Projekt Elections24Check to pierwsza otwarta baza danych, która kładzie nacisk na kontrolę deklaracji złożonych w związku z wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2024 r. Dzięki niej użytkownicy mogą wyszukiwać oraz filtrować artykuły według języka, informacji dotyczących konkretnych krajów i partii politycznych oraz innych tematów (np. kryzys klimatyczny, bezpieczeństwo). 

Głównym celem projektu jest wzmacnianie współpracy między krajami i pełnienie roli głównego źródła informacji dla obywateli Unii Europejskiej przed wyborami. 

Uczestniczące w projekcie organizacje fact-checkingowe są zobowiązane do zachowania przejrzystości, apolityczności i rzetelności dziennikarskiej, służąc dobru publicznemu, zgodnie z wytycznymi Europejskiego Kodeksu Standardów dla Niezależnych Organizacji Factcheckingowych. 

Carlos Hernández-Echevarría z hiszpańskiej organizacji Maldita, pełniący funkcję przewodniczącego EFCSN, zaznaczył:

„Projekt Elections24Check wprowadzi system wczesnego wykrywania dezinformacji w sieci na całym kontynencie. Uczestniczące w nim organizacje fact-checkingowe obejmują nie tylko państwa członkowskie UE, ale także szerszą społeczność sąsiednich krajów europejskich. Jest to ważne, ponieważ dezinformacja rozprzestrzenia się także poza ich granicami.” 

Walka z dezinformacją jest priorytetem w obliczu zbliżających się wyborów, a dzięki projektowi Elections24Check obywatele UE będą mieć większą pewność, że ich decyzje wyborcze będą oparte na rzetelnych informacjach.

Tekst powstał na podstawie artykułu „EFCSN ANNOUNCES FACT-CHECKING DATABASE PROJECT FOR EUROPEAN ELECTIONS”.

Artykuł Kilka słów o tym, jak walczymy z dezinformacją przed wyborami do Parlamentu Europejskiego 2024 pochodzi z serwisu Pravda.

Wraz z początkiem września przywitaliśmy nowy rok szkolny, który przyniósł ze sobą wiele niespodzianek. Kilku użytkowników platformy X postanowiło podzielić się planem lekcji swoich pociech, zwracając uwagę internautów na jeden z rzekomo obowiązkowych przedmiotów – język ukraiński. Postanowiliśmy przyjrzeć się tej sprawie i sprawdzić, czy faktycznie zmiany w podstawie programowej uwzględniają wprowadzenie języka ukraińskiego do grona przedmiotów obowiązkowych. 

Polskie dzieci muszą uczyć się ukraińskiego? 

Poniższy wpis jest jednym z przykładów tweetów, na jaki mogliśmy się natknąć na początku września. Autor wpisu informuje, że jego dziecko ma w swoim planie lekcji język ukraiński. Ponadto, w jego treści zdziwiło nas także wspomnienie o przedmiocie Historia i Teraźniejszość (HiT), który pojawia się dopiero w liceach ogólnokształcących, technikach oraz szkołach branżowych I stopnia. Ośmioletni syn autora wpisu jest więc za młody, by na niego uczęszczać. Załóżmy jednak, że wpis jest zgodny z rzeczywistością. Czy podstawa programowa przewiduje zajęcia z języka ukraińskiego?

Ukraiński w podstawie programowej? Szokująca prawda! 

Nauczanie języków mniejszości narodowych lub etnicznych jest regulowane przez art. 13 ust. 3 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a podstawa programowa nauczania języka mniejszości w szkołach przez Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej (MEN) z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Z tego rozporządzenia dowiadujemy się, że nauczanie języka mniejszości narodowej lub etnicznej ma na celu „wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia przez wzmacnianie poczucia jego tożsamości kulturowej, historycznej, etnicznej lub narodowej”.

Ponadto, Rozporządzenie MEN z dnia 18 sierpnia 2017 r. konkretyzuje szereg istotnych aspektów związanych z nauczaniem języków mniejszości narodowych lub regionalnych. Zgodnie z nim: 

„Nauka języka mniejszości lub języka regionalnego w szkołach może być organizowana: 

1. w formie dodatkowej nauki języka mniejszości lub języka regionalnego; 
2. przez prowadzenie zajęć edukacyjnych w dwóch językach: języku polskim i języku mniejszości lub języku regionalnym; 
3. przez prowadzenie zajęć edukacyjnych w języku mniejszości lub języku regionalnym.“

Z powyższego wynika, że obowiązkowa nauka języka ukraińskiego wprowadzana jest wyłącznie w szkołach, które realizują naukę tego języka jako języka mniejszości. Warto podkreślić, że szkoły, które oferują pełny program nauczania w języku ukraińskim, znajdują się głównie w miejscowościach zamieszkałych przez wielu obywateli Ukrainy i/l ukraińską mniejszość narodową. 

Zmiany w prawie oświatowym? Sprawdziliśmy to! 

W rozporządzeniu MEN z dnia 13 lipca 2023 r. nie przewidziano żadnych zmian w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy. Dla uczniów i uczennic z Ukrainy nadal będą organizowane dodatkowe zajęcia z języka polskiego, a ukończenie przez nich szkół będzie opierało się na dotychczasowych zasadach.

Dla uczniów z innych szkół, gdzie język ukraiński nie jest oferowany jako obowiązkowy przedmiot, istnieje możliwość wyboru go jako przedmiotu dodatkowego. Wówczas wprowadzenie języka mniejszości narodowej lub regionalnego do programu nauczania jest decyzją szkoły, która musi zadbać o dostępność nauczycieli i odpowiednie materiały dydaktyczne.

Egzamin maturalny z języka ukraińskiego 

Język ukraiński jako język mniejszości narodowej jest obecnie jednym z obowiązkowych przedmiotów egzaminacyjnych na egzaminie maturalnym dla absolwentów i absolwentek szkół lub oddziałów z nauczaniem języka danej mniejszości narodowej. Obejmuje on część ustną i pisemną. Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły ponadpodstawowej określa wymagania ogólne dotyczące tego, czego uczniowie i uczennice powinni się dowiedzieć w trakcie nauki języka ukraińskiego. Wśród nich znajdują się: 

1. Świadomość własnego dziedzictwa narodowego lub etnicznego.
2. Kształcenie językowe.
3. Kształcenie literackie i kulturowe.
4. Tworzenie wypowiedzi.

Warto podkreślić, że od roku szkolnego 2025/2026 język ukraiński będą mogli zdawać na maturze jako język obcy nowożytny absolwenci i absolwentki będący zarówno obywatelami Ukrainy, jak i Polski, z wyjątkiem absolwentów i absolwentek szkół lub oddziałów z językiem nauczania mniejszości narodowej, którzy przystępują do egzaminu języka ukraińskiego jako przedmiotu obowiązkowego z języka mniejszości. Nie wiadomo jednak czy ta zmiana doprowadzi do wprowadzenia języka ukraińskiego jako języka dodatkowego we wszystkich szkołach w Polsce.

Werdykt

Informacja o tym, że we wszystkich polskich szkołach wprowadzono obowiązkowe nauczanie języka ukraińskiego, jest fałszywa. Jak wynika z naszej analizy, język ukraiński znaleźć można w planie lekcji tylko tych szkół lub oddziałów, gdzie jest on językiem nauczania mniejszości narodowej.

Przedstawiona w tej weryfikacji sprawa jest przykładem na to, że w dzisiejszym świecie łatwo wpleść kłamstwo w fakty. Stwarza to poważne zagrożenie – szczególnie w okresie wyborów parlamentarnych. Dezinformacyjne nagonki podczas kampanii wyborczej Donalda Trumpa z 2016 r. i  referendum w sprawie Brexitu w Wielkiej Brytanii  świadczą o niebezpieczeństwie, jakie kryje się w wykorzystywaniu towarzyszącego znaczącym wydarzeniom politycznym chaosu informacyjnego. W kampaniach wyborczych, w czasie których towarzyszą nam szczególne emocje i wielkie napięcie, manipulacja  może doprowadzić do powstania podziałów społecznych i skierować debatę publiczną na niewłaściwą drogę. Dlatego tak istotne jest, aby wyborcy byli świadomi potencjalnych źródeł dezinformacji i potrafili samodzielnie weryfikować zasłyszane wieści, zanim podejmą jakiekolwiek decyzje.

Artykuł Czy język ukraiński stanie się obowiązkowy w polskich szkołach? pochodzi z serwisu Pravda.

W ostatnich latach Polska stała się domem dla wielu obywateli Ukrainy, którzy szukają schronienia przed wojną. Wraz ze wzrostem ich liczby stosunek do przyjmowania uchodźców z tego kraju staje się coraz bardziej napięty. W obecnej rzeczywistości, gdzie dezinformacja rozprzestrzenia się szybciej niż kiedykolwiek, każdy fałszywy komunikat ma ogromne znaczenie, a nawet pozornie niewinne plotki mogą wpływać na nastroje społeczne. W tym artykule skupimy się na jednej z takich kontrowersyjnych wieści – tweetach o obozach letnich dla ukraińskich uchodźców, rzekomo sponsorowanych przez polskich podatników. Niektórzy internauci twierdzą, że odbywały się one w jednym z luksusowych hoteli w Polsce. Czy te doniesienia są prawdziwe, a jeśli tak, to kto pokrywał koszty tego przedsięwzięcia?

Obozy letnie na nasz koszt?

Jakiś czas temu na portalu społecznościowym X (dawniej Twitter) pojawił się wpis, który wywołał lawinę komentarzy. Jego autor, @_quoante, stwierdził, że czterogwiazdkowy Hotel Ossa Conference & Spa w województwie łódzkim zorganizował letnie kolonie dla ukraińskich dzieci, które finansowane są z podatków państwowych. Użytkownik X zasugerował również, że polski rząd opłaca wakacje uchodźców, wydając 800 złotych za noc za osobę. “Ciekawe czy polskie dzieci mogą liczyć na taką hojność państwa polskiego” – dodał. 

Co się dzieje w Hotelu Ossa?

W marcu 2022 r. Hotel Ossa stał się domem tymczasowym dla ok. 1600 osieroconych dzieci z Ukrainy. Przedsięwzięcie to zostało zorganizowane pod egidą Fundacji Polsat, której założycielem jest znany przedsiębiorca Zygmunt Solorz-Żak, odpowiedzialny również za firmę Polkomtel, właściciela Hotelu Ossa. Pomimo licznych prób nie udało nam się skontaktować telefonicznie z hotelem. Z treści automatycznej wiadomości mailowej hotelu dowiedzieliśmy się, że obiekt nadal wstrzymuje swoją działalność, aby zapewnić zakwaterowanie osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie.

Na kontynuację pomocowych działań przez zarządzających hotelem wskazuje także artykuł z 26 czerwca 2023 r. na portalu misyjne.pl, który mówi o wizycie kardynała Blase’a Cupicha w ośrodku w celu wsparcia przebywających tam małych Ukraińców z domów dziecka. 

Wsparcie od rządu 

Z zapisu stenograficznego posiedzenia Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej z dnia 24 marca 2022 r., dowiedzieliśmy się, że wszelkie działania pomocowe dla uchodźców z Ukrainy w Hotelu Ossa są koordynowane przez wojewodę łódzkiego i finansowane z budżetu państwa. 

“Podam państwu przykład dosyć szczególny bo on dotyczy bardzo licznej grupy w „Ossie”, w centrum konferencyjnym „Ossa” w województwie łódzkim. Dzięki wysiłkom jednej z fundacji, które zaangażowały się od samego początku, przyjechała do Polski bardzo liczna grupa z kilkunastu placówek z Odessy. Tam jest około 600 dzieci w jednym ośrodku. Użyłam złego słowa… Jest oczywiste, że żadna organizacja pozarządowa nie jest w stanie w odpowiedni sposób zaopiekować się taką grupą. Tutaj wsparł to miejsce pan wojewoda, zresztą sama tam byłam, byłam świadkiem tych porozumień. Obiekt został udostępniony dzięki fundacji Polsatu, która zarządza tym obiektem, ale koszty pobytu tych dzieci od samego początku, kiedy one dotarły do „Ossy”, są pokrywane przez wojewodę. Co więcej, jeśli chodzi o badania lekarskie i pierwszą pomoc potrzebną dzieciom, to w praktyce nie czekamy na to, aż będzie ustanowiony opiekun tymczasowy, tylko te dzieci już znalazły opiekę lekarską. Część z nich niestety trafiła do szpitali, bo okazało się, że są wśród nich dzieci chore i to wymagające hospitalizacji. Tak że to się dzieje w praktyce” – powiedziała na posiedzeniu Barbara Socha, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej.

W tamtym okresie rząd wspierał również zwykłych obywateli, którzy przyjmowali pod swoje dachy uchodźców. Według art. 13 ustawy z dnia 13 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa: “Każdemu podmiotowi, w szczególności osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo domowe, który zapewni, na własny koszt, zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1, może być przyznane na jego wniosek świadczenie pieniężne z tego tytułu nie dłużej niż za okres 120 dni od dnia przybycia obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Okres wypłaty świadczenia może być przedłużony w szczególnie uzasadnionych przypadkach”.

Z wypowiedzi Barbary Sochy wynika także, że koszty pokrywane przez wojewodę są ustalane z Hotelem Ossa oraz nie mogą być one stałe, ponieważ potrzeby przebywających tam dzieci są zmienne. 

Informacja zawarta we wpisie o tym, że Hotel Ossa Conference & Spa organizuje kolonie dla dzieci z Ukrainy, płacąc 800 złotych za noc za osobę, jest zatem fałszywa. 

Pomoc dla dzieci z Ukrainy 

W związku z trudną sytuacją najmłodszych Ukraińców, którzy na co dzień narażeni są na głód i przemoc, Europejski Komitet Regionów i Stowarzyszenia Miast Ukraińskich postanowił wyjść z inicjatywą organizacji kolonii letnich w miastach i regionach Europy. 

Podobne kolonie są organizowane również przez międzynarodowe organizacje humanitarne (np. UNICEF), polskie organizacje pozarządowe czy samorządy lokalne. Taki rodzaj spędzania czasu w okresie wakacyjnym ma na celu pomóc dzieciom z Ukrainy w zapomnieniu, choć na chwilę, o wydarzeniach wojennych rozgrywających w ich kraju. 

Jeśli pojawią się nowe informacje w tej sprawie, lub otrzymamy komentarz od hotelu, zaktualizujemy artykuł. 

Artykuł Czy Polacy fundują ukraińskim dzieciom kolonie w luksusowych hotelach? pochodzi z serwisu Pravda.

Od momentu rozpoczęcia rosyjskiej agresji na Ukrainę, prezydent Wołodymyr Zełenski stał się jednym z głównych celów rosyjskiej dezinformacji. Niedawno w mediach społecznościowych pojawiły się zarzuty dotyczące jego rzekomego uzależnienia od narkotyków. Czy jest w nich ziarenko prawdy? A może to jedynie kolejne narzędzie w arsenale rosyjskiej propagandy? Przyjrzyjmy się faktom.

Tiki, spocona twarz i szerokie źrenice

27 czerwca 2023 r. na platformie X, wcześniej znanej jako Twitter, pojawił się wpis, którego autor oskarżył obecnego prezydenta Ukrainy o narkomanię. Według autora wpisu na załączonym do niego filmie Zełenski ma „dziwne tiki lewego oka, zapoconą twarz i szerokie źrenice”, a więc objawy mogące wskazywać na zażywanie substancji psychoaktywnych. Autor wpisu nie wziął jednak pod uwagę tego, że podobne reakcje występują w przypadku silnego zmęczenia. 

Omawiane nagranie zostało pierwotnie opublikowane na stronie prezydenta Ukrainy w czerwcu 2023 r. oraz na kanale YouTube prowadzonym przez Biuro Prezydenta Ukrainy. Zełenski wspomina w nim, że ma za sobą pracowity dzień pełen emocji. Nie powinno więc dziwić, że po długiej podróży i licznych spotkaniach, które odbył z żołnierzami, może odczuwać zmęczenie. 

Film, który obiegł media społecznościowe, nie przedstawia żadnych przekonujących dowodów na to, że prezydent Ukrainy był pod wpływem lub regularnie zażywa substancje odurzające. 

Kto zapoczątkował plotkę?

Stwierdzenie, że prezydent Ukrainy jest uzależniony od narkotyków, to poważne oskarżenie. Uznaliśmy, że warto sprawdzić, kto za nim stoi. Jak podaje ukraiński portal informacyjny dialog.ua, 8 lutego 2019 r. Wołodymyr Zełenski jako ówczesny kandydat na prezydenta wystąpił na koncercie charytatywnym zespołu “Kwartał 95” we Lwowie. Według portalu, godzinę przed rozpoczęciem wydarzenia do Zełenskiego podeszła grupa mężczyzn, którzy przedstawiali się jako weterani ATO (Antyterrorystycznej Operacji, czyli organizacji prowadzącej działania przeciwko okupującym Donbas Rosjanom) oraz członkowie organizacji patriotycznych. 

Detector media, ukraińska organizacja dokumentująca kremlowską dezinformację, podaje, że prawdopodobnie to wtedy obecny prezydent Ukrainy został po raz pierwszy oskarżony o byciem uzależnionym od narkotyków. Mężczyźni żądali od niego, by poddał się badaniom toksykologicznym. Według organizacji to właśnie po tym wydarzeniu wiele ukraińskich portali zaczęło nawoływać do wykonania na Zełenskim testu na obecność narkotyków. W nagłówkach ówczesnych artykułów traktujących o sytuacji z koncertu pojawiały się takie słowa jak “klaun” i “narkoman”. Oskarżeń o narkomanię do dziś pojawiło się tak wiele, że na Twitterze (czy też X) można natknąć się na hasztag #Зеленскийнаркоман (#zełenskićpun). W 2019 roku Zełenski zaprzeczył zażywania jakichkolwiek narkotyków, a test na ich obecność wykonany w trakcie jego kandydatury na prezydenta okazał się negatywny. Zełenski od wybuchu wojny, oraz zintensyfikowanych działań rosyjskiej dezinformacji, nie odniósł się jednak ponownie do plotek o jego rzekomym uzależnieniu.

Elijah Wood kontra Zełenski 

Postanowiliśmy sprawdzić, jakiego rodzaju konta na Twitterze podają informację, że Zełenski jest uzależniony od narkotyków. Podczas naszych poszukiwań natknęliśmy się na filmik, w którym Elijah Wood, aktor znany z roli Frodo w trylogii “Władca Pierścieni”, rzekomo udziela na Instagramie prezydentowi Ukrainy porad dotyczących tego, jak walczyć z uzależnieniem od narkotyków i alkoholu. Na początku nagrania można usłyszeć, jak Elijah Wood mówi: “Wladimir, cześć, tu Elijah! Mam nadzieję, że masz się dobrze i jesteś zdrowy”. Następnie dodaje: “Masz poważne problemy z narkotykami i alkoholem. Mam nadzieję, że dbasz o siebie. Znam ludzi, którzy mogą ci pomóc”. 

Na anglojęzycznym Twitterze rzekomy filmik Wooda wyświetlono ponad 2 miliony razy. Został on również udostępniony w rosyjskojęzycznych mediach takich jak Telegram, gdzie, dołączony do wpisu prezentera telewizyjnego Rusłana Ostashko zebrał przed usunięciem ponad 760 000 wyświetleń. Żaden z użytkowników, którzy opublikowali ten filmik, nie podaje jednak jego źródła. Sam Elijah Wood przyznał w wywiadzie, że korzysta wyłącznie z prywatnego konta na Instagramie i nie planuje tworzyć w najbliższej przyszłości konta publicznego. Profil, którego nazwa widnieje na nagraniu, istnieje, choć nie jest ono przez nikogo obserwowane. Ono samo obserwuje trzy konta – w tym to należące do Wołodymyra Zełenskiego. 

Dziennikarze portalu informacyjnego FRANCE 24 Observers postanowili skontaktować się z agentką aktora, która potwierdziła, że nie posiada on konta publicznego na Instagramie. Na ten moment Elijah Wood i jego zespół nie odnieśli się jednak do tej sprawy. Jak twierdzą użytkownicy platformy Reddit.com, istnieje prawdopodobieństwo, że filmik został stworzony za pomocą serwisu Cameo, gdzie można kupić spersonalizowaną wiadomość nagraną przez aktora za 340 dolarów. Warto wziąć także pod uwagę fakt, że filmik został wcześniej zmontowany. Nie pada w nim również pełne imię i nazwisko prezydenta Ukrainy..

Zmanipulowane fotografie 

W sieci oprócz zmanipulowanych filmików krążą również zdjęcia Zełenskiego przerobione za pomocą programów graficznych. Powyższy przykład pochodzi z factcheck.ge, gruzińskiego portalu fact-checkingowego. W rzeczywistości zedytowana fotografia została wykonana przez agencję prasową AFP podczas wizyty prezydenta w Buczy. 

Zgniły śledź

Rozprzestrzenianie plotek o rzekomym uzależnieniu od narkotyków prezydenta Ukrainy jest znakomitym przykładem techniki dezinformacyjnej znanej jako zgniły śledź. Taktykę tę często stosuje się w celu zdyskredytowania osób publicznych. Polega ona na powiązaniu wybranej postaci z czynem kontrowersyjnym lub zabronionym (śmierdzącym). Mogą być to fałszywe oskarżenia o łapówkarstwo, kradzież, gwałt czy – tak jak w przypadku Zełenskiego – uzależnienie od narkotyków. Nawet jeżeli oskarżenie zostanie ostatecznie cofnięte, samo skojarzenie może pozostać w powszechnej świadomości, z której trudno je usunąć tak, jak trudno pozbyć się zapachu zgniłego śledzia. 

Opisaliśmy historię rzekomego uzależnienia Zełenskiego od narkotyków, by przypomnieć Wam, że warto weryfikować źródła informacji dotyczących takich osób jak prezydent Ukrainy. Jeśli w mediach społecznościowych natkniecie się na informację, która budzi Wasze wątpliwości, możecie przesłać ją nam do weryfikacji poprzez specjalny formularz.

Artykuł Prezydent Ukrainy narkomanem? Tak działa antyukraińska dezinformacja! pochodzi z serwisu Pravda.

Ponad rok temu spod rosyjskiej okupacji wyzwolono Buczę – trzydziestosześciotysięczną miejscowość znajdującą się około trzydziestu kilometrów od Kijowa. Przez ponad miesiąc tereny te były okupowane przez oddziały rosyjskie, w tym jednostki 35. i 36. Armii Ogólnowojskowej Wschodniego Kręgu Wojskowego, dwie dywizje powietrznodesantowe oraz Gwardię Narodową. Doszło wtedy do licznych aktów przemocy wobec ludności cywilnej, w trakcie których torturowano i zamordowano setki mieszkańców. Polska Agencja Prasowa w marcu bieżącego roku przekazała, że Rosjanie zabili w Buczy ponad 400 osób. 

Dezinformacja na Twitterze 

Mimo że zbrodnia wojenna w Buczy została już udowodniona, to w sieci wciąż pojawiają się głosy, które wątpią w agresję Rosji. Autor zaprezentowanego poniżej wpisu sugeruje, że obywatele Ukrainy zainscenizowali tragedię w Buczy. Do wypowiedzi dołączył „materiał dowodowy” w postaci kolażu. Myth Detector, organizacja fact-checkingowa należąca do Międzynarodowej Sieci Fact-Checkingowej (ang. International Fact-Checking Network, IFCN), odkryła, że składające się na niego zdjęcia pochodzą ze szkolenia z 2016 r. i nie mają nic wspólnego z trwającą wojną w Ukrainie.

Manipulacja znana nie od dziś! 

Jak podaje Myth Detector, 21 listopada 2022 r. gruzińskojęzyczne konta na Facebooku udostępniły ten sam kolaż zdjęć. Identyczne zestawienie, powielające dezinformację o inscenizacji tragedii w Buczy, pojawiło się również w tym samym okresie na rosyjskich portalach społecznościowych takich jak tsgtat.ru i politikus.info. Co ciekawe, na Twitterze opublikowało je także oficjalne konto rosyjskiej ambasady w Wielkiej Brytanii.

Odwrotne wyszukiwanie grafiki

Artykuł organizacji Myth Detector znaleźliśmy dzięki narzędziu Google zwanym odwrotnym wyszukiwaniem grafiki. Pozwala ono na wyszukanie wybranych obszarów grafiki w sieci i sprawdzenie, czy pojawiła się ona gdzieś już wcześniej. Na podstawie wyników odwrotnego wyszukiwania możemy dotrzeć zarówno do autora zdjęcia, jak i propagatorów fałszywych informacji. 

Weryfikatorzy z Myth Detectora podczas swoich poszukiwań wykorzystali narzędzie PimEyes, za pomocą którego udało im się zidentyfikować jedną z kobiet na fotografiach jako Liudmylę Bilekę. PimEyes pozwala wyszukać daną osobę ze zdjęcia zarówno w social media, jak i na stronach firmowych, medialnych, a nawet fotograficznych. 

Wieści o Buczy zawitały do Hiszpanii…

Portal EUvsDisinfo, od 2015 r. monitorujący rosyjską dezinformację skierowaną przeciwko Unii Europejskiej, informował jakiś czas temu, że hiszpańskojęzyczni odbiorcy w Ameryce Łacińskiej i francuskojęzyczni w Afryce spotkali się z nową narracją na temat wydarzeń w Buczy – mówi się im, że rosyjskie wojska wcale nie zostały wyparte z miasta, tylko opuściły je z własnej woli, w „geście dobrej woli Moskwy”. Oczywiście nic takiego nie miało miejsca, co potwierdzają liczne relacje z Buczy na portalach informacyjnych.

Prezydent Ukrainy podczas rocznicy wyzwolenia Buczy oznajmił, że jest w trakcie rozmów z międzynarodowymi urzędnikami, które mogą przyspieszyć proces organizowania trybunału ds. rosyjskiej agresji. Miałby on na celu ukaranie najwyższych władz wojskowych i politycznych Rosji za zbrodnie wojenne dokonane podczas konfliktu w Ukrainie. 

Jesteśmy świadkami historii! 

3 lipca 2023 r. w Hadze rozpoczęło działalność Międzynarodowe Centrum Ścigania Zbrodni Agresji przeciwko Ukrainie (ICPA). Będzie ono miało kluczowe znaczenie dla prowadzenia śledztwa w sprawie rosyjskich zbrodni wojennych w Ukrainie i usprawni wszelkie procedury dotyczące dowodów zebranych od początku wojny.

Polska na celowniku rosyjskich dezinformatorów! 

To tylko jeden z przykładów rosyjskiej dezinformacji, choć możliwe, że w sieci pojawi się jej coraz więcej. Pod koniec kwietnia polski Minister cyfryzacji zapowiedział, że możemy spodziewać się ingerowania w nasze wybory z „zewnątrz” kraju. Cytując: 

„Trzeba się spodziewać tego, że będą próby ingerowania w wybory z zewnątrz i skuteczne przygotowanie do tego jest jednym ze sposobów na to, aby efekty nie były groźne dla naszego państwa” – podkreślił minister cyfryzacji Janusz Cieszyński. 

Okres kampanii wyborczej może więc być intensywny nie tylko pod względem samej aktywności kandydatów politycznych, ale również sił zewnętrznych. Pamiętajcie, że jeśli informacja wywołuje w was skrajne emocje, to warto zatrzymać się i sprawdzić ją w kilku rzetelnych źródłach. W najbliższych miesiącach będziemy dostarczać wam zweryfikowane informacje, żebyście w nadchodzących wyborach parlamentarnych mogli podejmować decyzje oparte na faktach. 

Artykuł Masakra w Buczy to inscenizacja? Rosyjska dezinformacja nie zna granic! pochodzi z serwisu Pravda.

Dezinformacja temat na temat wojny w Ukrainie ewoluuje, nieustannie szukając nowych sposobów na polaryzację społeczeństwa. Jak podaje Stowarzyszenie Demagog, w ciągu ostatniego pół roku w polskojęzycznych mediach społecznościowych pojawiło się przynajmniej 340 tysięcy wpisów deprecjonujących Ukrainę i Ukraińców. W ostatnim czasie na Twitterze został opublikowany wpis, którego autor informuje, że polski rząd zastanawia się nad oddaniem lub użyczeniem lotnisk na terenie naszego kraju samolotom z Ukrainy. 

Czy w tej wiadomości tkwi choć ziarno prawdy? I czy to oznacza, że Polska aktywnie zaangażuje się w ukraińsko-rosyjski konflikt? Wyjaśniamy. 

Pierwsze wzmianki

1 marca 2022 r. na facebookowym profilu Dowództwa Sił Powietrznych Ukrainy pojawił się post, w którym pisano, że kraje partnerskie, w tym Polska, przekażą napadniętemu państwu określoną liczbę samolotów. Informowano ponadto, że w razie potrzeby ukraińscy piloci będą mogli wykorzystywać lotniska tychże krajów w celu realizacji zadań bojowych. W oficjalnych źródłach nie znajdziemy jednak żadnego potwierdzenia tej wiadomości. Co więcej, rzecznik rządu Piotr Müller szybko ogłosił, że treść posta jest nieprawdziwa.

Autorytet poległ

Rzecznik rządu winą za popularność opisanego wcześniej fake newsa obarczył byłego prezydenta Ukrainy Petra Poroszenkę. Miał tu zapewne na myśli wypowiedź polityka z wywiadu dla TVN24:

“Informacje o decyzji Unii Europejskiej o przekazaniu nam 70 samolotów wojskowych są czymś wspaniałym. Szczególnie dziękuję rządowi polskiemu za to, że samoloty te mogą bazować na terenie Polski i mogą startować z polskiego terytorium. Z polskiego terytorium ukraińscy piloci mogą chronić przestrzeń powietrzną Ukrainy.”

Wiadomość ta szybko zdobyła dużą popularność, i to mimo braku potwierdzenia ze strony polskich władz. Dużą rolę w jej rozpowszechnieniu odegrał fakt, że Poroszenko pozostaje dla wielu ludzi ważnym politycznym autorytetem. 

Polskie lotniska i rosyjska propaganda

Ogłoszenie Poroszenki podchwyciła rosyjska agencja prasowa TASS. Wysoce prawdopodobne jest, że informacja o tym, że Polska pozwala ukraińskim pilotom na realizowanie misji bojowych ze swoich lotnisk, pojawiła się także w innych rosyjskich portalach i gazetach. Bardzo możliwe również, że została ona wykorzystana do szerzenia dezinformacji mającej na celu fałszywe przedstawianie działań Polski w związku z wojną w Ukrainie.  

Ile tych migów?

We wspomnianym już poście Dowództwa Sił Powietrznych Ukrainy przeczytamy również, że Polska miała przekazać Ukrainie dwadzieścia osiem samolotów typu Mig-28. Jak stwierdził Andrzej Duda podczas wspólnej konferencji z Wołodymyrem Zełenskim, na dzień 5 kwietnia 2023 r. Polska udostępniła Ukrainie 8 takich maszyn. Miesiąc później minister Obrony Narodowej Mariusz Błaszczak poinformował, że dostarczono kolejne dwa myśliwce. Z wypowiedzi polskich polityków wiadomo ponadto, że Polska jest w stanie przekazać maksymalnie 14 samolotów, czyli liczbę o połowę mniejszą od tej podawanej przez Dowództwo Sił Powietrznych Ukrainy.

Ukraińskie wojska w strefie NATO?

Granice wsparcia dla Ukrainy zostały określone przez Jensa Stoltenberga już na początku wojny w Ukrainie. Sekretarz generalny Sojuszu Północnoatlantyckiego zaznaczył wówczas, że NATO nie chce być częścią tego konfliktu i dlatego nie wyśle na Ukrainę ani wojsk, ani samolotów. Dopiero niedawno zapadła decyzja o przekazaniu temu krajowi samolotów F-16 od USA. Jednakże Stoltenberg wciąż podkreśla, że działania członków NATO ograniczą się do wsparcia Ukrainy z zewnątrz. Organizacja nie planuje więc włączać się w konflikt. 

Zwróć uwagę na autora

Kiedy weryfikujemy daną informację w mediach społecznościowych, warto zwrócić szczególną uwagę na jej autora. Na koncie, które opublikowało wpis o udostępnieniu Ukrainie polskich lotnisk, pojawia się cała masa fake newsów, w tym wzmianki o tzw. paszportach covidowych. W naszym raporcie poświęconym narracjom wokół szczepień pisaliśmy, jak przeciwnicy tej formy profilaktyki wykorzystują pojęcie paszportów do propagowania swoich idei. Poza nimi opisywany tu profil używa też metod związanych z mową nienawiści – np. określa Ukraińców “banderowcami”.

Uważaj na fake newsy!

Rosyjska dezinformacja bardzo często wykorzystuje istniejące od lat uprzedzenia. Przykładowo, w sierpniu zeszłego roku na Telegramie popularność zdobywały nagrania pochodzące z ukraińskich festynów szkolnych, które, wyrwane z kontekstu, miały być dowodem na wprowadzenie do nauczania w tym kraju nazistowskiej indoktrynacji. Jak się okazało, kluczowe dla wzrostu popularności opisanej narracji w Polsce były hermetyczne społeczności (tzw. bańki informacyjne). Dlatego też przypominamy, jak ważna jest weryfikacja napotykanych informacji w przynajmniej kilku niezależnych źródłach – to dzięki takiemu zabiegowi możesz ograniczyć wpływ fake newsów na rzeczywistość i wyjść ze swojej bańki.

Artykuł Czy rząd chce udostępnić Ukrainie polskie lotniska? pochodzi z serwisu Pravda.

…jesteśmy niewolnikami prawa morskiego

Propagatorzy teorii o państwach-korporacjach często odwołują się do dziedziny prawa zwanej prawem morskim, które reguluje stosunki między aktorami niepaństwowymi w kwestiach związanych z morzem. Są to przykładowo wymagania co do stanu technicznego statków czy kwalifikacje potrzebne do kierowania jachtem. Konspiracjoniści rozumieją prawo morskie metaforycznie, odnosząc system zależności na morzu do całej otaczającej ich rzeczywistości. Według nich ludzie traktowani są jak towary na statku. Każdy z tych towarów pozostaje w posiadaniu konkretnego państwa, które wystawia mu certyfikat wyznaczający datę jego „narodzin” (akt urodzenia). Tym samym człowiek staje się niewolnikiem danego kraju, będącego w rzeczywistości korporacją sterowaną przez USA. Należy dodać, że cały ten system został zdaniem zwolenników opisywanej tu koncepcji wykreowany po to, by USA mogło spłacić rzekome długi zaciągnięte w banku centralnym Stanów Zjednoczonych, czyli Rezerwie Federalnej, będącej w ich opinii prywatną korporacją.

Początki idei państw-korporacji sięgają końca pierwszej dekady XXI w. Popularności przysporzyła jej pandemia COVID-19, w czasie której pojawiła się nowa fala głosów mówiących o szkodliwości szczepionek i leczenia farmakologicznego. To wtedy rozpowszechniło się tzw. myślenie spiskowe, czyli wyjaśnianie sobie świata za pośrednictwem różnego rodzaju teorii sugerujących istnienie sekretnego spisku przeciwko niczego nieświadomym obywatelom. Dobrym przykładem takiego rozumowania są teksty na blogu Wolni Słowianie, którego autorzy powielają zarówno opisywaną tu ideę państw-korporacji, jak i inne teorie (np. wiarę w istnienie Plejadian czy Reptilian). 

…powinniśmy żyć według zasad prawa naturalnego 

Opresyjnemu prawu morskiemu przeciwstawia się prawo naturalne. Według zwolenników przedstawianej tu koncepcji jest ono najważniejszą zasadą pochodzącą od Stwórcy, czyli Matki Natury. Brzmi ona tak: każda istota, w tym człowiek, jest wolna i może czynić co zechce, jeśli nie krzywdzi przy tym innych istot. Idea prawa naturalnego (czy też prawa natury) to znana od wieków idea filozoficzna prawnicza, analizowana chociażby przez Arystotelesa, św. Tomasza czy Thomasa Hobbesa. Ma ona charakter uniwersalny oraz odnosi się do fundamentalnych kwestii moralnych i etycznych takich jak godność, sprawiedliwość czy dobro wspólne. Podobnie jak w przypadku prawa morskiego, problemem nie jest więc sama koncepcja, ale sposób jej przedstawienia.

W Polsce najwyższym aktem prawnym jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Jej celem jest zagwarantowanie każdemu obywatelowi podstawowych praw oraz określenie jego obowiązków wobec państwa. Zwolennicy teorii Polski jako korporacji uznają ustawę zasadniczą za twór stworzony przez wroga. Zamiast niej w życiu posługują się właśnie nieskodyfikowanym prawem naturalnym, do którego Konstytucja się odwołuje, ale nie jest z nim równoznaczna. Takie postępowanie może prowadzić do poważnych konsekwencji. Zgodnie z art. 7 i art. 8 ustawy zasadniczej sądy oraz organy państwowe są zobowiązane do działania na podstawie prawa stanowionego. Powoływanie się na inne zasady nie sprawia więc, że decyzje organów ustawodawczych nie mają na nas wpływu – może natomiast spowodować, że znajdziemy się w jeszcze trudniejszej do rozwiązania sytuacji. 

…Polska została sprzedana USA 

Jednym z głównych argumentów zwolenników teorii o Polsce-korporacji jest fakt, że nasz kraj widnieje w systemie EDGAR (ang. Electronic Data Gathering, Analysis and Retrieval, czyli Elektronicznego Gromadzenia, Analizy i Wyszukiwania Danych). Zakładają oni, że skoro Polska funkcjonuje w ramach EDGAR-a, to jest ona korporacją z siedzibą w USA. 

Tak naprawdę mowa tu o EDGAR Company Filings, sekcji systemu EDGAR, służącej do składania przez firmy dokumentów wymaganych przez amerykańską Komisję Papierów Wartościowych i Giełd. Są to przykładowo raporty roczne, kwartalne sprawozdania finansowe, zgłoszenia transakcji wewnętrznych czy deklaracje emisji długu lub akcji. Poszczególne państwa mogą znaleźć się w EDGAR Company Fillings, jeśli spółki zarejestrowane na ich terenie są notowane na amerykańskiej giełdzie – takie notowanie zobowiązuje je do składania dokumentów do wspomnianej komisji. Dlatego też obecność hasła POLAND REPUBLIC OF w systemie EDGAR nie oznacza, że jest ona korporacją – sygnalizuje jedynie, że polskie firmy działają w obrębie amerykańskiego rynku.

…nasz akt urodzenia to certyfikat własności 

Teza o tym, że ludzie są niewolnikami państw-korporacji, bazuje również na błędnym rozumieniu koncepcji aktu urodzenia (ang. birth certificate). Jej zwolennicy twierdzą, że akt ten jest w rzeczywistości certyfikatem posiadania. Powołują się przy tym na nieokreślony „słownik terminów bankowych”, gdzie pojęcie „certyfikat” definiowane jest jako dokument potwierdzający prawo własności. W rzeczywistości jest to jedynie akt potwierdzający narodziny dziecka, za pomocą którego dokumentuje się jego imię, nazwisko, płeć, państwo, datę i miejsce pochodzenia oraz inne podstawowe informacje. Jest on niezbędny do tego, by nowo narodzony mógł w przyszłości korzystać z praw i przywilejów związanych z posiadaniem polskiego obywatelstwa.  

…powinniśmy wyrobić sobie Dowód Osobisty Suwerena II RP

Aby uniknąć rzekomego podporządkowania amerykańskiemu rządowi, zwolennicy omawianej tu teorii spiskowej stworzyli własny dokument – Dowód Osobisty Suwerena II Rzeczypospolitej Polskiej. Za kwotę 220 złotych wydaje go hrabia Jan Zbigniew Potocki, podający się za legalną głowę państwa w myśl konstytucji z dnia 23 kwietnia 1935 r. Jego twierdzenia nie zmieniają jednak faktu, że aktualnym prezydentem Polski jest Andrzej Duda. Należy też dodać, że, jak utrzymuje łańcucka linia Potockich, Jan Zbigniew nie jest nawet arystokratą z ich rodu… 

Koncepcja specjalnego dokumentu gwarantującego bezpieczeństwo przypomina idee promowane przez sekty. Zwolennicy Potockiego w ramach różnych stron i forów proponują pomoc w „uwolnieniu się” od niewoli polskiego obywatelstwa. Co więcej, każda z tych grup posiada swojego lidera, mającego za zadanie głoszenie „prawdy objawionej”, m.in. poprzez wyjaśnianie rzeczywistości w sposób sprzeczny z nauką. 

Jak podaje magazyn Rzeczpospolita, od wybuchu pandemii przybywa osób posługujących się tym dokumentem. 

…należy zrzec się obywatelstwa polskiego 

Warto zaznaczyć, że choć zrzeczenie się polskiego obywatelstwa jest możliwe, to ma sporo negatywnych konsekwencji. Procedura prowadzi m.in. do utraty całej gamy praw i przywilejów takich jak prawo do głosowania w wyborach krajowych i lokalnych, dostęp do niektórych zawodów czy ochrona konsularna ze strony Polski podczas wyjazdu za granicę. Posiadanie obywatelstwa jest zatem niezbędne, jeśli chce się w pełni uczestniczyć w życiu społecznym naszego kraju.

Niezwykle niebezpieczna jest sytuacja, gdy osoba decydująca się na zrzeczenie polskiego obywatelstwa posiada dzieci, ponieważ one tracą je wtedy automatycznie. Utrata obywatelstwa może pozbawić je prawa do edukacji, czy też dostępu do opieki zdrowotnej.

Podatność na manipulacje

Koncepcja, jakoby Polska i inne państwa na świecie miałyby być marionetkami USA, jest bliska znanej od lat teorii spiskowej o iluminatach – rzekomym zakonie, którego członkowie działają potajemnie, dążąc do ustanowienia nowego porządku świata (ang. New World Order). Warto w tym miejscu przypomnieć badanie przeprowadzone  w 2012 r. przez American Psychological Association – naukowcy dowiedli, że „w przypadku osób wierzących w choć jedną z teorii spiskowych istnieje znacznie większe prawdopodobieństwo, że uwierzą oni także w kolejne”. Pamiętajcie więc, że każda teoria spiskowa, nawet ta z pozoru zabawna i nieszkodliwa, może w rzeczywistości prowadzić do dezinformacji oraz niebezpiecznych konsekwencji. 

Artykuł Czy wszyscy posiadacze dowodu osobistego są niewolnikami Ameryki?  pochodzi z serwisu Pravda.

Jak zarabiać na reklamach

Google znajduje się w tym momencie na liście największych dostawców informacji na świecie. Główne źródło dochodów firmy to jednak nie wyszukiwarka, a system reklamowy Google Ads (dawniej AdWords). Umożliwia on reklamodawcom wyświetlanie reklam w wynikach wyszukiwania Google oraz na stronach internetowych, które są połączone z serwisem reklamowym Google AdSense. Reklamodawcy płacą za kliknięcia w reklamy lub za wyświetlenia (tzw. CPM, czyli cost per mille, oznaczający koszt za 1000 wyświetleń), a Google w ten sposób pobiera prowizję od każdej transakcji i jednocześnie generuje swoje przychody. 

Wojna w Ukrainie zmieniła wiele i… nic

Od wybuchu wojny w Ukrainie Google zablokowało wiele aplikacji i kanałów na YouTube, które są powiązane z rosyjskimi mediami państwowymi – wśród nich znalazł się choćby Sputnik czy RT (dawniej Russia Today). Firma ogłosiła również tymczasowe wstrzymanie wyświetlania reklam użytkownikom znajdującym się na terenie Rosji. Mogłoby się więc wydawać, że media wspierające rosyjską agresję zostały całkowicie odcięte od źródła monetyzacji. Sprawa nie jest jednak taka oczywista… W dalszej części artykułu przedstawimy Wam powody, dla których uważamy, że problem ten nadal nie został rozwiązany. 

Polskie media pod lupą

Antyukraińskie media, zarabiające na reklamach Google’a, wytypowaliśmy za pomocą narzędzia Brand24 oraz analizy jakościowej wybranych stron zidentyfikowanych jako rozpowszechniające fałszywe informacje. Do weryfikacji zamieszczanych tam treści wykorzystaliśmy m.in. technikę słów kluczowych – na naszej liście znalazły się takie hasła jak „banderowcy” czy „ukropolin”, które wykorzystywane są często w dezinformacyjnych przekazach antyukraińskich. Za pomocą narzędzia Similarweb (służącego m.in. do poznawania liczby miesięcznych wyświetleń stron) przeanalizowaliśmy portale, które wyróżnia duży ruch i obecność reklam publikowanych w ramach programu AdSense. Ponadto, zamieszczony na stronie głównej Google AdSense kalkulator pozwolił nam oszacować ich potencjalne zarobki.

ABW blokuje?

Jest bardzo prawdopodobne, że 9 lutego 2023 r. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) zablokowała stronę, która widnieje na pierwszym miejscu naszej listy. Wspomniany portal jest cyfrową wersją tygodnika „Najwyższy CZAS!”, który powstał w 1990 r. Jego założycielem jest znany polityk Konfederacji, Janusz Korwin-Mikke.

Redakcja tygodnika powiadomiła swoich czytelników za pośrednictwem Facebooka, że mogą pojawić się problemy z wejściem na ich stronę. W poście pojawiła się także instrukcja obejścia blokady. Sam portal nadal zamieszcza artykuły – tym razem zawierające fałszywe informacje na temat szczepionek przeciwko COVID-19. 

Kto jest kim 

Większość z przeanalizowanych przez nas stron to portale informacyjne, które skupiają się na publikowaniu treści związanych z polityką, gospodarką, ekonomią i kulturą. Nie stronią one jednak od antyukraińskich narracji i innych szkodliwych stwierdzeń odnoszących się do wojny za naszą wschodnią granicą. 

Porady nie tylko prawne

Odnotowaliśmy wiele przykładów na to, że strona internetowa Kancelarii LEGA ARTIS wykorzystuje swój blog do zamieszczania artykułów z dezinformacyjnymi treściami. W tekście Kijowski reżim chce postawić Putina przez specjalnym trybunałem. Niemcy stawiają opór ataki zbrojne Rosji na terenie Ukrainy nazywane są „działaniami”. W dalszej części artykułu pojawia się również zdanie, że „aby pomiędzy skonfliktowanymi państwa istniała wojna, musi zostać ona wypowiedziana”. Przeczytamy w nim również, że „w świetle prawa międzynarodowego działania, jakie mają miejsce na terenie wschodniej Ukrainy nie można uznać za wojnę”, co jest jawną negacją faktów, wpisującą się w cele rosyjskiej dezinformacji. 

Na stronie LEGA ARTIS pozornie neutralne artykuły przeplatane są z treściami zawierającymi dezinformacyjne i antyukraińskie narracje. Innym sposobem mającym na celu uwiarygodnienie portalu na blogu jest odnoszenie się do kwestii prawnych i wykorzystywanie swojego statusu kancelarii. Tym samym informacje na stronie celowo wprowadzają odbiorców w błąd oraz pozwalają autorom osiągnąć korzyści finansowe (zysk z reklam w ramach Google AdSense), polityczne i propagandowe. 

Polska, rodzina i tradycja, czyli prawy.pl

Kolejna z wyróżnionych przez nas stron to portal prawy.pl. Zamieszczane na niej treści są pisane z perspektywy prawicowo-konserwatywnej, a ich styl bywa sensacyjny. Często prezentują one jedynie wybraną perspektywę, powielając przy tym informacje wzmacniające antyukraiński sentyment. Dobrym przykładem jest tytuł artykułu poniżej, który po pewnym czasie został usunięty ze strony. W Internecie nic jednak nie ginie… Wiele wskazuje na to, że portal ten od dawna publikował treści promujące m.in. teorię o ukrainizacji Polski i nienawiść w stosunku do uchodźców. 

News na dziś!

Kolejna strona, kolejny przykład zarabiania na szkodliwych treściach, które wpisują się w narrację rosyjskiej propagandy. W jednym z artykułów na pozornie zwyczajnym portalu informacyjnym newsnadzis.pl (będący własnością wcześniej wspomnianej kancelarii LEGA ARTIS) wojna w Ukrainie jest nazywana „kryzysem ukraińskim”, który „został w rzeczywistości sprowokowany przez wojnę Zachodu z Kremlem”. W podsumowaniu przeczytamy natomiast, że „winę za obecną sytuację na terenie Ukrainy ponosi wyłącznie kijowski reżim”. 

W jednym z nowszych artykułów na kolejnej stronie – konserwatyzm.pl, również zarabiającej na reklamach od Google, przeczytamy, że uchodźcy z Ukrainy kolonizują Polskę. Według autora tekstu poniżej pokój będzie możliwy tylko, gdy nastąpi „odesłanie tego towarzystwa czy to do Kijowa, czy dalej do Europy Zachodniej, jeśli znajdą się tam chętni na tanią siłę roboczą”.

Czy to już wszystko?

Autorzy tekstów na wyżej wymienionych stronach próbują przekonać nas, że Ukraińcom żyje się w Polsce lepiej niż Polakom, ponieważ kupują nieruchomości lub mogą korzystać z programów socjalnych takich jak „Rodzina 500 +”. Chętnie nazywają też Ukraińców bandytami, którzy rzekomo dewastują sklepy czy gonią z siekierami i maczetami zwykłych Polaków. Często przewija się również określanie Ukrainy mianem narodu nazistowskiego, który nie zasługuje na pomoc ze strony Polski. 

Nagłówki z opisanych tu portali są zwykle przepełnione mową nienawiści i mają przekonać odbiorców do racji twórców artykułów. „Dzieci ukraińskich prominentów bawią się w ośrodku pod Kijowem”, „starówka i żebry” – takie przedstawianie uchodźców uciekających przed wojną może w efekcie zniechęcić nas do udzielania im pomocy.

Wiadomo nie od dziś!

Przeprowadzona przez nas analiza wskazała, że strony publikujące dezinformację i treści promujące antyukraińską narrację nadal zarabiają na reklamach w ramach programu Google AdSense. Działania tego typu nie ograniczają się jednak tylko do Polski. Analogiczne dochodzenie przeprowadził w sierpniu 2022 r. użytkownik Twittera Braedon Vickers, który udowodnił, że istnieją anglojęzyczne strony z rosyjską domeną, gdzie mimo obostrzeń Google’a wciąż wyświetlają się działające reklamy. Co więcej, są one regularnie umieszczane w artykułach zawierających elementy antyukraińskiej propagandy. 

Braedon nie był jednak pierwszy. Okazuje się, że w 2017 r. organizacja non-profit Campaign for Accountability opublikowała raport How Google Makes Millions Off Fake News (ang. Jak Google zarabia miliony na fake newsach), w którym ujawniła, że Google praktykuje umieszczanie reklam w witrynach internetowych promujących fałszywe informacje. Firma wciąż nie odniosła się bezpośrednio do postawionych w raporcie zarzutów. 

Nasz apel!

Reklamowanie treści i finansowanie publikacji, które zawierają fałszywe informacje, to obecnie bardzo poważny problem. Analizowane przez nas materiały wprowadzają odbiorców w błąd i przyczyniają się do polaryzacji społeczeństwa. Dlatego też apelujemy, by platformy podjęły działania mające na celu zwalczanie praktyk dezinformacyjnych oraz uniemożliwienie zarabiania na treściach propagujących fałszywe narracje – szczególnie w kontekście wojny w Ukrainie. Oprócz oczywistych szkód dla społeczeństwa, jakie powoduje prorosyjska dezinformacja, warto zadać sobie jeszcze jedno pytanie: Czy podmioty korzystające z publikacji reklam w ramach programu Google AdSense chciałyby być kojarzone z tak szkodliwymi treściami, jakich przykłady przedstawiliśmy w tym artykule? 

Walka z dezinformacją jest złożonym problemem i wymaga wielopoziomowej współpracy państw, podmiotów prywatnych i organizacji pozarządowych. Kluczową rolę stanowi edukacja medialna i fact-checking, jednak równie ważne jest też zaangażowanie platform, które nie powinny w żaden sposób (a szczególnie finansowo) wspierać rozprzestrzeniania fałszywych informacji. Mamy nadzieję, że w przyszłości sytuacja obróci się na niekorzyść szerzących nieprawdziwe stwierdzenia. Do tego czasu zamierzamy dalej działać na rzecz ujawniania prawdy i faktów. 

Artykuł Czy Google zarabia na rosyjskiej dezinformacji?  pochodzi z serwisu Pravda.

Co tam w polityce?

Wraz z nadejściem 2022 r. Unia Europejska skierowała do Światowej Organizacji Handlu (WTO) sprawę przeciwko Chińskiej Republice Ludowej. Powodem były nieoficjalne sankcje Chin przeciwko Litwie, które obejmowały m.in.: brak zgody na odprawę celną towarów litewskich, odrzucenie wniosków importowych z Litwy oraz zachęcanie firm innych państw Unii do usuwania litewskich producentów ze swoich łańcuchów dostaw podczas eksportu do Chin. Wydarzenie to rozpoczęło nieformalną wojnę handlową między tymi państwami, w której mediacje miała poprowadzić właśnie Unia Europejska.

Punktem kulminacyjnym tej sprawy był Szczyt Unia Europejska-Chiny z 1 kwietnia 2022 r. Podczas spotkania przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen rozmawiali z premierem Chin Li Keqiangiem i prezydentem Chin Xi Jinpingiem.

Jednym z głównych tematów Szczytu był atak Rosji na Ukrainę, choć poruszono także sprawę konfliktu chińsko-litewskiego. Koniec 2022 r. pokazał jednak, że Chiny nie zmieniły swojej postawy dyskryminująco-przymusowej wobec Litwy i zdecydowały się kontynuować sabotowanie działań handlowych tego państwa. Powodem takiego zachowania było powstanie przedstawicielstw Tajwanu na Litwie i Litwy na Tajwanie w 2021 r., które wzburzyło Chiny, roszczące sobie polityczne prawa do wyspy.

Stosunek Chin do wojny w Ukrainie

Podczas Szczytu UE-Chiny Ursula von der Leyen stwierdziła, że „żaden obywatel Europy nie wykaże zrozumienia dla jakichkolwiek działań wspierających zdolność Rosji do prowadzenia wojny”. Podkreśliła, że UE wymaga, aby Chiny wyraźnie potępiły inwazję na Ukrainę oraz wsparły starania mające na celu zakończenie wojny. Przedstawiciele Unii wskazali na kluczową rolę Chin w trwającym konflikcie – wschodnie państwo jest jednocześnie stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ i zachowuje bliskie stosunki z Putinem.

Choć może się wydawać, że Chiny zdecydowały się na strategię milczenia w sprawie agresji Rosji, to w ostatnich miesiącach postawa rządzących tym krajem zaczęła się zmieniać. Państwo wyraziło zaniepokojenie „kryzysem w Ukrainie” i podkreśliło, że „zawsze stoi po stronie pokoju, dialogu i człowieczeństwa”. Jednak 30 stycznia 2023 r. rzeczniczka MSZ Mao Ning stwierdziła, że „jeśli USA chce naprawdę szybkiego zakończenia kryzysu i troszczy się o życie narodu ukraińskiego, musi przestać wysyłać broń i czerpać zyski z walki”. Jej opinia spowodowana jest trwającymi problemami handlowymi między Stanami a Chińską Republiką Ludową, który niedawno stały się jeszcze większe ze względu na zestrzelenie chińskiego statku powietrznego uznanego przez USA za „balon szpiegowski”. 

Wykorzystanie sytuacji?

W zeszłym tygodniu Chiny poinformowały, że zaufanie polityczne do Rosji pogłębiło się po wizycie w Moskwie wiceministra spraw zagranicznych Ma Zhaoxu. Należy jednak podkreślić, że to wydarzenie miało miejsce po sytuacji z zastrzeleniem chińskiego statku na terenie USA. To wtedy rządzący Chinami wyrazili chęć współpracy z Rosją w celu realizacji strategicznego partnerstwa i promowania dalszego postępu w polepszaniu wzajemnych stosunków. 

To jednak nie wszystko – pamiętajmy,  że od początku wojny w Ukrainie Chiny wspierały rosyjską dezinformację. Wpisy tzw. wilczych wojowników (ang. wolf warrior diplomats) na Twitterze nie stroniły od obwiniania Zachodu za inwazję na Ukrainę. Tymczasem chińskie media powielały narracje Kremla o “specjalnej operacji wojskowej” prowadzonej na terenach należących do naszych sąsiadów. 

Chcesz nam pomóc? 

Szczyt UE-Chiny nie przyniósł przełomu w relacjach — szef unijnej dyplomacji Josep Borrell określił całe wydarzenie mianem “dialogu głuchych”. Polityk ten zapowiedział również powstanie nowej, zdecentralizowanej platformy mającej na celu przeciwdziałanie rosyjskim i chińskim kampaniom dezinformacyjnym, a także zapewnienie wymiany informacji w czasie rzeczywistym z agencjami zajmującymi się cyberbezpieczeństwem oraz organizacjami pozarządowymi.

Praktyka pokazuje, że walka z dezinformacją jest trudna i czasochłonna. Dlatego też zapraszamy Cię do wzięcia udziału w naszej kampanii UE a Polski Twitter, w ramach której chcemy dowiedzieć się, kto, co i w jaki sposób pisze o Unii Europejskiej. Jako Stowarzyszenie Pravda pragniemy w ten sposób przygotować odbiorców na nadchodzącą falę fałszywych informacji o UE, która towarzyszyć będzie wyborom parlamentarnym. By do nas dołączyć, kliknij poniżej!

Autorem kampanii UE a Polski Twitter jest Stowarzyszenie Pravda, które działa na rzecz zwiększania  świadomości społeczeństwa w zakresie fake newsów i innych form dezinformacji. Kampania realizowana jest dzięki wsparciu Ambasady Stanów Zjednoczonych w Warszawie.

Artykuł Relacje UE-Chiny. Nadchodzi przełom? pochodzi z serwisu Pravda.

Niestety wydaje się, że „upolitycznienie” kryzysu klimatycznego tylko pogorszyło sprawę… Często działania ukierunkowane na walkę z katastrofą klimatyczną są przedstawiane jako atak na tradycyjne wartości, co budzi niemałe kontrowersje. Co więcej, wraz z przejęciem Twittera przez Elona Muska, drastycznie zwiększyła się ilość nieprawdziwych na temat kryzysu klimatycznego. Zjawisko dezinformacji klimatycznej nie dotyczy jednak tylko tej platformy – fake newsy w tym temacie znajdziemy w każdym zakątku internetu. 

Zapraszamy do Laboratorium fact-checkingu!

Postanowiliśmy wykorzystać naszą wiedzę i doświadczenie do stworzenia cyklu warsztatów, w których wyjaśnimy m.in. w jaki sposób korzystać z dostępnych w internecie informacji, jak je weryfikować, z jakich narzędzi korzystać oraz w jaki sposób rozmawiać ze sceptykami o zmianach klimatu. 

Laboratorium fact-checkingu to projekt warsztatów, którego organizatorem jest Wytwórnia Inicjatyw Twórczych. Partnerem i autorem projektu jest stowarzyszenie Pravda, które działa na rzecz zwiększania świadomości społeczeństwa w zakresie fake newsów i innych form dezinformacji. Warsztaty są skierowane do osób zainteresowanych tematyką ekologii i kryzysu klimatycznego, które chcą zdobyć kompetencje weryfikacji informacji i poznać narzędzia, które mogą w tym pomóc. 

Harmonogram warsztatów 

Poniżej przedstawiamy harmonogram darmowych warsztatów, które przeprowadzimy w ramach projektu (link do zapisu w dalszej części artykułu).

Warsztaty online: 

• 25 lutego: Jak efektywnie korzystać z internetu?
• 4 marca: Jak weryfikować zdjęcia i jak rozpoznać fotomontaż?
• 11 marca: Ocieplenie klimatu to bzdura, przecież pada śnieg? Jak działa dezinformacja klimatyczna?
• 18 marca: Psychologia dezinformacji: jak rozmawiać z klimatycznym denialistą, żeby nie pogorszyć sytuacji?

Warsztaty stacjonarne (informacja o dokładnej dacie już wkrótce):

• Fakty i mity o klimacie 
• Panel o dezinformacji klimatycznej 
• Poczuj się jak dziennikarz – symulacja fali dezinformacyjnej
• Walka z fake newsami: jak to robić na co dzień?

Zapisy trwają do końca stycznia, a liczba miejsc jest ograniczona! Zapisz się już teraz, klikając w poniższy link: https://forms.gle/nMZXNJHrvFHzHYqA8

Projekt Laboratorium Fact-checkingu jest realizowany dzięki wsparciu Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz naszemu grantodawcy Erasmus+. 

Artykuł Dołącz do Laboratorium fact-checkingu i dowiedz się, jak nie wpaść w sidła dezinformacji klimatycznej!  pochodzi z serwisu Pravda.