TVP Info uruchomiło oddział sprawdzający prawdziwość informacji. Temat nie jest nowy, bo TVP zaczęło weryfikować informacje już 21 lutego 2020 r. Docierały do nas informacje, że jakość fact-checkingu na tej platformie pozostawia wiele do życzenia, a specjalnością TVP jest weryfikacja wypowiedzi niesprzyjających partii rządzącej. Jednak czy to prawda?
Aby się tego dowiedzieć, przeanalizowaliśmy wszystkie artykuły opublikowane przez TVP Info Fact-Checking między 21 lutego 2020 r. a 15 marca 2021 r. Czytając każdy artykuł odpowiedzieliśmy na zestaw pytań:
- Kto jest autorem sprawdzanej informacji?
- Członek partii politycznej (Prawo i Sprawiedliwość, Platforma Obywatelska, Nowa Lewica, Polskie Stronnictwo Ludowe, Solidarna Polska, Wiosna Biedronia, Porozumienie, .Nowoczesna)
- Inny podmiot (zdecydowaną większość reprezentowały media ? TVN, Gazeta Wyborcza, Rzeczpospolita, Onet, SokZBuraka, Fakt, Wirtualna Polska, inne media)
- Czego dotyczy weryfikacja?
- Kampanii wyborczej
- Epidemii koronawirusa lub szczepień
- Rosyjskiej dezinformacji
- Czegoś innego
Oczywiście, przed rozpoczęciem naszej analizy postawiliśmy kilka hipotez, które zgodnie z naukową zasadą postanowiliśmy empirycznie sprawdzić. Czego udało się nam dowiedzieć?
Weryfikowane partie polityczne
Na 170 przeczytanych przez nas artykułów 69 (41%) dotyczyło członków PO. Na drugim miejscu była Nowa Lewica z 12 weryfikacjami (16%), a na trzecim .Nowoczesna ? 7 weryfikacji (10%). Miejsce przed ?podium? zajęły ex aequo PSL, Lewica Razem oraz Wiosna z 3 (4%) weryfikacjami każda.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/5-e1617640667426-1024x659.png)
Co ciekawe, na 170 artykułów, które sprawdziliśmy, żaden nie weryfikwował wypowiedzi członka partii rządzącej.
Na 170 artykułów, które sprawdziliśmy żaden nie weryfikował wypowiedzi członka partii rządzącej.
Oto kilka przykładowych wpisów z portalu TVP Info Fact-Checking.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_1-1024x630.jpg)
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_2-edited.jpg)
Weryfikowane media
Na 170 weryfikacji 63 dotyczyły mediów. Zebraliśmy dane na temat tego, które media były najczęściej weryfikowane przez portal TVP Info. Oto, czego się dowiedzieliśmy.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/6-e1617640697387-1024x748.png)
Najchętniej weryfikowanymi mediami był TVN, Gazeta Wyborcza, Onet oraz SokZBuraka.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_13.jpg)
SokZBurka to fanpage na Facebooku, na którym publikowane są treści nieprzychylne partii rządzącej. To jedyny fanpage, jakim zajęło się TVP.
Tak prezentują się przykładowe weryfikacje.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_4-1024x626.jpg)
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_5-1024x609.jpg)
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_3-1024x628.jpg)
Podczas poprawiania błędów konkurencji (np. innych mediów), dziennikarze TVP często dodawali nieprzyjemne uwagi przy osobach odpowiedzialnych za pisanie fake newsów związanych z PiS-em. Weryfikacja wypowiedzi jednej osoby, staje się pretekstem do oczerniania innych osób wrogich partii rządzącej.
Twórcy tego rodzaju treści korzystają z metody ?zgniłego śledzia”, który kojarzy się z przykrym zapachem. Działa ona w taki sposób, że daną osobę oskarża się o brudne i skandaliczne rzeczy, takie jak kradzież, pedofilia albo oszustwo.
Celem ?zgniłego śledzia? nie jest udowodnienie winy, ale wywołanie szerokiej dyskusji społecznej na temat jej nieprawdziwości i bezpodstawności. Poniżej widzimy przykład, gdzie w weryfikacji wspomniana została inna osoba powiązana z autorem fake newsa. W tym przypadku ?smród? otoczy także Jacka Świderskiego.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_6-1024x637.jpg)
Czego dotyczyły weryfikacje?
Ze względu na trwająca pandemię zdecydowana większość, bo aż 62 ze 170 (36%) artykułów było poświęconych pandemii. Natomiast aż 35 z 62 (56%) tekstów weryfikowała wypowiedzi członków opozycji związanych z koronawirusem.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/7-e1617640784259-1024x592.png)
Przedstawiamy przykładowe wpisy związane z pandemią koronawirusa.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_7-1024x570.jpg)
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/03/Screenshot_8-1024x629.jpg)
Drugim najpopularniejszym tematem (35 ze 170 weryfikacji) była kampania wyborcza (37% wpisów jej poświęconych w nagatywnym świetle stawiało Rafała Trzaskowskiego).
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/Screenshot_12-1024x585.jpg)
Weryfikacje związane z kampanią prezydencką dotyczyły dwóch kwestii: obrony stwierdzeń i działań prezydenta lub analizy wypowiedzi krytykujących go. Zazwyczaj krytykantem prezydenta był Rafał Trzaskowski i to jego najczęściej fact-checkowano.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/naglowek-1024x611.jpg)
Fake Hunter
Na stronie TVP Info znajdziemy również weryfikacje informacji z kategorii ?fejki? (np. ?wpływ 5G na zdrowie?). Taka działalność jest potrzebna ? cieszymy się, że media państwowe starają się walczyć ze szkodliwymi fake newsami. Z naszej analizy wynika jednak, że większość publikowanych weryfikacji z tej kategorii była zrobiona nie przez TVP Info Fact-checking, a przez portal FakeHunter prowadzony przez Polską Agencję Prasową (PAP).
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/fakehunter-1024x621.jpg)
Stronniczość
Przymiotniki takie jak bezstronność czy profesjonalizm nie stosują się do większości weryfikacji publikowanych przez TVP. W artykułach można zauważyć gloryfikację działań partii rządzącej przy jednoczesnym stawianiu polityków opozycji oraz ich wypowiedzi w złym świetle lub nawet wyśmiewaniu ich.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/pis-gora-1-1024x650.png)
Za częste uzasadnienie w weryfikacjach bierze się argumentum ad populum (głos ludu). Pokazywane są w nich wycinki wpisów z Twittera, które potwierdzają to, co mówi TVP lub partia rządząca. Ma to ośmieszyć osobę, która opublikowała fałszywą informację i pokazać, że została ona zdemaskowana nawet przez internautów.
![](https://pravda.org.pl/wp-content/uploads/2021/04/glos-ludu2-1-1024x638.png)
W czym tkwi problem?
Dlaczego takie podejście do weryfikacji informacji jest szkodliwe i nie powinno mieć miejsca? W ten sposób wykorzystuje się prawo człowieka do poznania prawdy, wciągając go w manipulacje i nieczyste zagrywki polityczne.
Sposób, w jaki przez TVP Info Fact-checking są przekazywane weryfikacje a także ich cel, wzbudza wiele wątpliwości. Weryfikacja informacji powinna służyć sprawdzeniu prawdziwość informacji, a nie być miejscem do krytyki przeciwników politycznych. Takie działanie doprowadza do pogłębiającej się polaryzacji społeczeństwa.
Dlaczego powstał ten artykuł?
Ze względu na to, jaką rolę w państwie pełnią obecnie członkowie PiSu, weryfikacja ich wypowiedzi ma kluczowe znaczenie w zapewnianiu obywatelom rzetelnych informacji.
Chcemy zaznaczyć, że nasza publikacja nie ma na celu ataku politycznego. Zabieramy głos w sprawie TVP Info Fact-checking, ponieważ nie chcemy, aby fact-checking był postrzegany jako narzędzie politycznej manipulacji. Nieprawdziwe informacje pojawiają się bez względu na opcję polityczną, dlatego dysproporcja zauważalna na portalu TVP jest niewątpliwym zakłamywaniem rzeczywistości.