki kwestionujące autentyczność słów prezydenta Rosji znaleźć można już w komentarzach pod wpisem. Kilku użytkowników poprosiło autora wpisu o źródło, jednak ten w odpowiedzi przyznał, że… żadnego źródła nie ma. Jak stwierdził, dodał na X fake newsa, by „pośmiać się z kretynów”. 

A może jednak?

Jak napisał autor tweeta, wypowiedź Putina miała zostać opublikowana za pośrednictwem agencji RIA Novosti. Problem w tym, że 10 lat temu została ona zlikwidowana. Na oficjalnej stronie Kremla można znaleźć rozporządzenie o poprawie efektywności mediów państwowych z 9 grudnia 2013 r., w której powiadomiono o rozwiązaniu organizacji. Dlatego też nie jest możliwe, żeby w 2024 r. publikowała ona jakiekolwiek informacje.

Żeby ostatecznie potwierdzić, że Putin nigdy nie wypowiedział słów zawartych w opisywanym tu tweecie, przetłumaczyliśmy je na język rosyjski. Nie znaleźliśmy jednak żadnego wiarygodnego źródła, które świadczyłoby o tym, że propozycja prezydenta Rosji jest prawdziwa. 

Viralowa katastrofa

Podsumowując, tweet na temat propozycji wsparcia dla powodzian od Rosji zawiera fałszywą wypowiedź Putina. Agencja, która miała opublikować tę informację, nie istnieje od 10 lat. Nie ma też żadnego źródła wskazującego na to, że rzeczywiście padły takie słowa. 

Artykuł Czy Władimir Putin zadeklarował chęć pomocy polskim powodzianom? pochodzi z serwisu Pravda.

Co to za dzieło?

Internauci szybko zweryfikowali treść tweeta i z łatwością wskazali prawdziwe pochodzenie fotografii. W lipcu 2024 roku Biblioteka Publiczna im. Jarosława Iwaszkiewicza w Lęborku zorganizowała wydarzenie „Biblioteka Równości”, które polega na ukazywaniu różnorodności i promowaniu tolerancji, szacunku i miłości do rodzin składających się zarówno z mamy i taty, jak i osób dowolnej płci. Bibliotekę wzbogacono o różnego rodzaju materiały edukacyjne, które są dostępne dla każdego odwiedzającego. Oprócz plakatów znajdziemy tam specjalną publikację pt. Różnorodność i szacunek. Razem tworzymy przyszłość. 

Zawsze patrz na szczegóły

W tym przypadku można łatwo zauważyć, że zdjęcie z tweeta jest częścią broszury z wydarzenia „Biblioteka Równości”. Wystarczy przyjrzeć się szczegółom. Od razu w oczy rzucają się elementy, które prześwitują przez stronę. Możemy rozpoznać takie fragmenty jak logo biblioteki, grafikę przedstawiająca tęczę oraz dłonie ułożone w kształt serca. 

Nie, nie będzie tego w szkołach

Nie ma podstaw, aby sądzić, że książka ma trafić do szkół, a tym bardziej że sama jest podręcznikiem. Informacja o tym, że zdjęcie przedstawia „Podręcznik klas 1-3” jest fałszywa. Czego może nas nauczyć przypadek tej bibliotecznej broszury? Gdy w mediach społecznościowych natraficie na treści wywołujące silne emocje, zalecamy zachowanie spokoju oraz zwrócenie szczególnej uwagi na na detale. Dokładna analiza materiału, takiego jak zdjęcie czy nagranie, często pozwala dostrzec elementy podważające autentyczność przekazu. Ważne jest, aby do emocjonalnych publikacji podchodzić krytycznie, ponieważ często nawet autentyczne materiały wizualne mogą być wyjęte z kontekstu, aby manipulować odbiorcami.

Informację o rzekomym podręczniku dla klas 1-3 zweryfikował również portal fact-checkingowy FakeNews.pl.

Artykuł Czy ta książka o osobach LGBT+ to podręcznik szkolny? pochodzi z serwisu Pravda.