Wpis dotyczący aktywności poprzednich prezydentów pojawił się m.in. na profilu Konfederacji na platformie X. „Prezydent może wetować ustawy. To nie moja wina, że poprzedni prezydenci nie korzystali ze swoich uprawnień, że wetowali poniżej 1% ustaw, które lądowały na ich biurkach” – zacytowano słowa jednego z liderów Konfederacji i kandydata na prezydenta Sławomira Mentzena. 

Swoją tezę o odsetku wetowanych przez prezydentów ustaw Mentzen przedstawiał już wcześniej, np. podczas wystąpienia w radiu we wrześniu 2024 roku, z którego nagranie trafiło na TikToka, gdzie uzyskało ponad 26 tys. polubień i blisko tysiąc komentarzy. Profil Nowa Nadzieja na Facebooku udostępnił z kolei inną wypowiedź Mentzena, również z września 2024 roku, w której także padają słowa o tym, że poprzedni prezydenci wetowali poniżej 1% ustaw. Kolejnym przykładem jest rozmowa, którą na początku września ubiegłego roku Mentzen odbył z Robertem Mazurkiem na antenie RMF FM. Udostępnione na facebookowym profilu Konfederacji nagranie uzyskało 66 tys. wyświetleń, ponad 2,9 tys. reakcji i 153 komentarze. 

Prawo, nie obowiązek

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem państwa i gwarantem ciągłości władzy państwowej. Jego kompetencje zostały określone głównie w Konstytucji RP z 1997 roku, a także w ustawach szczegółowych. 

Do jego obowiązków należy m.in. mianowanie premiera, zwoływanie pierwszego posiedzenia Sejmu i Senatu, zarządzanie wyborów (za wyjątkiem wyborów prezydenckich) oraz podpisywanie ustaw, wobec których nie decyduje się podjąć innych działań. 

Prezydent w Polsce posiada również prerogatywy, czyli uprawnienia, z których może, choć nie musi korzystać. Zaliczają się do nich: prawo łaski, inicjatywa ustawodawcza, możliwość skierowania ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania jej zgodności z Konstytucją (kontrola prewencyjna), nadawanie odznaczeń i tytułów honorowych (np. Orderu Orła Białego) oraz prawo wetowania ustaw. 

Zawetowanie ustawy przez prezydenta nie oznacza jednak jej usunięcia z obiegu prawnego, a odesłanie jej z powrotem do Sejmu. Sejm może takie weto odrzucić większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. W takim przypadku prezydent zobowiązany jest do podpisania wcześniej odrzuconej ustawy. 

Od początku

Od 1990 roku mieliśmy w Polsce pięciu prezydentów – byli to Lech Wałęsa, Aleksander Kwaśniewski, Lech Kaczyński, Bronisław Komorowski oraz Andrzej Duda. Dane do analizy wypowiedzi Mentzena zaczerpnęliśmy z oficjalnej strony prezydenta RP. 

Przy pracy nad tym tekstem opieraliśmy się na oficjalnej stronie prezydenta RP – prezydent.pl. W niektórych przypadkach dane tam przedstawione nieznacznie różnią się od tych, które znaleźliśmy np. na stronie archiwum Sejmu. Niemniej różnice te są tak niewielkie, że bez względu na przyjęte źródło nie miałyby one wpływu na werdykt.

Dodatkowo, na potrzeby obliczeń przyjęliśmy założenie, że całkowita liczba ustaw, które trafiły do każdego z prezydentów do podpisu, to suma ustaw podpisanych, zawetowanych oraz wysłanych do Trybunału Konstytucyjnego. Ze względu na brakujące dane co do typu kontroli oraz losów poszczególnych ustaw – zwłaszcza w przypadku tych uchwalanych w latach 90. – w nawiasach podaliśmy dodatkowo liczby pomniejszone o liczbę wniosków do TK. Jest to spowodowane brakiem pewności co do tego, czy w przytoczonych statystykach nie zostały one wliczone w ustawy podpisane. Założyliśmy również, że ustawy wyszczególnione jako inicjatywa prezydencka są wliczone w ustawy podpisane.

Pierwszy z prezydentów, Lech Wałęsa, zawetował 27 ustaw. Liczba wszystkich ustaw, które w trakcie jego kadencji trafiły na biurko prezydenta, to 437 (423). Wynika z tego, że skorzystał z prawa weta w odniesieniu do ponad 6% z nich. 

Kolejny prezydent – Aleksander Kwaśniewski – zawetował 11 ustaw z 697 (682), które trafiły na jego biurko w trakcie pierwszej kadencji. W ujęciu procentowym to około 1,6%. Natomiast podczas swojej drugiej kadencji Kwaśniewski zawetował 24 ustawy na 1161 (1148). Stosunek zawetowanych ustaw wyniósł zatem nieco ponad 2%. 

Następny prezydent, którym był Lech Kaczyński, zawetował 18 ustaw na 958 (938), co oznacza, że z prawa weta skorzystał w odniesieniu do około 1,9% z nich. Najmniej prezydenckich wet znalazło się na koncie Bronisława Komorowskiego, który skorzystał z przysługującego mu prawa zaledwie cztery razy na 1087 (1073) ustaw. To blisko 0,4%.

Jak poinformowano na stronie prezydenta Andrzeja Dudy, podczas kadencji, która trwała od 6 sierpnia 2015 roku do 6 sierpnia 2020 roku, na jego biurko trafiło 1085 (1075) ustaw, spośród których zawetował dziewięć, czyli niewiele ponad 0,8%.

Z naszych obliczeń wynika, że od początku drugiej kadencji Duda podpisał 512 ustaw, a zawetował osiem, co stanowi około 1,6%. Warto dodać, że druga kadencja prezydenta Andrzeja Dudy trwa nadal, statystyki te mogą więc jeszcze ulec zmianie. 

Konstytucyjna rola prezydenta

Prezydent w polskim systemie politycznym pełni funkcję strażnika Konstytucji oraz reprezentanta państwa. Jego rola w procesie legislacyjnym sprowadza się m.in. do podpisywania ustaw uchwalanych przez parlament. Choć posiada prawo weta, nie oznacza to, że musi lub powinien z niego korzystać, zwłaszcza bez istotnego powodu. Część ustaw trafiających na prezydenckie biurko to przepisy techniczne lub administracyjne, które nie budzą większych kontrowersji politycznych czy społecznych, a są niezbędne do sprawnego funkcjonowania państwa czy zapewnienia zgodności z przepisami międzynarodowymi.

Decyzja prezydenta o podpisaniu ustawy nie musi świadczyć o pełnym poparciu dla jej treści. W sytuacjach, gdy ustawa nie narusza zasad ustrojowych, mieści się w granicach konstytucyjnych i nie zagraża interesowi publicznemu, prezydent może zdecydować się na jej podpisanie, nawet jeśli nie do końca podziela intencje jej twórców. Warto też zauważyć, że prezydent ma możliwość skierowania ustawy do Trybunału Konstytucyjnego, jeśli ma wątpliwości odnośnie do jej zgodności z Konstytucją, co stanowi alternatywę wobec weta.

Nie bez znaczenia pozostaje również przynależność polityczna prezydenta oraz jego relacje z większością rządzącą. Jeśli pochodzi on z tego samego obozu politycznego co rząd, można spodziewać się większej zgodności i płynniejszej współpracy. Nie oznacza to jednak braku niezależności – prezydent może krytycznie oceniać poszczególne rozwiązania i występować w roli mediatora lub hamulca w przypadku ustaw szczególnie kontrowersyjnych. Ostatecznie jego działania powinny być nakierowane na dobro wspólne oraz sprawność działania władz państwowych, a nie jedynie na logikę politycznego sporu.

Podsumowanie

Niektórzy prezydenci RP częściej korzystali z prawa weta, inni czynili to sporadycznie. Warto jednak pamiętać, że sama liczba zawetowanych ustaw – a nawet jej procentowy udział względem podpisanych aktów prawnych – nie mówi wszystkiego o aktywności głowy państwa. Dużo zależy od liczby ustaw, które trafiały na biurko prezydenta, a także od ich charakteru i jakości prac legislacyjnych.

Co istotne, weto prezydenckie to prerogatywa, czyli uprawnienie, a nie obowiązek. Prezydent nie musi z niego korzystać, nawet jeśli ma wątpliwości. Czasem wystarczy skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego, innym razem najwłaściwsza może okazać się decyzja o podpisie mimo zastrzeżeń – z myślą o stabilności funkcjonowania państwa lub kompromisie politycznym.

Warto też podkreślić, że – obok weta – odesłanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego celem sprawdzenia jej zgodności z ustawą zasadniczą jest również formą prezydenckiego sprzeciwu. Ponieważ jednak analizowana wypowiedź dotyczy wyłącznie weta, nie poświęcaliśmy temu uwagi w tym tekście.

Niewielka liczba wet nie musi świadczyć o bierności, podobnie jak ich większa liczba nie zawsze oznacza nadzwyczajną czujność. To narzędzie, z którego każdy prezydent korzystał w sposób zgodny z własną oceną sytuacji, kontekstem politycznym i konstytucyjną rolą prezydenta jako strażnika porządku prawnego.

Podsumowując, teza Sławomira Mentzena o tym, że „poprzedni prezydenci wetowali poniżej 1% ustaw, które lądowały na ich biurkach”, jest prawdziwa tylko w przypadku dwóch ostatnich prezydentów – Bronisława Komorowskiego oraz Andrzeja Dudy (w pierwszej kadencji). Pozostali prezydenci korzystali z prawa weta częściej – Lech Wałęsa zawetował ponad 6% ustaw, które trafiły na jego biurko, Aleksander Kwaśniewski około 1,6% w pierwszej kadencji i nieco ponad 2% w drugiej, a Lech Kaczyński około 1,9%.

Artykuł Prezydenci wetują mniej niż 1% ustaw? Zestawiliśmy tezę Mentzena z danymi pochodzi z serwisu Pravda.

„W związku z bestialskim morderstwem na Uniwersytecie Warszawskim warto przypominać jakie priorytety ma prezydent Warszawy ” – 7 maja 2025 r. napisał jeden z użytkowników platformy X. Jego wpis zdobył ponad 281 tysięcy wyświetleń. Do posta dołączył zrzut ekranu artykułu zatytułowanego „Oto priorytety Trzaskowskiego! Warszawa dała 40 mln zł na agendę LGBT, a tylko 20 mln zł na Policję. PiS punktuje włodarza stolicy”.

Tę informację zdementowaliśmy już w lutym 2025 r. 

To właśnie na początku roku Poseł Prawa i Sprawiedliwości Sebastian Kaleta zarzucił prezydentowi Warszawy Rafałowi Trzaskowskiemu, że podczas swojej sześcioletniej kadencji jako włodarz stolicy przeznaczył z budżetu miasta co najmniej 40 milionów złotych na wsparcie środowiska LGBT+. „To klasyczny przykład manipulacji” – odpowiada nam stołeczny ratusz. O co w tym chodzi? 

230 tysięcy wyświetleń, 6 tysięcy polubień, 2 tysiące udostępnień oraz niemal pół tysiąca komentarzy – taki wynik osiągnął wpis posła Prawa i Sprawiedliwości Sebastiana Kalety, który 30 stycznia 2025 roku udostępnił na swoim profilu na platformie X. 

„Ujawniamy – Rafał Trzaskowski jako Prezydent Warszawy przekazał 40 mln zł środowiskom LGBT w latach 2018-2024. Dla porównania, stołeczna policja przez 6 lat rządów Trzaskowskiego otrzymała od niego zaledwie 20 mln zł ” – twierdzi polityk (pisownia oryginalna). Do wpisu dołączony jest filmik ze zorganizowanej przez niego konferencji prasowej. 

Post opublikowany 30 stycznia 2025 roku na platformie X.

„Wyraźnie widać jakie ma priorytety. I bezpieczeństwo Warszawiaków do nich nie należy”, „rozwój społeczności LGBT ważniejszy od bezpieczeństwa warszawiaków”, „I to jest prawdziwa twarz Trzaskowskiego” – orzekli niektórzy komentujący. 

Co na to media?

Temat wspierania przez Rafała Trzaskowskiego inicjatyw związanych ze społecznością LGBT+ został szeroko podjęty przez liczne portale internetowe. Sprawę komentowały m.in. Radio Maryja, PrawicowyInternet.pl, Do Rzeczy i Niezależna.pl. Informacja pojawiła się także na oficjalnej stronie Konfederacji. Na Facebooku temat nagłośnił poseł PiS Dariusz Matecki a na X Paweł Usiądek.

Czego dowiadujemy się z konferencji? 

Nagranie załączone do wpisu Kalety pochodzi z konferencji prasowej posłów PiS, która odbyła się 30 stycznia 2025 roku. „Udało nam się zlokalizować bardzo dużo umów, bardzo dużo projektów, które miasto wspierało, i była to kwota nie mniejsza niż 40 milionów, które otrzymały od miasta stołecznego Warszawy, od Rafała Trzaskowskiego, organizacje wspierające środowiska LGBT lub wprost na projekty, które realizują różne propozycje środowiska LGBT, w tym różne ideologiczne zagadnienia” – przekazał w swoim wystąpieniu Kaleta. 

Jak zastrzegł, kwota wsparcia wynosiła nie mniej niż 40 milionów, ponieważ nie byli w stanie zweryfikować wszystkich projektów, które miasto realizowało. Na konferencji wymieniono następujące wspierane projekty i ich koszty: 

• 1,7 miliona złotych – Hostel Interwencyjny Lambdy Warszawa dla osób LGBT+ (link),
• 150 tys. złotych – QueerMuzeum Warszawa (link),
• 2 miliony złotych – Stowarzyszenie teraz poliż (link),
• 4,7 milionów złotych – kampania antynarkotykowa chemsex (link),
• 3,6 miliona złotych – Biennale Warszawa (link),
• 7 milionów złotych – Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego (link).

Poseł nie pokazał jednak wszystkich umów, które miałyby się składać wspomniane przez niego 40 milionów złotych. Nigdzie nie opublikował też dowodów. 

Problem z klasyfikacją

Napisaliśmy do stołecznego ratusza z pytaniem, czy wyliczenia posła PiS są prawdziwe. „Jest to nieprawda, ponieważ wyliczenia i kwoty ‘dodanych dotacji’ oparte są na fałszywych założeniach” – argumentuje w przesłanej do nas odpowiedzi rzeczniczka prasowa Monika Beuth. 

Jak podkreśliła, „organizacje pozarządowe w Warszawie zajmują się różnorodnymi projektami kulturalnymi i wsparciowymi. Trudno uznać, że spektakl teatralny o kobietach (w tym także lesbijkach) należy do kategorii ‘środki na LGBT’”. Jako kolejny przykład wskazała wymienione przez Kaletę Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego, które w latach 2018-2024 zawarło z miastem łącznie 5 umów na 7 495 000 złotych. 

„Tematyka LGBT nie jest wiodąca w działaniach tego Stowarzyszenia. Podobnie program innych organizacji i projektów wymienianych na konferencji” – wyjaśnia rzeczniczka. 

Jako przykład podała projekt Jasna 10: Społeczna Instytucja Kultury, w ramach którego realizuje się wielodyscyplinarne działania artystyczne na rzecz spójności społecznej poprzez angażowanie i wzmacnianie mniejszości. Innym projektem była organizacja festiwalu Warszawo, Moja Warszawo, podczas którego zaprezentowano projekty artystyczne realizowane wspólnie przez twórców warszawskich i twórców z doświadczeniem migracji.

Warszawa dla wszystkich

Jak wynika z przesłanej odpowiedzi, społeczność LGBT+ była bezpośrednim beneficjentem środków z budżetu miasta tylko w jednym z projektów przedstawionych na konferencji Kalety. Było to dofinansowanie Hostelu Interwencyjnego Lambdy Warszawa, na który stołeczny ratusz przeznaczył dokładnie 1 028 800 złotych. 

Rzeczniczka uważa, że „prezentowanie tego typu zestawień, opartych na fałszywych założeniach, gdzie wrzuca się do jednego worka dotacje na bardzo różne działania w obszarze kultury i spraw społecznych, to klasyczny przykład manipulacji i ponownej nagonki na mniejszości LGBT”. 

Jak podkreśliła, „Warszawa jest miastem dla wszystkich, niesie pomoc wszystkim grupom potrzebującym, a wydarzenia kulturalne i działania organizacji pozarządowych dofinansowane są w trybie transparentnych konkursów. Tak samo wspieramy projekty dla kobiet, spektakle dotykające spraw mniejszości, czy koncerty muzyki poważnej w kościołach i wydawnictwa katolickie (np. KIK) czy działania pomocowe (np. Caritas)”. 

Deklaracja LGBT+

Jak podkreśliła rzeczniczka warszawskiego ratusza, nie jest łatwo obiektywnie ocenić czy jakaś organizacja działa na rzecz środowiska LGBT+, czy nie. Warszawa w dniu 18 lutego 2019 roku podpisała jednak „Warszawską Politykę Miejską Na Rzecz Społeczności LGBT+” (zwaną Deklaracją LGBT+), która zakłada realizację postulatów ważnych dla tej społeczności. 

Postanowiliśmy złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej, aby dowiedzieć się, jakie koszty poniosła Warszawa w związku z koniecznością realizacji założeń Deklaracji. W odpowiedzi dowiedzieliśmy się, że wspomniany wcześniej Hostel, był jedynym dofinansowanym w jej ramach projektem, na który przeznaczono 1 028 800 zł. 

Co ze wsparciem dla policji?

Zarówno we wpisie, jak i na konferencji Kaleta porównywał wydatki na rzecz społeczności LGBT z wydatkami na wsparcie stołecznej policji. Poseł poinformował, że „szefowa sztabu pana Trzaskowskiego, pani Paprocka, wskazała, że przez sześcioletnią prezydenturę Trzaskowskiego dumna Warszawa przekazała warszawskiej policji 20-kilka milionów złotych” (2:32). Przeczy temu oświadczenie opublikowane 27 stycznia 2025 roku na stronie miasta, w którym podkreślono, że w latach 2018-2024 na działania Komendy Stołecznej przeznaczono prawie 40,5 mln zł. 

Zwróciliśmy się do Wioletty Paprockiej-Ślusarskiej oraz Urzędu Miasta z prośbą o komentarz. Artykuł zostanie zaktualizowany po otrzymaniu odpowiedzi.

Podsumowanie 

Sebastian Kaleta nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie tezy, że Rafał Trzaskowski jako prezydent Warszawy przekazał 40 milionów złotych z miejskiego budżetu na wsparcie społeczności LGBT+.

Poprosiliśmy miasto o wyjaśnienie, jak wygląda sprawa projektów, których bezpośrednimi beneficjentami mogą być osoby LGBT+, zwłaszcza tych realizowanych w związku z podpisaniem przez miasto Deklaracji LGBT+. Okazało się, że jedyną dofinansowaną inicjatywą, której beneficjentami była ta grupa, był Hostel Interwencyjny Lambdy Warszawa, na który wydano ponad milion złotych. 

Według przedstawicieli stołecznego ratusza większość projektów wymienionych przez posła Sebastiana Kalatę miała charakter ogólnokulturowy i nie była skierowana wyłącznie do tej grupy. Organizacje odpowiedzialne za wspomniane przez posła inicjatywy zajmują się wieloma różnymi zagadnieniami społecznymi. 

Nieprawdą jest również to, że w latach 2018-2024 Warszawa przeznaczyła na wsparcie stołecznej policji 20 milionów złotych. Z oświadczenia opublikowanego na stronie miasta wynika, że było ono dwukrotnie wyższe i wyniosło ponad 40 milionów. 

Widziałeś/aś jakieś inne fake newsy? Napisz do nas na kontakt@pravda.org.pl

Artykuł Nie, Trzaskowski nie przeznaczył „40 mln zł na agendę LGBT, a tylko 20 mln zł na policję” pochodzi z serwisu Pravda.

Uwaga: Treści zamieszczone w artykule zawierają wulgaryzmy oraz dosadne sformułowania, które mogą być nieodpowiednie dla młodszych czytelników.

„Przyjechaliście tutaj, żyjecie, ten kraj dał wam nową szansę, tak jak i mnie, no i macie się dostosować, a jak nie, to wypier*****” – mówi na nagraniu udostępnionym 22 kwietnia 2025 roku na platformie X kandydatka w wyborach prezydenckich w 2025 roku Joanna Senyszyn. Wypowiedź została określenie przez WarNewsPL jako odzwierciedlenie polityki migracyjnej proponowanej przez tę polityczkę. 

Niektórzy komentujący wskazali jednak, że słowa Senyszyn są wyjęte z kontekstu, co wpływa na ich odbiór. „Czemu manipulujecie? Przecież to nie jej stanowisko tylko cytuje wypowiedź. Jesteście zerem a nie poważnym kontem. MANIPULATORZY!!” (pisownia oryginalna) – napisał pod powyższym postem jeden z użytkowników platformy X. 

Fragment nagrania pojawił się też na TikToku, gdzie wypowiedź została podpisana jako skierowana przeciwko Ukraińcom. 

Wypowiedź Senyszyn to cytat

Fragment z wypowiedzią Joanny Senyszyn pochodzi z wywiadu na Kanale Zero, będącego częścią cyklu, w którym Krzysztof Stanowski rozmawia z kandydatami na prezydenta. Po wysłuchaniu od początku części dotyczącej migracji (od 1:03:56) możemy się przekonać, że Senyszyn nawiązała w niej nie do swoich poglądów, a do wypowiedzi jednego z holenderskich polityków. Słowa polityczki brzmią następująco:

Tutaj można by zacytować, co powiedział chyba burmistrz Rotterdamu […] dlatego że to jest muzułmanin, który przyjechał [do Holandii – przyp. aut.] z rodzicami jako czterolatek. No i w pewnym momencie, jak tam zaczęły się robić właśnie takie sytuacje, nazwijmy to niemiłe, to miał przemówienie między innymi właśnie do tych swoich rodaków i imigrantów i powiedział, […] że przyjechaliście tutaj, żyjecie, ten kraj dał wam nową szansę tak jak i mnie. No i macie się dostosować, a jak nie to wypier*****. 

Jest to parafraza komentarza burmistrza Rotterdamu Ahmeda Aboutaleba z 7 stycznia 2015 roku. Komentując zamach na redakcję „Charlie Hebdo” w Paryżu w programie Nieuwsuur, polityk stwierdził: „Als je het hier niet ziet zitten dat humoristen een krantje maken, ja… mag ik het zo zeggen: rot toch op!” (pol. „Jeśli nie podoba ci się, że satyrycy tworzą gazetę, to… czy mogę to tak ująć: wypier*****!”). 

Czy jest to manipulacja?

Joanna Senyszyn sparafrazowała więc w wywiadzie wypowiedź innego polityka. Po zacytowanym fragmencie dodała: „Myślę, że to pokazuje kierunek polityki. To nie może być model szwedzki, że będziemy pomagać w nieskończoność, dlatego że kraj ma przede wszystkim obowiązek wobec własnych obywateli, a dopiero w drugiej kolejności w stosunku do innych”.

Wcześniej podczas tej samej rozmowy kandydatka na prezydenta podkreśliła, że państwo powinno być przygotowane do przyjęcia migrantów, którym trzeba stworzyć odpowiednie warunki m.in. do asymilacji, choć to, czy zdecydują się skorzystać z pomocy państwa, zależy od ich samych. „My nie będziemy się do nich przystosowywać. To oni, jeśli sobie wybrali nasz kraj jako kraj docelowy do siebie, muszą się przystosować do nas” – zaznaczyła. 

Mimo że w nagraniu zamieszczonym w serwisie X zabrakło kontekstu, czyli informacji, że Senyszyn cytowała innego polityka, to wypowiedź polityczki służyła zobrazowaniu jej własnych poglądów na temat migracji. 

Podsumowanie 

Wypowiedź Joanny Senyszyn na temat migrantów pochodząca z wywiadu udzielonego Krzysztofowi Stanowskiemu, to w rzeczywistości parafraza słów holenderskiego polityka Ahmeda Aboutaleba. Choć część internautów uznała, że jej słowa zostały wyrwane z kontekstu i nie oddają rzeczywistych poglądów kandydatki na prezydenta, inne fragmenty rozmowy zdają się temu przeczyć. Senyszyn podkreśliła w trakcie wywiadu, że asymilacja jest obowiązkiem migrantów. Nie stwierdziła jednak wprost, że popiera wyrzucanie ich z kraju. Jej wypowiedź nie dotyczyła również uchodźców z Ukrainy, lecz odnosiła się ogólnie do kwestii migracji.

Artykuł Stanowisko Joanny Senyszyn wobec migrantów. Czy to manipulacja? pochodzi z serwisu Pravda.

W internecie zaczęły pojawiać się zdjęcia przedstawiające różne osoby, na które nałożono nakładkę sugerującą, że popierają one kandydata na prezydenta, prezesa IPN-u Karola Nawrockiego. Jednym z takich przykładów jest wpis opublikowany na platformie X 24 marca 2025 roku. Na zdjęciu widać matkę z dzieckiem, a w tle szpitalną salę, co w połączeniu z opisem może sugerować, że kobieta dopiero co urodziła. Dzień wcześniej to samo zdjęcie udostępniła na Facebooku posłanka PiS Anna Krupka.

W komentarzach pod wpisem na X od razu pojawiły się wątpliwości co do tego, czy zdjęcie jest prawdziwe. Jedna z osób zauważyła, że kobieta nie wygląda, jakby dopiero co miała urodzić dziecko. „Kobieta i dziecko wyglądają »doskonale« – skóra jest nieskazitelna, a scena ma nienaturalnie gładki, wyretuszowany wygląd, typowe dla generowanych przez AI obrazów” (pisownia poprawiona) – wskazuje jedna z użytkowniczek. Inni zauważyli, że coś jest nie tak z gniazdkami elektrycznymi widocznymi na drugim planie zdjęcia. „Trwają poszukiwania wtyczki, która pasuje do tego gniazdka” – ironizuje jeden z użytkowników. 

Fałszywe zdjęcia popierające Nawrockiego

Rzeczywiście po przesłaniu fotografii do narzędzia weryfikacyjnego Sightengine okazuje się, że na 92 procent została ona wygenerowana przez sztuczną inteligencję. Choć zdjęcie sprawia wrażenie niezwykle realistycznego, wystarczy przyjrzeć się detalom w tle, by dostrzec nieścisłości – na przykład otwory w gniazdkach elektrycznych są rozmieszczone w nietypowy sposób. Przy uważniejszym przyjrzeniu się widać też, że noworodek jest niejako doklejony na zdjęciu – kocyk nie zagina się po ramieniu mamy, cienie są źle rozmieszczone i wyglądają nienaturalnie. 

Podobnych zdjęć w internecie znajduje się więcej. Jedno z nich przedstawia strażaka na tle wozu strażackiego. Już na pierwszy rzut oka widać jednak, że na pojeździe nie ma polskich napisów. 

Kolejne odnalezione przez nas zdjęcia przedstawiają rodziny ubrane w regionalne stroje ludowe. Także w tych przypadkach narzędzie wskazało na ponad 90-procentowe prawdopodobieństwo wygenerowania przez sztuczną inteligencję. Jeśli przyjrzymy się dłoni jednego z chłopców trzymających kwiaty, możemy zauważyć, że jego palce są rozmyte i nienaturalnie ułożone. 

Zdjęcia te mają prawdopodobnie na celu wsparcie kampanii Karola Nawrockiego, ale w rzeczywistości mogą jej poważnie zaszkodzić. Nakładki są generowane na stronie promowanej przez sztab kandydata – https://www.zkarolem.pl – i automatycznie opatrywane podpisem „Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta RP Karola Nawrockiego”. Problem w tym, że użytkownicy zaczęli wykorzystywać te oficjalne nakładki do publikowania zdjęć wygenerowanych przez AI. W efekcie fałszywe obrazy zyskują pozory autentyczności i są jednoznacznie kojarzone z kampanią kandydata wspieranego przez PiS. Przykład podpisów poniżej:

Uwaga na zdjęcia AI

Jak rozpoznać, że zdjęcie w rzeczywistości zostało wygenerowane przez sztuczną inteligencję? Warto zwrócić uwagę na kilka charakterystycznych cech. Są to przede wszystkim: nienaturalnie gładka skóra postaci, subtelne asymetrie twarzy czy zniekształcenia ubioru. W przypadku bardzo realistycznych fejków, takich jak te pojawiające się w omawianych postach, kluczowe stają się szczegóły – zwłaszcza te na dalszym planie. To tam najczęściej AI się „myli”.

Na przykład na jednym z obrazów, przedstawiającym młodą kobietę z noworodkiem, gniazdka elektryczne mają dziwnie ułożone, asymetryczne otwory. Na innym zdjęciu w tle znajduje się wóz strażacki z napisem, który nie ma żadnego sensu. Jeszcze inny przykład to rozmyta dłoń dziecka trzymającego kwiaty – szczególnie podejrzanie wygląda nienaturalny układ palców.

W przypadku dalszych wątpliwości co do analizowanej grafiki można posiłkować się narzędziami online do wykrywania obrazów AI, takimi jak Sightengine, Hive, Is It AI?, TrueMedia.org oraz AI or Not. Wykorzystują one modele wyszukujące nieregularności charakterystyczne dla algorytmów generowania obrazów. Strony te pozwalają na szybkie przeanalizowanie materiału i dają wskazówkę, czy mógł on zostać stworzony przez sztuczną inteligencję. 

W tym przypadku za pomocą narzędzia Sightengine ustaliliśmy, że wiele zdjęć z nakładką popierającą Karola Nawrockiego zostało wygenerowanych przez sztuczną inteligencję. O podobnym przypadku wykorzystywania zdjęć AI w kampanii wyborczej pisały portale fact-checkingowe Fakenews.pl, Demagog oraz Konkret24.

Artykuł Młodzi za Nawrockim? Uwaga na obrazy generowane przez sztuczną inteligencję. pochodzi z serwisu Pravda.

Poseł Konfederacji i kandydat na prezydenta Sławomir Mentzen opublikował 5 marca 2025 roku wpis na platformie X dotyczący stopnia przygotowania Polski na potencjalny konflikt zbrojny. „Trzy lata po wybuchu wojny produkujemy rocznie amunicji na trzy dni walk. I nie robimy żadnych realnych kroków, żeby to zmienić” – stwierdził. 

Do wpisu dołączył również nagranie z mównicy sejmowej, kiedy to również wypowiadał się na ten temat. „Apeluję do tego rządu, który doprowadził do tego, że mamy teraz amunicji na zaledwie kilka dni wojny, żeby wreszcie wziął się do roboty i w końcu pomyślał o naszym bezpieczeństwie. To jest absolutnie nie do uwierzenia, że nie przyszło wam do głowy, że do obrony potrzebujemy broni i amunicji” – mówił. 

Nie był to pierwszy raz, gdy Mentzen wspomniał o niewystarczającej liczbie amunicji w Polsce. To samo mówił również na spotkaniu z wyborcami w Gryficach na trzy dni przed publikacją posta. „Mamy zapasów amunicji na trzy dni wojny. Amunicji artyleryjskiej kupujemy rocznie tyle, ile Ukraina zużyła w trzy dni, broniąc się” – wskazał polityk.

Wiceszef MON dementuje

Wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk, pytany o wypowiedź Mentzena dotyczącą zapasów amunicji wystarczających na zaledwie kilka dni wojny, stanowczo zaprzeczył. „Po pierwsze, to są szacunki nieprawdziwe. Po drugie, takie dane są tajne” – podkreślił. 

Zgodnie z art. 5 Ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych informacje, których ujawnienie mogłoby zagrozić bezpieczeństwu państwa lub jego interesom, podlegają ochronie jako informacje niejawne. Nie jest zatem możliwe sprawdzenie, ile w rzeczywistości sztuk amunicji posiada polska armia. 

Porównanie z Ukrainą

W sierpniu 2024 roku ukraińskie zużycie amunicji i polskie zapasy porównywał jednak w podobny sposób Grzegorz Niedzielski, prezes Grupy Niewiadów, czyli spółki, która zajmuje się produkcją oraz dostarczaniem amunicji i innego sprzętu wojskowego. 

„Amunicja artyleryjska kalibru 155 mm jest kluczowym elementem wyposażenia sił zbrojnych. Na Ukrainie amunicja tego kalibru jest jedną z najważniejszych w działaniach bojowych – strzela się od 3 do 10 tys. takich pocisków dziennie” – powiedział. 

Następnie odniósł się do mocy produkcyjnych polskich zakładów zbrojeniowych. „Jeśli chodzi o amunicję 155 mm, wynoszą maksymalnie 30 tys. rocznie, gdy obecne potrzeby magazynowe wynoszą nawet 3 mln sztuk” – podkreślił. 

Przy założeniu, że przez trzy dni Ukraina zużywa maksymalnie 30 tysięcy wspomnianych pocisków, rzeczywiście – zgodnie ze słowami Niedzielskiego – roczne zdolności produkcyjne Polski równają się tej liczbie. 

Polskie możliwości bojowe

Kilka dni po wypowiedzi Mentzena o przygotowaniu Polski do wojny w programie „Gość Wydarzeń” Polsat News wypowiedział się szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego gen. Dariusz Łukowski (9:00 – 13:21). Prowadzący Bogdan Rymanowski zadał mu pytanie, czy to prawda, że Polska ma zapas amunicji na ledwie pięć dni wojny.

„Jest to możliwe w wielu obszarach, wielu typach amunicji, ale nie można powiedzieć, że we wszystkich typach środków mamy taką samą sytuację. Zależy to od tego, o jakich typach środków bojowych mówimy, do jakiego sprzętu, bo pamiętajmy, że w naszej armii mamy dziś miks starego typu sprzętu i to dotyczy głównie tego obszaru przestarzałej techniki, do której już częstokroć nie produkujemy środków bojowych, a więc dysponujemy tym, co zgromadziliśmy lata temu w zapasach sił zbrojnych” – wyjaśniał. 

Jak zapewniał, wszystkie te platformy bojowe, które w ostatnich latach Polska wprowadziła do sił zbrojnych, równolegle zaopatrywane są również w środki bojowe. „Od kilkunastu lat rozpoczęto proces nabywania równoległego środków bojowych z platformami bojowymi, więc ten proces jest równolegle prowadzony. I oczywiście w tym przypadku ta sytuacja wygląda znacznie lepiej” – zaznaczył generał.

Dziennikarz dopytywał również, przez jaki czas będziemy się mogli bronić, dysponując tylko własną amunicją. „To jest trudne do oceny, bo to wszystko zależy od sytuacji, jaka może się wytworzyć w styczności z potencjalnym nieprzyjacielem. Natomiast trzeba pamiętać, że mamy wiele innych mechanizmów uzupełniających te braki. Mamy również programy sojusznicze, w ramach których możemy się wymieniać środkami i zapasami” – powiedział.

Jak podkreślił, do momentu nadejścia pomocy ze strony sojuszników Polska mogłaby się bronić przez co najmniej tydzień. „Myślę, że w zależności od sposobu prowadzenia tej walki ta obrona mogłaby być prowadzona przez tydzień lub dwa przy dzisiejszym poziomie zapasów, ale pamiętajmy o tym, że my jesteśmy na takim etapie, że to zagrożenie odsuwamy w czasie i budujemy ten potencjał z dnia na dzień” – podsumował. 

Inwestycje w amunicję

Od wybuchu wojny w Ukrainie Polska podejmuje działania mające na celu zwiększenie zapasów amunicji na wypadek konfliktu zbrojnego. 

W czerwcu 2023 roku ówczesny szef resortu obrony Mariusz Błaszczak zatwierdził umowę ramową na dostawy amunicji artyleryjskiej kalibru 155 mm z możliwością pozyskiwania również różnych typów amunicji 120 mm.

Podejmowane są też inicjatywy, by tego typu pociski były produkowane w naszym kraju. W sierpniu 2024 roku Grupa Niewiadów poinformowała o budowie fabryki amunicji wielkokalibrowej na terenie zakładów w Niewiadowie w woj. łódzkim. Zakłady planowały w ciągu dwóch lat rozpocząć produkcję, która docelowo ma wynosić 180 tysięcy pocisków rocznie. 

Władze podejmują również współpracę w tym zakresie z sojusznikami. W lutym 2025 roku Polska i Słowacja podpisały list intencyjny dotyczący współpracy w dziedzinie obronności, obejmujący m.in. produkcję amunicji artyleryjskiej. 

Podsumowanie 

Na podstawie informacji udzielonych przez prezesa Grupy Niewiadów można stwierdzić, że wypowiedź Mentzena o tym, że Polska produkuje rocznie tyle amunicji, ile w ciągu trzech dni zużywane jest podczas walk w Ukrainie, jest prawdopodobna. Jednak warto dodać, że te możliwości są obecnie zwiększane. Trzeba też zaznaczyć, że mowa tu wyłącznie o jednym typie pocisków artyleryjskich – 155 mm.

Nie można jednak zweryfikować, czy oznacza to, że polskie zapasy amunicji wystarczą na prowadzenie wojny jedynie przez trzy dni. Zdaniem szefa BBN to zależy od sposobu prowadzenia walk oraz typu pocisków, z których część ze względu na przestarzałą technologię nie jest już produkowana. Co więcej, sytuacja Polski ze względu na programy sojusznicze różni się od sytuacji, w której znalazła się Ukraina. 

Ponadto Mentzen nie dysponuje wiedzą na temat dokładnej liczby amunicji na wyposażeniu polskiej armii, ponieważ – jak wskazał wiceszef MON – są to informacje niejawne. 

Nie jest natomiast prawdą, że Polska nie podejmuje działań mających na celu wyposażenie wojska w większą liczbę pocisków. Zapewniał o tym szef BBN oraz świadczą o tym zawierane w ostatnich latach umowy. 

Artykuł Polska ma amunicję tylko na trzy dni wojny? Sprawdzamy wypowiedzi Mentzena pochodzi z serwisu Pravda.

„Brazylijczycy wycięli tysiące hektarów chronionego lasu w Amazonii, aby wybudować drogę na szczyt klimatyczny COP30, który będzie miał miejsce w listopadzie” – napisał 13 marca 2025 roku na platformie X polityk Konfederacji Paweł Usiądek. 

Polityk dołączył również nagranie z budowy drogi, które – podobnie jak cała informacja – pochodzi z reportażu BBC. 

Informację dzień wcześniej podało wiele polskich mediów m.in. TVP Info, „Fakt” (Aktualizacja 17 kwietnia: Po publikacji naszego tekstu Fakt.pl poprawił swój artykuł.), Gazeta.pl, Polsatnews.pl oraz Interia. 

Informacja rozeszła się też błyskawicznie po mediach na całym świecie. „Tysiące akrów lasów deszczowych Amazonii wykarczowano pod budowę autostrady pod szczyt klimatyczny w Brazylii” – napisał Fox News. „Ogromny obszar lasu amazońskiego wycięto, aby zbudować autostradę na szczyt klimatyczny” – brzmi nagłówek India Today. „Brazylia buduje czteropasmową autostradę przez obszary lasów deszczowych na następny szczyt klimatyczny” – podał niemiecki „Tagesspiegiegel”.

Sprzeczne wersje

Sprawę w rozmowie z dziennikarzami BBC skomentował też Adler Silveira, sekretarz ds. infrastruktury w rządzie stanowym Pará – regionu, przez który przebiega inwestycja. Wskazał on autostradę jako jeden z 30 projektów realizowanych w mieście w celu jego „przygotowania” i „modernizacji”, tak aby „pozostawić dziedzictwo dla mieszkańców i, co ważniejsze, jak najlepiej obsłużyć uczestników COP30”.

Stanowisko Silveiry różni się od oświadczenia rządu stanowego, do którego dotarł Reuters. „Brazylijski stan, który w tym roku będzie gospodarzem szczytu klimatycznego ONZ, zaprzeczył jakimkolwiek powiązaniom między nową drogą przecinającą chroniony obszar brazylijskiego lasu deszczowego a szczytem COP30, który w listopadzie zgromadzi światowych liderów” – poinformowała agencja. 

Specjalny komunikat w tej sprawie pojawił się również 13 marca 2025 roku na oficjalnej stronie COP30. „Podkreślamy, że nagłówek artykułu w języku angielskim i portugalskim wprowadza czytelników w błąd, ponieważ błędnie sugeruje związek między projektem budowy a działaniami rządu federalnego w ramach przygotowań do konferencji” – brzmi oświadczenie. 

Droga była planowana od lat

Ponadto władze podkreśliły, że prace nad budową autostrady rozpoczęły się w 2020 roku, czyli zanim jeszcze stolica stanu – Belém – została wybrana na gospodarza szczytu. Data oraz miejsce wydarzenia zostały oficjalnie ogłoszone w maju 2023 roku przez prezydenta Brazylii, Luiza Inácia Lulę da Silvę, na platformie X.

Z materiału BBC możemy dowiedzieć się, że lokalni politycy walczyli o budowę drogi od ośmiu lat. „Rząd stanowy Pará promował pomysł budowy autostrady, znanej jako Avenida Liberdade, już w 2012 roku, jednak projekt był wielokrotnie odkładany ze względu na obawy środowiskowe” – napisano w reportażu. 

Reuters rozmawiał również z Aną Claudią Cardoso, profesor studiów urbanistycznych na Federalnym Uniwersytecie Pará, która potwierdziła, że o budowie mówiło się od lat, a COP30 stanowi dodatkowe uzasadnienie dla przeprowadzenia inwestycji. „O tym projekcie mówi się od ponad 20 lat, ale spotykał się on z silnym oporem. Potrzeba przygotowania miasta na mega wydarzenie ostatecznie stanowi niezbędne uzasadnienie” – powiedziała.

Pozostałe wątpliwości

Janusz Mizerny, specjalista ds. ochrony środowiska, argumentował na swoim profilu na portalu LinkedIn, że droga nie przyda się zaproszonym na COP30. „Uczestnicy nie będą z niej raczej korzystać, bo ta droga omija miasto od południa, lotnisko znajduje się na północnym zachodzie po przeciwnej stronie miasta, a miejsce konferencji jest w centrum” – wskazał. 

Droga przebiega przez obszar chroniony na południe od miasta Belém, jednak nie przecina centralnych obszarów lasów Amazonii. Miasto leży na wybrzeżu, przy ujściu Amazonki, gdzie dominują lasy namorzynowe i tereny zalewowe, a nie klasyczna dżungla amazońska. Od lasów Amazonii dzieli ją ponad 1500 kilometrów. 

Sam projekt licencyjny zakłada „usunięcie pokrywy roślinnej” na obszarze 68 hektarów, co odpowiada około 95 boiskom piłkarskim – informują brazylijskie media. Nie są to zatem tysiące hektarów, o których pisze w swoim poście Paweł Usiądek. 

Podsumowanie

Powiązanie budowy Avenida Liberdade z przygotowaniami do COP30 wydaje się być nadinterpretacją. Władze stanowe zaznaczają, że realizacja projektu ruszyła już w 2020 roku, na długo przed ogłoszeniem Belém jako miejsca organizacji szczytu, a sama koncepcja istniała od co najmniej 20 lat. Ponadto inwestycja nie jest finansowana ze środków przeznaczonych na konferencję klimatyczną. 

Również skala wycinki została w niektórych doniesieniach zawyżona – w rzeczywistości usunięcie roślinności obejmuje kilkadziesiąt, a nie tysiące hektarów.

Artykuł Czy Brazylia wycina amazońskie lasy pod budowę drogi na szczyt klimatyczny? Sprawdzamy pochodzi z serwisu Pravda.

Jeden z postów krytykujących Fundację pojawił się na TikToku na początku stycznia 2025 roku. Jego autor stwierdził, że łączna kwota zebrana przez 32 lata Finałów WOŚP stanowi jedynie 0,011% budżetu NFZ przewidzianego na 2024 rok. Podaje przy tym konkretne liczby: WOŚP przez 32 lata swojej działalności miał zebrać 2,3 miliarda złotych, a budżet NFZ na 2024 rok miał wynieść 195 miliardów złotych. 

Dalsza część wpisu dotyczy rzekomego dzierżawienia przez WOŚP sprzętu medycznego szpitalom. Informacja ta jest fałszywa – weryfikowaliśmy ją w jednym z naszych wcześniejszych artykułów – „WOŚP dzierżawi sprzęt szpitalom? To nieprawda!”.

Temat wkładu WOŚP-u w funkcjonowanie polskiej służby zdrowia poruszony został również przez polityków. Bartosz Bocheńczak, szef sztabu kampanii prezydenckiej Sławomira Mentzena, opublikował na portalu X wpis o następującej treści: „Rafał Trzaskowski powiedział, że żaden szpital w Polsce nie mógłby tak dobrze funkcjonować, gdyby nie Jurek Owsiak. To teraz fakty; WOŚP w 2024 roku zebrał 281 mln złotych, czyli równoważność około 0,15% nakładów NFZ w 2024 roku”.

23 stycznia podczas konferencji w Sejmie do sprawy odniósł się także wiceprezes Prawa i Sprawiedliwości Mariusz Błaszczak:

Jurek Owsiak zbiera rocznie 200 milionów złotych. Narodowy Fundusz Zdrowia jest funduszem, w którym znajduje się 200, ale miliardów złotych. Czyli 200 milionów, 200 miliardów. 200 milionów to jedna tysięczna do 200 miliardów, czyli 1000 razy mniej zbiera Jurek Owsiak niż państwo polskie wydaje na ochronę zdrowia.

Wypowiedź Mariusza Błaszczaka z konferencji prasowej KP PiS, która odbyła się 23 stycznia 2025 roku

Sprawdźmy, jak powyższe twierdzenia mają się do rzeczywistości.

Rachunki się zgadzają, ale liczby nie mówią wszystkiego

Informacje przedstawione na stronie WOŚP-u oraz dane zawarte w planie finansowym NFZ na 2024 rok pozwalają sporządzić zestawienie, ilustrujące wkład WOŚP oraz NFZ w finansowanie ochrony zdrowia w Polsce:

• Finał WOŚP w 2024 roku – 281 milionów złotych
• zbiórki WOŚP w ciągu 32 Finałów – łącznie ok. 2,3 miliarda złotych
• budżet NFZ na 2024 rok – 193 miliardy złotych.

Z powyższego wynika, że:

• kwota zebrana przez WOŚP w ciągu 32 lat stanowi (w przybliżeniu) 1,2% budżetu NFZ na 2024 rok (a nie 0,011%, jak informuje post na TikToku),
• kwota zebrana przez WOŚP w 2024 roku stanowi 0,15% budżetu NFZ na ten rok (co jest zgodne z treścią wpisu Bartosza Bocheńczaka i, w przybliżeniu, ze słowami Mariusza Błaszczaka).

Czy powyższe zestawienie oddaje złożoność sytuacji? Otóż nie, ponieważ NFZ nie przekazuje całego swojego budżetu na sprzęt ratujący życie czy specjalistyczną pomoc. Wydatkami Funduszu są m.in. wypłaty dla pielęgniarek i lekarzy, energia elektryczna, koszty utrzymania budynków, sprzątanie, środki czystości i higieniczne oraz refundacja leków. 

Podobnie nie wszystkie środki zebrane przez WOŚP są przeznaczane na ratowanie życia, ponieważ Fundacja również ma swoje wydatki konieczne dla jej bieżącego funkcjonowania takie jak wypłaty dla pracowników czy koszty promocyjne, o których wprost wspomina w swoich sprawozdaniach finansowych, na przykład w tym za 2023 rok. 

Porównajmy porównywalne

Żeby porównać wydatki NFZ i WOŚP-u, należy wcześniej sprawdzić, na co dokładnie wydają pieniądze obie organizacje. I WOŚP, i NFZ finansują świadczenia wysokospecjalistyczne, czyli szczególnie złożone, kosztowne i wymagające wysokiej kwalifikacji procedury medyczne. Realizuje się je w specjalnych placówkach medycznych. 

Do tego typu świadczeń można zaliczyć m.in. intensywną terapię noworodków (np. leczenie skrajnie małych wcześniaków), operacje serca, a także różnego rodzaju przeszczepy. 

W 2024 roku NFZ przeznaczył na wszystkie świadczenia specjalistyczne łącznie ponad 300 tysięcy złotych. Tymczasem WOŚP podczas kilku Finałów przekazał m.in. na program leczenia i zapobiegania retinopatii u wcześniaków kilkanaście milionów złotych. Podczas 25. Finału były to ponad 4 miliony zł, a podczas 26. Finału – ponad milion. 

Z powyższej analizy wynika, że WOŚP zajmuje się specjalistycznymi obszarami, na które NFZ nie przeznacza aż tak wiele środków z powodu konieczności utrzymania całego systemu ochrony zdrowia. Dlatego też warto porównać nie wydatki na poszczególne usługi medyczne, lecz na sprzęt. 

W 2020 roku sprawą zajęli się dziennikarze Business Insidera, którzy przeanalizowali sprawozdania WOŚP-u oraz dane, które uzyskali od Ministerstwa Zdrowia. Stworzyli wykres przedstawiający procentowy udział wydatków WOŚP-u na sprzęt w porównaniu do budżetu NFZ. Wynika z niego, że w 2020 roku było to 22,4%.

Podsumowanie

Post opublikowany na TikToku, w którym zestawiono kwoty zbierane przez WOŚP z rocznym budżetem NFZ, może wprowadzić odbiorcę w błąd.

To prawda, że pieniądze zebrane w ramach wszystkich dotychczasowych Finałów WOŚP stanowią tylko nieco ponad 1% budżetu NFZ na 2024 rok. Nie powinno się jednak oceniać w ten sposób zbiórek fundacji Jerzego Owsiaka, ponieważ budżet służba zdrowia przeznacza pieniądze nie tylko na sprzęt i pomoc pacjentom. 

Porównując finanse tych dwóch organizacji, można zauważyć, że WOŚP przekazało na program leczenia i zapobiegania retinopatii wcześniaków o kilka milionów więcej niż NFZ wydał na wszystkie świadczenia wysokospecjalistyczne w ciągu jednego roku. 

Co więcej, z ustaleń dziennikarzy Business Insidera wynika, że Fundacja na sam sprzęt przeznacza rocznie od 3,7% do nawet 22,4% wszystkich wydatków ponoszonych na ten sam cel przez państwo. 

Uwaga: 26 marca 2025 roku Fundacja WOŚP ogłosiła, że podczas tegorocznego 33 Finału zebrano ponad 289 milionów złotych. Uwzględniając wynik tej zbiórki, łączna kwota zebrana przez WOŚP podczas wszystkich finałów wynosi 2,6 miliarda złotych. W żaden sposób nie wpływa to jednak na werdykt.

Artykuł Jaki % wydatków na ochronę zdrowia stanowią zbiórki WOŚP? pochodzi z serwisu Pravda.

Burza w internecie

„Po drodze koszt imprez WOŚP ponoszą samorządy” – stwierdził autor wpisu na TikToku z 5 stycznia 2025 roku. „Ktoś mi wytłumaczy jaki jest sens wydawania kasy z budżetu miasta na organizację WOŚP w kwocie 78.000 by uzbierać dla Owsiaka 150.000 i dostać sprzęt o wartości 45.000 zł?” – czytamy z kolei w tiktoku z 4 stycznia 2025 roku. 

WOŚP zaprzecza

Postanowiliśmy zapytać WOŚP, czy w koszty organizacji Finałów wliczane są również pieniądze, które Fundacja rzekomo otrzymuje od samorządów. Prawnik organizacji Jacek Olejarz odpowiedział nam, że „Fundacja jako osoba prawna nie otrzymuje pomocy od samorządów”. Adwokat wymienił natomiast inne formy wsparcia od tych organów. 

„Samorządy nie przekazują fundacji WOŚP wsparcia finansowego na organizację Finałów” – podkreślił. Stwierdził również, że „(…) wiele samorządów gra z nami w czasie finału WOŚP angażując się w działania lokalnych sztabów np. przez udostępnienie lokalu dla sztabu”. 

Jak zastrzegł: „(…) nie można tego traktować jako kosztu finału organizowanego przez Fundację WOŚP”. 

Sprawdzamy

Aby rozwiać wszelkie wątpliwości, postanowiliśmy zapytać o to bezpośrednio przedstawicieli samorządów. W tym celu skierowaliśmy nasze pytania do ośmiu urzędów miejskich w największych miastach Polski pod względem liczby mieszkańców: Warszawy, Krakowa, Wrocławia, Łodzi, Poznania, Gdańska, Szczecina oraz Lublina. 

Do każdego magistratu wysłaliśmy wniosek o informację publiczną z pytaniem: „Jaki był łączny koszt wsparcia poniesiony przez urząd miasta w związku z organizacją 33. Finału WOŚP, który odbył się 26 stycznia 2025 roku?”. Poprosiliśmy również o wyszczególnienie form wsparcia, także tego niefinansowego. 

Co na to samorządy?

Większość magistratów odpowiedziała nam, że miasta nie udzieliły WOŚP wsparcia, w związku z czym nie poniesiono żadnych kosztów. 

„(…) Urząd Miasta Lublin nie udzielał wsparcia w związku z organizacją 33. finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w formach wskazanych we wniosku” – odpowiedział nam lubelski ratusz.

Urząd Miasta Łodzi zadeklarował, że w 2025 roku nie poniósł żadnych kosztów oraz nie udzielał żadnego wsparcia niefinansowego w związku z organizacją finałowej imprezy WOŚP. Wydarzenie było jednak promowane. 

„Jedyną formą wsparcia było niefinansowe wsparcie promocyjne polegające na umieszczaniu na oficjalnych kanałach Miasta w serwisach społecznościowych informacji o wydarzeniach, które odbywały się w Łodzi w ramach organizacji finału WOŚP” – odpowiedział nam łódzki magistrat. 

Ani złotówki nie wydał również Gdańsk. „Urząd Miejski w Gdańsku nie poniósł kosztów związanych z organizacją 33. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy” – oświadczono. 

Urzędy odsyłają do innych instytucji

Na pytanie o koszty organizacji Finału WOŚP nie odpowiedział bezpośrednio Urząd Miasta Poznania. Poinformowano nas jedynie, że wydarzenie było obsługiwane przez Estradę Poznańską i miejską spółkę Międzynarodowe Targi Poznańskie, na której terenie odbywała się impreza. 

Jednocześnie podkreślono, że Urząd nie przyznał WOŚP-owi zwolnień z opłat, ulg w podatkach lokalnych i preferencji finansowych. W tym dniu nie pracowali również dodatkowo pracownicy Urzędu Miasta. 

Żadnych kosztów nie zadeklarował również Szczecin. Dowiedzieliśmy się jednak, że jednostki organizacyjne gminy takie jak kluby sportowe i instytucje kultury podjęły współpracę z organizatorami WOŚP we własnym zakresie, ale Urząd Miasta Szczecin nie dysponuje informacjami na ten temat. 

Miasta, które wsparły WOŚP

Trzy spośród miast stwierdziły jednak, że wsparły finansowo 33. Finał WOŚP. W deklaracji nadesłanej do nas z Krakowa wskazano, że przeznaczono na ten cel 53 169 złotych. Ratusz poinformował nas również o niefinansowej formie pomocy. Na poczet organizacji Finału WOŚP wypożyczono „sprzęt wystawienniczy w postaci 16 namiotów typu tureckiego, 10 krzeseł cateringowych oraz 4 rozkładanych stołów cateringowych”. 

W czasie wydarzenia w pracy musiało być również 11 urzędników z Wydziału Obsługi Urzędu oraz 2 pracowników Wydziału Komunikacji Społecznej. Sztabom Fundacji udostępniono też bezkosztowo obiekty miejskie, w tym pomieszczenia znajdujące się w Pałacu Wielopolskich. Ponadto, w dzień 33. Finału WOŚP wolontariusze zbierający pieniądze do puszek mogli poruszać się komunikacją miejską za darmo. 

Urząd Miejski Wrocławia poinformował z kolei, że był organizatorem koncertów kulturalno-charytatywnych w ramach Finału. „Wydarzenia były skierowane do społeczności lokalnej i odbyły się w dniach 24-26 stycznia 2025 roku pod hasłem Bezpieczeństwo i zdrowie dzieci. Na ten cel wydano z budżetu miasta 147 600 złotych brutto. Żadnych innych kosztów nie poniesiono” – zadeklarował Urząd. 

Finał WOŚP w stolicy

Urząd m.st. Warszawy przekazał nam dane dotyczące wsparcia, którego udzieliły WOŚP-owi poszczególne dzielnice. Nie wszystkie poniosły koszty organizacji Finału. Wydatki na ten cel zgłosiło 5 z nich: Ursynów (200 564,00 zł), Wilanów (61 951,50 zł), Bemowo (28 857,80 zł), Wawer (21 727,21 zł), Praga-Południe (17 935,90 zł). 

To łącznie 331 036,41 złotych. Nie sprecyzowano, czy są to kwoty netto, czy brutto.

Podsumowanie

Większość z ośmiu miast, do których napisaliśmy, nie udzieliła wsparcia finansowego 33. Finałowi Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Urzędy w Lublinie, Łodzi, Gdańsku, Poznaniu i Szczecinie poinformowały, że nie przeznaczyły na ten cel żadnych środków publicznych. Wsparcie ograniczało się głównie do promocji wydarzenia na oficjalnych kanałach miejskich. Niektóre instytucje kulturalne i sportowe działały we własnym zakresie, niezależnie od magistratów. 

Wyjątkiem były Warszawa, Kraków oraz Wrocław, które wsparły WOŚP finansowo. W przypadku stolicy koszty różniły się w zależności od dzielnic – niektóre z nich nie zgłosiły takich wydatków. 

Dowiedz się więcej

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o dezinformacji na temat WOŚP-u, przeczytaj inne teksty Stowarzyszenia Pravda. Zweryfikowaliśmy m.in. temat rzekomej dzierżawy sprzętu medycznego oraz kosztów działalności Fundacji Jerzego Owsiaka i Caritas Polska.

Widziałeś/aś inne fake newsy? Napisz do nas na kontakt@pravda.org.pl

Artykuł Samorządy finansują Finały WOŚP? Sprawdzamy 8 największych miast pochodzi z serwisu Pravda.

„Komisja Europejska otwarcie zapowiada ingerencję w polskie wybory prezydenckie” – twierdzi we wpisie opublikowanym 5 marca 2025 roku na platformie X poseł Prawa i Sprawiedliwości Paweł Jabłoński. 

Sprawę poruszył również inny polityk PiS, europoseł Adam Bielan. „Komisja Europejska chce ingerować w wybory prezydenckie w Polsce; obawiamy się, że w sposób podobny do tego, z jakim mamy do czynienia w Rumunii” – stwierdził. 

O co chodzi z okrągłym stołem?

Źródłem tej informacji jest wypowiedź wiceprzewodniczącej KE Henny Virkkunen z wywiadu dla Deutsche Welle pt. Okrągły stół ws. wyborów w Polsce? Wiceszefowa KE zapowiada z 5 marca 2025 roku. Polityczka była pytana o to, czy Unia Europejska ma zamiar monitorować przebieg wyborów prezydenckich w Polsce w związku z wykorzystywaniem przez skrajną prawicę platform internetowych w celu promowania swoich kandydatów. 

„Okrągłym stołem” określa się rozmowy lub negocjacje między przedstawicielami różnych ugrupowań. Podczas takich obrad zakłada się, że wszyscy uczestnicy są sobie równi i dążą do osiągnięcia kompromisu. Za przykład zebrania tego typu mogą posłużyć obrady Okrągłego Stołu w 1989 roku. 

Ze słów Virkkunen wynika, że w przypadku wyborów w krajach unijnych są to zebrania, w których „analizowane są różne scenariusze dotyczące rozprzestrzeniania się dezinformacji”. Jak podkreśliła, biorą w nich udział nie tylko reprezentanci władz krajowych, ale również organizacje pozarządowe oraz przedstawiciele platform internetowych. 

„Obywatele UE mają prawo mieć pewność, że wybory są uczciwe i wolne. A przez systemy rekomendacji treści i przez same treści rozpowszechniane przez platformy internetowe jest to bardzo trudne” – wyjaśniła Virkkunen. Jak dodała, jej zdaniem spotkanie w sprawie Polski może się odbyć w najbliższych tygodniach. 

Kto potwierdza ważność wyborów?

Jak zauważyła Virkkunen, procesy wyborcze leżą w gestii państw członkowskich. Jedyny typ wyborów, który podlega regulacjom na poziomie unijnym, to wybory do Parlamentu Europejskiego. Jednak i w tej sprawie o ich ważności decyduje się na poziomie krajowym, zanim zostaną one oficjalnie uznane przez PE. 

Jedynym organem, który może potwierdzić ważność wyborów prezydenckich w Polsce jest Sąd Najwyższy, co wynika bezpośrednio z art. 129 ust. 1 Konstytucji RP. Natomiast art. 26 ustawy o Sądzie Najwyższym precyzuje, że zajmuje się tym Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN. 

Wybory prezydenckie w Rumunii

Uzasadniając swoje zastrzeżenia, Adam Bielan powołał się na precedens, do której doszło po przeprowadzeniu pierwszej tury wyborów prezydenckich w Rumunii w 2024 roku. Najwięcej głosów uzyskał wówczas Călin Georgescu. 

W związku z tym, że polityk nie był wcześniej faworytem sondaży, jego sukces wywołał zaskoczenie i podejrzenia o pojawienie się nieprawidłowości wyborczych. Ostatecznie na dwa dni przed planowaną drugą turą, 6 grudnia 2024 roku, Rumuński Trybunał Konstytucyjny unieważnił wyniki pierwszej tury. Powołał się na domniemaną ingerencję w proces wyborczy podmiotów „spoza kraju” na rzecz Georgescu. 

W unieważnienie rumuńskich wyborów nie zaingerował żaden organ UE. Wręcz przeciwnie – podkreślono, że jest to wewnętrzna sprawa tego kraju. „Mówimy to jasno. Wybory są kompetencją krajową, a Komisja nie komentuje rumuńskiego procesu wyborczego, który jest sprawą władz rumuńskich, a ostatecznie narodu rumuńskiego” – stwierdził wówczas rzecznik Komisji Europejskiej Markus Lammer. 

Jedyne kroki prawne, które podjęła Komisja Europejska, dotyczyły było postępowanie przeciwko TikTokowi. Pojawiło się podejrzenie, że platforma naruszyła prawo unijne, ponieważ treści dotyczące Georgescu miały być wyświetlane na preferencyjnych warunkach. 

„Musimy chronić nasze demokracje przed wszelkimi zagranicznymi ingerencjami. Zawsze, gdy podejrzewamy taką ingerencję, zwłaszcza podczas wyborów, musimy działać szybko i stanowczo. W związku z poważnymi przypuszczeniami, że zagraniczni aktorzy ingerowali w rumuńskie wybory prezydenckie korzystając z TikToka, dokładnie badamy, czy TikTok naruszył ustawę o usługach cyfrowych” – poinformowała przewodnicząca KE Ursula von der Leyen. 

Podsumowanie 

Stwierdzenie, że Komisja Europejska zapowiedziała ingerencję w wybory prezydenckie w Polsce, jest fałszywe. Deklarowany cel okrągłego stołu jest inny – ma za zadanie przeciwdziałać obcej ingerencji w przebieg wyborów i dezinformacji. Nie jest też niczym nadzwyczajnym, ponieważ odbywa się przed każdymi wyborami w krajach członkowskich Wspólnoty. Ponadto żaden organ Unii Europejskiej nie ma uprawnień do tego, by wpływać na to, kto zostanie prezydentem Polski. O ważności wyborów decyduje polska Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.

Artykuł KE zamierza zaingerować w wybory prezydenckie w Polsce? Sprawdzamy pochodzi z serwisu Pravda.

Internauci cytują na platformie X fragment wypowiedzi Marka Jakubiaka, posła Wolnych Republikanów, który chce ubiegać się o urząd prezydenta RP. „Uchodźcy mają dostać łącznie około 12 tys. zł miesięcznie, a Polscy emeryci mają 3 tys. po 40 latach pracy…” – czytamy we wpisie udostępnionym na tej platformie 4 lutego 2025 roku. 

„Czy dobrze rozumiem, że podrzucony nam Murzyn będzie dostawał więcej pieniędzy od polskiego państwa niż emeryt ciężko pracujący na to państwo przez całe swoje życie?” – zapytał Sławek Jastrzebiowski autor udostępnianego przez @_JustMr__ wpisu. 

W październiku 2024 roku Marek Jakubiak udostępnił ten fragment na swoim kanale na YouTube. „12 tys. zł na mieszkanie dla uchodźców! Ta władza zwariowała!” – napisał w opisie. Materiał został opublikowany również na fanpage’u polityka na Facebooku. 

Obawy przed paktem migracyjnym

Słowa Marka Jakubiaka padły podczas programu w TV Republika, w którym komentował wprowadzenie przez Unię Europejską paktu migracyjnego. „Celem głównym państw zachodnich jest teraz Polska. Dlatego że do tej pory polska suwerenność, to bezpieczeństwo było ze wszech miar bronione, oni [migranci – przyp. aut.] się źle tu [w Polsce – przyp. aut.] czuli” – stwierdził przedstawiciel Wolnych Republikanów. 

„Jak słyszę że uchodźcy mają dostać łącznie około 12 tysięcy miesięcznie złotych, a emeryci, o których wszyscy walczymy mają po 3 tysiące po 40 latach pracy w Polsce, jak pan będzie mógł spać? Jak każdy, kto z Lewicy mówi: potrzebne są mieszkania, każdy z nich ma prawo i obowiązek otrzymać od Polski mieszkanie” – kontynuował poseł. 

Podana przez polityka kwota miesięcznej emerytury zgadza się z wyliczeniami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. „Od 1 marca 2025 r. miesięczna kwota przeciętnej emerytury wynosi 3451,79 zł” – wynika z opublikowanego 20 lutego 2025 roku komunikatu ZUS-u. 

Decyzja jeszcze nie zapadła

Wspomniany przez Jakubiaka pakt migracyjny (ang. New Pact on Migration and Asylum) to zestaw nowych regulacji prawnych i procedur dotyczących zarządzania migracją w Unii Europejskiej. Jego celem jest stworzenie sprawiedliwego i uporządkowanego systemu azylowego, który ułatwiłby przepływ migrantów oraz podzielił odpowiedzialność między państwa członkowskie.

Pakt został przyjęty przez Parlament Europejski w kwietniu 2024 roku Miesiąc później zatwierdziła go Rada Unii Europejskiej. „Rozporządzenia mają być wdrażane za dwa lata. W przypadku dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania imigrantów państwa członkowskie będą miały dwa lata na wprowadzenie zmian w prawie krajowym” – dowiadujemy się z komunikatu prasowego Parlamentu. 

Na razie jeszcze nie zapadły żadne decyzje dotyczące ani liczby migrantów, którą w ramach paktu miałaby przyjąć Polska, ani kwoty udzielanego im miesięcznego wsparcia finansowego. Co więcej, mimo osiągnięcia konsensusu na szczeblu unijnym premier Donald Tusk oświadczył, że „Polska nie będzie implementowała paktu migracyjnego w sposób, który spowodowałby jakiekolwiek dodatkowe kwoty migrantów w Polsce”.

Dotychczasowe wsparcie było niższe

Do pierwszej fali migracji doszło w 2015 roku. Z odpowiedzi na interpelację poselską z tego okresu dowiadujemy się, że wsparcie dla uchodźców wynosiło w pierwszych 6 miesiącach po przyjeździe do kraju dla osoby żyjącej samotnie do 1335 złotych, dla dwuosobowej rodziny – 934,5 złotych na osobę, a trzyosobowej – 667,5 złotych na osobę miesięcznie.

W tym czasie media wskazywały jednak na dodatkowe koszty, które wynikały m.in. z korzystania przez uchodźców z publicznej opieki zdrowotnej oraz pomocy udzielanej przez Urząd ds. Cudzoziemców. „Szacunkowy średni koszt wsparcia (pieniężnego i niepieniężnego) na 1 uchodźcę to około 12 tys. złotych rocznie” – mówiła cytowana przez portal naTemat.pl Karolina Majdzińska, badaczka z SGH. 

Jakubiak również mówił o kwocie 12 tysięcy, ale miesięcznie, nie rocznie. 

W Informatorze Departamentu Pomocy Socjalnej Urzędu ds. Cudzoziemców podano, że od października 2023 roku te kwoty są jeszcze niższe. 

Jako że nie udało nam się znaleźć źródła przekazywanej przez Jakubiaka informacji, postanowiliśmy zapytać go o to bezpośrednio. Gdy tylko otrzymamy odpowiedź, opublikujemy ją tutaj.

Podsumowanie

Twierdzenie, że uchodźcy w Polsce będą otrzymywać 12 tysięcy złotych miesięcznie w ramach paktu migracyjnego, jest fałszywe. Nie ma żadnych dowodów na to, że takie wsparcie jest planowane. 

Podczas ostatniej fali migracyjnej w 2015 roku wsparcie dla uchodźców było znacznie niższe niż to, o jakim mówi Marek Jakubiak. Jest tak również obecnie, w 2025 roku. 

Jedyne szacunki dotyczące 12 tysięcy złotych, jakie znaleźliśmy, dotyczą kosztów rocznych, a nie miesięcznych, jakie państwo polskie mogłoby ponosić na rzecz imigrantów z Afryki. 

Co więcej, sposób wdrożenia paktu migracyjnego w Polsce wciąż nie został określony. 

Inną informację powielaną przez Marka Jakubiaka sprawdzaliśmy tutaj. 

Widziałeś/aś jakieś inne fake newsy? Napisz do nas na kontakt@pravda.org.pl

Artykuł 12 tysięcy miesięcznie dla każdego migranta? Sprawdzamy wypowiedź Jakubiaka pochodzi z serwisu Pravda.