Alcalia to woda butelkowana marki Maspex, dostępna w wybranych supermarketach i łatwo rozpoznawalna dzięki charakterystycznej, ciemnoniebieskiej butelce. Szerszej publiczności może być znana także z reklam telewizyjnych oraz sponsoringu reprezentacji Polski mężczyzn w koszykówce. Producent przedstawia ją jako „superwodę”: naturalnie alkaliczną wodę mineralną o wysokim pH, której rzekome „super-właściwości” mają być potwierdzone naukowo. Właśnie ta naukowa otoczka zwróciła naszą uwagę.
W poprzednich artykułach pokazaliśmy, że właściwości wody alkalicznej – niezależnie od konkretnej marki – mają słabe poparcie w literaturze naukowej. Popularne twierdzenia o „odkwaszaniu organizmu” czy wyjątkowym wpływie na zdrowie zwykle opierają się nie na dobrze potwierdzonych mechanizmach fizjologicznych, lecz na przekonująco wyglądającym marketingu i uproszczonym wyobrażeniu o tym, jak działa ludzkie ciało. Tym razem przyglądamy się konkretnemu przypadkowi: Alcalii.
W niniejszym artykule sprawdzimy, jakie obietnice składa producent, co naprawdę wynika z dokumentów dostępnych na stronie marki i czy twierdzenia zawarte w obietnicach znajdują potwierdzenie w danych naukowych.
Co obiecuje producent?
Na oficjalnej stronie Alcalii, w zakładce „Badania”, czytamy:
Działanie Alcalii zostało potwierdzone naukowo przez dra Jakuba Chyckiego oraz Instytut Nauk o Sporcie AWF Katowice. Badania te udowodniły, że woda alkaliczna Alcalia ogranicza stres metaboliczny, przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej oraz skuteczniej kompresuje utratę płynów, czyli lepiej nawadnia nasz organizm.
Lepsze nawodnienie ma istotne znaczenie dla naszego zdrowia i przekłada się na funkcjonowanie wszystkich funkcji naszego organizmu – lepsze trawienie, lepszy metabolizm, większą energię do działania czy piękniejszą skórę. Dzięki wysokiemu pH Alcalia może pomagać także w walce z objawami refluksu i w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej.
Podobny, a często nawet odważniejszy przekaz pojawia się w reklamach Alcalii z udziałem rozpoznawalnych osób. Ich rola jest tu istotna i dość oczywista – przekładają marketingowy przekaz marki na język swojego codziennego doświadczenia, dzięki temu obietnice producenta stają się bardziej wiarygodne i sugestywne.
W jednej z takich reklam Wojciech Henszel, sommelier i właściciel restauracji Winny Garaż, mówi o przywracaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. To sformułowanie brzmi chwytliwie, bo sugeruje, że organizm może łatwo „wypaść z równowagi”, a odpowiednia woda – Alcalia – może przywrócić go od właściwego stanu.
W innym materiale Anna Śliwińska, twórczyni marki kosmetyków naturalnych Olivia Plum, również mówi o równowadze kwasowo-zasadowej, ale dokłada do tego kolejną obietnicę: ograniczenie wolnych rodników i, w konsekwencji, odmłodzenie skóry. „Starannie dobierając kosmetyki oraz pijąc wodę alkaliczną Alcalia, Ty też możesz mieć super skórę” – mówi. W ten sposób przekaz przesuwa się z obszaru nawodnienia w stronę anti-agingu, co jest typowym mechanizmem w marketingu produktów „wellness”. Jeden naukowo brzmiący termin – „wolne rodniki” – zostaje połączony z bardzo szeroką, trudną do podważenia, ale atrakcyjną obietnicą, czyli młodszym wyglądem skóry. Dodatkowo trudno zarzucić reklamie, że obiecuje taki efekt wyłącznie dzięki piciu Alcalii, bo Śliwińska zaznacza: „starannie dobierając kosmetyki oraz pijąc wodę alkaliczną”.
Jeszcze inny charakter ma reklama z udziałem Kingi Baranowskiej, himalaistki. W tym przypadku przekaz budowany jest na kontraście między wodą pozyskaną ze śniegu (sic!) a butelką wody alkalicznej. Baranowska mówi, że podczas wypraw często pije wodę ze śniegu, która „nie ma właściwości odżywczych”, i że w takich sytuacjach nieraz zdarzało jej się marzyć o butelce wody alkalicznej, która – jej zdaniem – „najlepiej nawadnia organizm”.
Najszerszy zestaw obietnic pojawia się jednak w materiale z Karoliną i Maciejem Szaciłło, którzy zostają przedstawieni jako „eksperci od zdrowego stylu życia”. Mówią oni, że Alcalia wspiera balans kwasowo-zasadowy organizmu, a więc – w ich narracji – zdrowie i dobre samopoczucie. Maciej Szaciłło deklaruje, że woda pomaga mu zniwelować zakwasy, zwiększyć wytrzymałość i lepiej nawadniać komórki ciała. Karolina Szaciłło mówi natomiast, że woda alkaliczna ma właściwości antyoksydacyjne oraz pomaga jej w zachowaniu młodości, dobrym samopoczuciu, przeciwdziałaniu skutkom stresu i wolnym rodnikom.
Alcalia vs. zwykła woda
Na początku należy zaznaczyć, że zwykła woda dostarcza większość podstawowych korzyści zdrowotnych przypisywanych wodzie alkalicznej, w tym Alcalii, bo większość tych korzyści wynika po prostu z nawodnienia: utrzymania objętości płynów, transportu substancji, pracy nerek, koncentracji i podstawowej kondycji skóry.
Reklamowe hasła typu „lepsze samopoczucie” mogą więc być prawdziwe w banalnym sensie: człowiek odwodniony czuje się i funkcjonuje gorzej niż człowiek odpowiednio nawodniony. Nie dowodzi to jednak wyjątkowości wody alkalicznej, a tym bardziej wyjątkowości samej Alcalii. Picie Alcalii może poprawiać samopoczucie dokładnie tak jak picie zwykłej wody – przez uzupełnienie płynów, a nie dzięki „superwłaściwościom”.
Wiemy, że odwodnienie może pogarszać funkcje poznawcze i negatywnie wpływać na nastrój. Podobnie można wyjaśnić część innych haseł pojawiających się w reklamach: lepszą koncentrację, więcej energii czy lepsze samopoczucie. Są to ogólne skutki prawidłowego nawodnienia, a nie dowód na szczególne działanie wody alkalicznej.
Dlatego producent Alcalii musiałby wykazać dwie rzeczy. Po pierwsze, że Alcalia nawadnia lepiej niż zwykła woda. Po drugie, że posiada dodatkowe właściwości, których zwykła woda nie ma, a które pojawiają się w jej komunikatach marketingowych: wspieranie balansu kwasowo-zasadowego organizmu, pomoc przy refluksie, działanie antyoksydacyjne czy korzystniejszy wpływ na metabolizm. Dopiero wtedy można byłoby mówić o realnej przewadze produktu nad zwykłą wodą.
Dokumenty dostępne na stronie
Producent ułatwia nam sprawę, ponieważ na stronie Alcalii udostępnia dwa szczególnie ważne dokumenty. Pierwszy to raport z badania przeprowadzonego przez zespół związany z Akademią Wychowania Fizycznego w Katowicach. To właśnie na niego powołuje się producent, twierdząc, że szczególne działanie Alcalii zostało „potwierdzone naukowo”. Drugi dokument to certyfikat wydany przez Ministerstwo Zdrowia Republiki Bułgarii, opisujący pochodzenie i skład wody.
Raport z badania
Dokument nosi tytuł: Wpływ wody alkalicznej na metabolizm tłuszczy podczas długotrwałego wysiłku fizycznego (tlenowego) o niskiej intensywności – badania wstępne. Już sam tytuł zawiera ważną informację: są to badania wstępne – projekt pilotażowy, którego wyniki mogą uzasadniać dalsze badania, ale nie powinny być traktowane jako rozstrzygający dowód skuteczności produktu. Co więcej, na tej samej (pierwszej) stronie raportu czytamy także, że badanie zostało „zrealizowane na zlecenie firmy Maspex”, a jego celem była ocena właściwości nawadniających komercyjnie dostępnego produktu – wody Alcalia.
Ta ostatnia informacja jest szczególnie istotna – i to z dwóch powodów. Po pierwsze, analizowany dokument nie jest artykułem naukowym opublikowanym w recenzowanym czasopiśmie, lecz raportem końcowym przygotowanym w ramach zadania badawczego. Po drugie, badanie zostało sfinansowane przez firmę bezpośrednio zainteresowaną pozytywnym wynikiem. Samo finansowanie komercyjne nie przesądza jeszcze, że wyniki są nierzetelne. Oznacza jednak, że jego metodologię i wnioski należy analizować szczególnie ostrożnie – zwłaszcza gdy stają się one podstawą reklamowych zapewnień o działaniu produktu.
Ostrożność jest tym bardziej potrzebna, że badanie miało bardzo ograniczoną skalę. Do projektu zrekrutowano 18 mężczyzn w wieku od 45 do 70 lat (s. 4). Uczestnicy wykonywali dwugodzinny wysiłek na rowerze stacjonarnym przy niskiej intensywności, wynoszącej 30 proc. indywidualnego tempa. Zostali podzieleni na trzy grupy: osoby pijące wodę alkaliczną, osoby pijące wodę stołową oraz osoby, które podczas wysiłku nie otrzymywały płynów (s. 5). Raport określa badanie jako „randomizowane badanie porównawcze z grupą kontrolną i pojedynczą ślepą próbą”.
Z opisu wynika, że zakres możliwych wniosków jest niezwykle wąski. Badanie nie dotyczyło codziennego picia Alcalii przez przeciętnego konsumenta, lecz bardzo konkretnego scenariusza: dwugodzinnego, lekkiego wysiłku wykonywanego przez niewielką grupę mężczyzn w średnim i starszym wieku. Nie badano kobiet, młodszych dorosłych, dzieci ani osób wykonujących typowy trening sportowy o większej intensywności. Jest to szczególnie ironiczne, bo o korzyściach z picia Alcalii mówią głównie kobiety i zawodowi sportowcy – pamiętajmy, że Alcalia promowana jest przez reprezentację mężczyzn w koszykówce. Nie mierzono też wpływu wody na skórę, wolne rodniki, refluks czy ogólne „samopoczucie” w życiu codziennym.
Co wykazało badanie?
W grupie pijącej Alcalię podczas wysiłku nie odnotowano istotnego wzrostu hematokrytu, czyli wskaźnika, którego zmiana może wiązać się z utratą płynów. Wzrost pojawił się natomiast w grupie pijącej wodę stołową oraz w grupie bez wody. To interesujący wynik, ale w tak małym badaniu stanowi raczej przesłankę do dalszych analiz niż dowód, że Alcalia ogólnie „lepiej nawadnia organizm”.
Jeszcze ostrożniej należy traktować hasło o „przyspieszaniu spalania tkanki tłuszczowej”. W grupie pijącej Alcalię udział tłuszczów w wydatku energetycznym podczas wysiłku wzrósł o 5,8 proc. Problem w tym, że w grupie, która nie piła żadnej wody, wzrost wyniósł 6 proc. Podobny efekt wystąpił więc również bez Alcalii. Nie oznacza to oczywiście, że brak nawodnienia jest korzystny, ale oznacza, że zaobserwowanej zmiany nie można po prostu przypisać wyjątkowym właściwościom tej wody. Znacznie bardziej prawdopodobne jest, że przynajmniej część efektu wynikała z samego długiego wysiłku o niskiej intensywności.
Raport wskazuje również na korzystniejsze zmiany stężenia kortyzolu i noradrenaliny w grupie pijącej Alcalię. Autorzy interpretują je jako ograniczenie „stresu metabolicznego”. Ponownie: może to być interesujący wynik w ramach tego konkretnego eksperymentu, ale nie dowodzi, że regularne picie Alcalii zmniejsza stres, poprawia regenerację albo przynosi szerokie korzyści zdrowotne w codziennym życiu.
Co znamienne, sami autorzy raportu piszą na końcu, że planują kontynuować projekt „w celu potwierdzenia otrzymanych wyników” (s. 18). Trudno jednak pogodzić tę ostrożność z językiem marketingowym producenta, według którego badania już „udowodniły” szczególne działanie Alcalii.
Najuczciwszy wniosek jest więc taki: raport opisuje kilka interesujących obserwacji uzyskanych w małym, sponsorowanym badaniu pilotażowym. Nie dowodzi jednak, że Alcalia lepiej nawadnia przeciętnego konsumenta, przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej ani że posiada cały zestaw właściwości sugerowanych w reklamach.
Certyfikat
Z certyfikatu bułgarskiego ministerstwa wynika, że Alcalia pochodzi z ujęcia odwiertu nr 5 „Gorski punkt” w miejscowości Welingrad w Bułgarii – dlatego też dokument zamieszczono na stronie w wersji oryginalnej (po bułgarsku), jak i jego translację na język polski. W ogólności certyfikat potwierdza pochodzenie wody i opisuje jej właściwości fizykochemiczne. Stwierdza, że woda nie wykazuje zanieczyszczeń chemicznych ani mikrobiologicznych: badania mikroelementów i wskaźników radiologicznych mieszczą się w normach.
Co więcej, z certyfikatu dowiadujemy się, że jest to woda niskozmineralizowana, czyli taka, która ma do 500 mg/l składników mineralnych. Istotnie, w dokumentacji pojawia się wartość 196 mg/l składników mineralnych (choć na etykiecie producent podaje 192 mg/l). W porównaniu do innych wód butelkowanych dostępnych w sklepach to niewiele, ale oczywiście sama niska mineralizacja nie jest czynnikiem dyskwalifikującym. Natomiast przy dłuższym wysiłku, dużym poceniu, upale czy treningach – a pamiętajmy, Alcalia reklamowana jest przez sportowców – człowiek potrzebuje nie tylko wody. American College of Sports Medicine podkreśla, że celem nawadniania podczas wysiłku jest nie tylko utrzymanie odpowiedniego nawodnienia, ale także uzupełnianie elektrolitów traconych z potem.
Najważniejszym elementem dokumentu nie jest jednak poziom mineralizacji, lecz zawartość fluorków. Zgodnie z treścią certyfikatu wynosi ona 4,34 mg/l, a zatem znajduje się na poziomie znacznie powyżej progu 1,5 mg/l, przy którym naturalna woda mineralna musi zostać odpowiednio oznakowana. Dyrektywa komisji 2003/40/WE stanowi, że naturalne wody mineralne zawierające ponad 1,5 mg/l fluorków muszą mieć na etykiecie informację: „zawiera ponad 1,5 mg/l fluorków: nie nadaje się do regularnego spożycia przez niemowlęta i dzieci poniżej 7 lat”. Taki sam wymóg znajduje się w polskim rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 31 marca 2011 roku w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych. I rzeczywiście, producent Alcalii taką informację na swojej wodzie umieszcza:
Jednakże w certyfikacie wystawionym przez Ministerstwo Zdrowia Bułgarii znajduje się jeszcze inne ostrzeżenie dot. zawartości fluorku. W dokumencie pojawia się stwierdzenie, że ze względu na wysoką zawartość fluorków woda ta jest nieodpowiednia do codziennego stosowania w celach pitnych (ang. Due to the detected high "fluoride" content (determined value of 4,34 mg/1), this water is considered unsuitable for daily use for drinking purposes).
Ta informacja stoi w wyraźnym kontraście do przekazu marketingowego marki. Z jednej strony producent opisuje Alcalię jako wodę do codziennego picia, z drugiej zaś publikuje na swojej stronie dokument, który ma służyć jako dowód potwierdzający wiarygodność wysuwanych przez niego tez, ale faktycznie wskazuje na zastrzeżenie, które trudno zignorować. Długotrwała ekspozycja na wysokie stężenia fluorków stwarza realne zagrożenie rozwinięciem fluorozy zębów i kośćca oraz zaburzeniem procesów mineralizacji tkanki kostnej, co bezpośrednio prowadzi do zwiększenia jej kruchości.
Oczywiście nie oznacza to, że jednorazowe wypicie butelki Alcalii jest niebezpieczne. Ryzyko zależy od dawki, czasu stosowania i pozostałych źródeł fluoru w diecie. Ale przy wodzie zawierającej 4,34 mg fluorków na litr rachunek szybko staje się niewygodny w kontekście narracji o codziennym piciu.
Jak wyglądają normy spożycia fluoru? Starsze oceny Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wskazywały tolerowany górny poziom spożycia fluoru dla dorosłych na poziomie 7 mg dziennie. W 2025 roku EFSA zaktualizowała jednak ocenę ryzyka i wskazała, że bezpieczny poziom dziennego spożycia fluoru dla dorosłych oraz dzieci powyżej 8. roku życia wynosi 3,3 mg. Oznacza to, że przy zawartości 4,34 mg/l już jeden litr Alcalii przekracza ten poziom.
Zapytaliśmy producenta, jak interpretuje informację z certyfikatu bułgarskiego Ministerstwa Zdrowia, zgodnie z którą woda ze względu na zawartość fluorków nie nadaje się do codziennego stosowania w celach pitnych. Firma odpowiedziała, że Alcalia zawiera naturalnie występujące fluorki, a zgodnie z obowiązującymi przepisami na etykiecie znajduje się informacja, że produkt nie powinien być regularnie spożywany przez dzieci poniżej 7. roku życia. Producent podkreślił też, że obowiązujące regulacje nie przewidują analogicznych ograniczeń dotyczących osób powyżej tego wieku.
Odpowiedź producenta odnosi się więc do obowiązkowego ostrzeżenia na etykiecie, ale nie wyjaśnia, dlaczego dokument udostępniony przez samą markę określa wodę jako nieodpowiednią do codziennego stosowania w celach pitnych.
Ocena właściwości leczniczych
W omówionym wyżej certyfikacie znajdujemy odniesienie do jeszcze innego dokumentu – wystawionej przez Ministerstwo Zdrowia Bułgarii Oceny Balneologicznej nr 170/2025.
Dokument ponownie wskazuje, że ze względu na zawartość fluorków na poziomie 4,34 mg/l Alcalia nie nadaje się do codziennego stosowania w celach pitnych. Jednocześnie opisuje jej możliwe wykorzystanie w leczeniu uzdrowiskowym: między innymi przy niektórych schorzeniach przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i układu moczowego. Faktycznie, istnieją pewne przesłanki, że woda alkaliczna może pomagać w leczeniu refluksu. Nie chodzi jednak o swobodne picie wody według własnego uznania. Dokument wyraźnie zaznacza, że stosowanie jej powinno odbywać się na zalecenie lekarza, z konkretnymi instrukcjami dotyczącymi dawkowania, temperatury, sposobu przyjmowania i długości kuracji.
W materiałach reklamowych Alcalia występuje jako woda codziennego dobrostanu: do nawodnienia, metabolizmu, energii i lepszego samopoczucia. Tymczasem dokument urzędowy opisuje tę samą wodę raczej jako produkt o wąskich, choć możliwych zastosowaniach leczniczych, wymagający kontrolowanego stosowania. To dwie całkowicie różne rzeczy.
W odpowiedzi na nasze pytania producent również zaznaczył, że woda alkaliczna „nie jest środkiem leczniczym i nie zastępuje terapii”, a może jedynie stanowić element wspierający. To zastrzeżenie jest istotne, ale nie usuwa głównego problemu: w reklamach i na stronie marki ograniczone dane dotyczące wody alkalicznej są łączone z dużo szerszym przekazem o codziennym dobrostanie, metabolizmie, skórze i równowadze kwasowo-zasadowej.
Wysokie pH nie czyni z Alcalii superwody
Pewnego wyjaśnienia wymaga także narracja o wysokim pH. Otóż, po pierwsze, badania dostępne na stronie producenta nie wspominają o tym wskaźniku ani słowem. Po drugie, środowisko naukowe podchodzi do deklarowanych właściwości wody alkalicznej niezwykle sceptycznie, przy czym niektórzy eksperci wprost określają jej marketing wprost mianem scamu. Jej spożywanie odradzają także dietetycy.
Jak wspomnieliśmy, woda o wysokim pH (woda alkaliczna) może mieć znaczenie pomocnicze w określonych problemach medycznych, jednak nie oznacza to jeszcze, że jej regularne picie „przywraca równowagę kwasowo-zasadową” organizmu, odmładza skórę, działa antyoksydacyjnie czy poprawia metabolizm. Równowaga kwasowo-zasadowa krwi nie jest bowiem regulowana przez pH wypijanej wody, lecz przez układy buforowe organizmu: płuca i nerki, które utrzymują pH krwi w bardzo wąskim zakresie około 7,35–7,45. Picie wody alkalicznej może co najwyżej wpływać na pH moczu. Obecne dowody nie potwierdzają dodatkowych korzyści zdrowotnych wody alkalicznej w porównaniu z wodą mineralną u zdrowych osób.
Podsumowanie
Z przeanalizowanych materiałów nie wynika, aby Alcalia była „superwodą” o wyjątkowych, szeroko reklamowanych właściwościach zdrowotnych.
Badanie zrealizowane na zlecenie firmy Maspex (producenta wody) objęło niewielką grupę uczestników, dotyczyło bardzo konkretnego scenariusza, a także nie zostało opublikowane jako artykuł naukowy ani poddane niezależnej recenzji naukowej. Co więcej, sami autorzy raportu wskazują na potrzebę dalszego potwierdzenia uzyskanych wyników. Dokument nie dowodzi więc, że regularne picie Alcalii przez przeciętnego konsumenta zapewnia lepsze nawodnienie niż zwykła woda, przyspiesza redukcję tkanki tłuszczowej czy przynosi cały zestaw korzyści sugerowanych w reklamach.
Równie ważne są informacje wynikające z dokumentów urzędowych. Alcalia zawiera 4,34 mg/l fluorków, a więc stężenie wymagające szczególnej ostrożności. Certyfikat oraz Ocena Balneologiczna wskazują, że ze względu na wysoką zawartość fluorków woda nie nadaje się do codziennego stosowania w celach pitnych. Opisane w dokumentach możliwe zastosowania lecznicze dotyczą kontrolowanych kuracji prowadzonych według zaleceń lekarskich, a nie swobodnego, regularnego picia wody przez konsumentów.
Najuczciwszy werdykt brzmi więc następująco: Alcalia jest wodą o potencjalnie wąskich zastosowaniach pomocniczych, ale dostępne dowody nie uzasadniają przedstawiania jej jako codziennej „superwody” o wyjątkowym wpływie na zdrowie. Problemem nie jest samo istnienie produktu, lecz marketing, który z ograniczonych przesłanek buduje obietnicę znacznie szerszą, niż pozwalają na to dane.
