Aleksandra Wrona

Jeśli właśnie to czytasz to najprawdopodobniej nie jest to pierwszy raz, kiedy widzisz słowa, które w Pravdzie wyszły spod mojego wirtualnego pióra! Zajmuję się między innymi prowadzeniem i koordynacją naszych profili w mediach społecznościowych oraz współpracą z innymi organizacjami. Bardzo wierzę w moc edukacji. W wolnym czasie studiuję prawo i filologię włoską w ramach MISH na Uniwersytecie Warszawskim. Moją supermocą jest dbanie o doznania kulinarne członków stowarzyszenia.

Jak uczniowie szkół podstawowych poradzili sobie w świecie (dez)informacji?

W ramach współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia przeprowadziliśmy kampanię #zaszczepfakty, której częścią była lekcja  – Jak poradzić sobie w świecie (dez)informacji?” – skierowana do uczniów szkół podstawowych.

Jak wyglądała lekcja?

Aby dotrzeć do jak najszerszego grona uczniów, przygotowaliśmy gotowy scenariusz lekcji, który nauczyciele klas 4-6 mogli wykorzystać np. w trakcie lekcji wychowawczych czy lekcji języka polskiego.

Tytułowa strona scenariusza lekcji Jak poradzić sobie w świecie (dez)informacji?”

W ramach lekcji zapoznaliśmy uczniów z podstawowymi kwestiami i pojęciami takimi jak dezinformacja, fake newsy czy różnica między faktem a opinią.

Szkoła Podstawowa w Świecy

Bardzo zależało na tym, aby w lekcji nie operować na abstrakcyjnych pojęciach, ale bazować na praktycznych przykładach, do których uczniowie szkół będą mogli się odnieść. Tłumacząc trudne pojęcia, używaliśmy sytuacji z życia codziennego, aby wśród uczniów wywołać żywą dyskusję.

W świecie emotikonek

Pokazaliśmy też, na co zwrócić uwagę przeglądając podejrzane strony internetowe i jak nie dać się oszukać internetowym naciągaczom.

W świecie informacji

Wyposażyliśmy uczniów w praktyczne narzędzia, dzięki którym będą w stanie m.in. wykryć fotomontaż. 

W świecie fotomontażu

Jak nauczyciele ocenili lekcję?

W naszej lekcji wzięło udział ponad 2 tysiące uczniów (tych, o których wiemy)!

Mapa przedstawiająca szkoły, które wzięły udział w lekcji Jak poradzić sobie w świecie (dez)informacji?”

Bardzo cieszymy się, że wielu nauczycieli zdecydowało się podzielić swoją opinią na temat lekcji. Większość edukatorów oceniła naszą lekcję 5/5, za co ogromnie dziękujemy.

Wykres opracowany na podstawie ankiety

W ankiecie, która została umieszczona na końcu lekcji, poprosiliśmy nauczycieli o podzielenie się z nami opinią na temat materiałów, które przygotowaliśmy. Nie spodziewaliśmy się tylu pozytywnych słów! Oto niektóre z nich:

„Materiały przygotowane przez Państwa stowarzyszenie bardzo dobrze wykonane od strony merytorycznej i wyglądu. Lekcja pozwala na aktywność uczniów, wypowiadania się, prowadzenia dyskusji, opowiadaniu o swoich doświadczeniach.

„Pierwszy raz spotkałam się z bardzo dobrze opracowanymi materiałami na ten temat. Dziękuję:)”

„Lekcja jest bardzo fajna. To, że napisałam, że zbyt długa było plusem tej lekcji. Dlaczego plusem? Dlatego, że mogłam wybrać z niej to, co akurat mi pasowało i było dostosowane do problemów w mojej klasie. Wiele rzeczy wywołało aktywną dyskusję. Wiele z nich było zaskoczeniem dla moich uczniów i wzbogaciło ich wiedzę.

„Lekcja ciekawa pod kątem zagadnień. Młodzi ludzie mają częsty kontakt ze światem wirtualnym więc były to tematy dotyczące ich zainteresowań i spędzania czasu wolnego.Wywiązały się dyskusje odnośnie przykładów manipulacji z doświadczeń własnych uczniów oraz ich znajomych.”

„Uczniowie mają dużą wiedzę w zakresie informacji umieszczanych w Internecie, ale często byli zaskoczeni, że ich myślenie przebiegało w innym kierunku.

„Informacje były przydatne nie tylko dla ucznia, ale też dla nauczyciela.

Aż 97,3% nauczycieli, którzy wypełnili ankietę, poleciłoby lekcję innym nauczycielom – jest nam niezmiernie miło!

Wykres opracowany na podstawie ankiety

Ogólnopolski Konkurs Plastyczny

Oprócz lekcji, w ramach kampanii #zaszczepfakty zorganizowaliśmy także konkurs plastyczny, w którym wzięło udział ponad 400 uczniów z całej Polski. Dziękujemy wszystkim szkołom, a przede wszystkim nauczycielom, za zaangażowanie i chęć edukacji swoich uczniów w tak ważnych, chociaż często pomijanych, tematach. Cieszymy się, że konkurs cieszył się tyloma pozytywnymi opiniami:

„Była to też okazja, żeby uzmysłowić dzieciom, że tworzenie sztuki to nie tylko piękne obrazki i artysta może a wręcz powinien być społecznie zaangażowanym.”

„Lekcja oprócz cennych wiadomości dla dzieci, pomogła mi zainteresować ich również działaniami twórczymi.”

Wiele szkół udostępniało informacje o naszej kampanii na stronach internetowych. Serdecznie dziękujemy za wszystkie wzmianki i pozytywne opinie o lekcji i konkursie. Mamy nadzieję, że już wktótce zaskoczymy Państwa równie ciekawymi materiałami edukacyjnymi i będziemy mogli wspólnie walczyć o bardziej świadomą przyszłość dla uczniów szkół podstawowych i nie tylko.

Wzmianka o scenariuszu lekcji na stronie Szkoły Podstawowej w Świetlicy
Wzmianki o konkursie plastycznym na stronach szkół podstawowych

Zostaliśmy członkami Międzynarodowej Sieci Fact-Checkingowej

9 czerwca 2021 r. otrzymaliśmy informację o zakończeniu kilkumiesięcznego procesu weryfikacji oraz przyjęciu naszego stowarzyszenia do Międzynarodowej Sieci Fact-Checkingowej (IFCN). Jesteśmy niezwykle szczęśliwi i zmotywowani do dalszej pracy!

Czym jest Międzynarodowa Sieć Fact-Checkingowa?

International Fact-Checking Network (IFCN) to międzynarodowa sieć organizacji, która łączy i wspiera inicjatywy fact-checkingowe na całym świecie. Kilka miesięcy temu została nominowana do pokojowej Nagrody Nobla za swoją działalność w celu przeciwdziałania dezinformacji. 9 czerwca 2021 r. dowiedzieliśmy się, że po 4 miesiącach weryfikacji zostaliśmy jej certyfikowanymi członkami.

Wymagania

Aby stać się członkiem IFCNu najpierw zostaliśmy poddani rzetelnej weryfikacji pod kątem wymaganych kryteriów (m. in. jakości i częstotliwości publikacji), a następnie końcowej ocenie, która obejmowała naszą przejrzystość finansową, metodykę, niezależność polityczną oraz transparentność.

Jakie zasady nas obowiązują?

Organizacje, która należą do Międzynarodowej Sieci Fact-Checkingowej co roku muszą powtarzać proces weryfikacji, oddając do sprawdzenia swoje wpisy, dane finansowe oraz wiele innych. Aplikacja do IFCNu pomogła nam rozwinąć naszą stronę tak, aby każdy mógł z łatwością znaleźć informacje o naszej działalności, metodyce i polityce korekt.

Code of Principles

Jako członka Międzynarodowej Organizacji Fact-Checkingowej, obowiązuje nas zestaw zasad rzetelnego fact-checkingu zawarty w Code of Principles, o którym możecie dowiedzieć się więcej z tego krótkiego filmiku:

Organizacje w Polsce

W Polsce, oprócz naszego stowarzyszenia, do Międzynarodowej Sieci Fact-Checkingowej należy taże stowarzyszenie Demagog oraz Fundacja Przeciwdziałamy Dezinformacji. Zachęcamy do czytania ich publikacji!

Organizacje za granicą

Za granicą do tej międzynarodowej organizacji należą giganci tacy jak The Washington Post czy Reuters. Możliwość wymiany doświadczeń oraz perspektywa pracy nad wspólnymi projektami jest dla nas olbrzymim wyróżnieniem.

Duma!

Jesteśmy niezwykle dumni, że nasza praca została doceniona. Dołączenie do tak prestiżowego grona to szansa na rozwój, który przełoży się na lepszą jakość publikacji, nowe formaty oraz więcej działań, które pomogą nam przeciwdziałać dezinformacji.

Dziękujemy Wam, naszym czytelnikom, za wsparcie. Bez Was ta droga byłaby niezwykle samotna.

Czy według WHO Polki są na ostatnim miejscu w Europie, jeśli chodzi o akceptację swojego wyglądu?

Badania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wykazały, że Polki są na ostatnim miejscu w Europie, jeśli chodzi o akceptację swojego wyglądu.

Martyna Wojciechowska, post na Facebooku, 17.05.2021 r.

Wypowiedź uznajemy za fałszywą, ponieważ jedyne dostępne badania Światowej Organizacji Zdrowia na temat postrzegania ciała i akceptacji wyglądu dotyczą dziewcząt w wieku 11, 13 i 15 lat. Na ich podstawie nie można wysnuć wniosków o dorosłych Polkach. 

Badanie WHO?

Badanie, na które najprawdopodobniej powołuje się Martyna Wojciechowska to „Health Behaviour in School-aged Children survey” bazujące na ankiecie przeprowadzonej w Europie i Kanadzie w roku 2018. W badaniu brało udział ponad 200 tys. młodych ludzi w wieku 11, 13 i 15 lat.

Wyniki ankiety

Ankieta sprawdzała, czy młode osoby uważają się za grube (ang. a bit/much too fat). Nastolatki z Polski najczęściej wśród ankietowanych mówiły, że tak uważają, przy czym dziewczęta częściej niż chłopcy, a w większości krajów różnica ta rosła wraz z wiekiem.

Pomyłka?

Bardzo możliwe, że Martyna Wojciechowska z kontekstu wyjęła zdanie: „Poland remained the country with the highest prevalence of negative body image”, które odnosiło się do dziewcząt w wieku 15 lat, a nie wszystkich Polek. Pomiędzy rokiem 2014 a 2018 dla każdej z ankietowanych grup wiekowych w Polsce zauważono spadek (z 61% do 52%) nastolatek, które uważają się za grube.

Zasięgi w mediach

Stwierdzenie: „Polki są na ostatnim miejscu w Europie, jeśli chodzi o akceptację wyglądu” dotarło do setek tysięcy użytkowników. Informację podało dalej m.in. Dzień Dobry TVNRMF FM

Akcja marketingowa?

Fałszywa informacja pojawiła się również we wpisie Martyny Wojciechowskiej z 2020 r., który tak samo jak weryfikowany post promował sklep MARTYNA.WORLD i kolekcję I AM ENOUGH. Nie chcemy odnosić się do działalności sklepu, jednak uważamy, że budowanie przekazu marketingowego na fałszywych stwierdzeniach nie jest właściwe. 

Lekcja dla nas wszystkich

Informacja podana została przez celebrytkę i zdaje się, że w ten sposób uśpiona została czujność odbiorców i mediów. Dodatkowo, powołanie się na badania Światowej Organizacji Zdrowia mogło dawać złudzenie wiarygodności. Ta historia pokazuje, jak łatwo, szybko i niepostrzeżenie mogą rozprzestrzeniać się fałszywe informacje.

Więcej osób umiera w Polsce z powodu samobójstwa niż w wypadkach drogowych?

Niewiele osób wie, że jeżeli chodzi o statystyki, to w naszym kraju więcej osób ginie z powodu śmierci samobójczej niż w wypadkach samochodowych.

Janina Bąk, Onet Rano, 11.05.2021 r. 

Wypowiedź uznajemy za prawdziwą, ponieważ według statystyk z 2020 roku w Polsce ponad dwa razy więcej osób zginęło z powodu zamachu samobójczego niż w wypadkach samochodowych. 

Samobójstwa w Polsce

W 2020 r. z powodu samobójstwa zginęło w Polsce 5165 osób (4386 –  mężczyźni, 778 – kobiety), a w wypadkach drogowych – 2491.

Liczba zgonów z powodu zamachu samobójczego przekracza liczbę zgonów w wypadkach drogowych nieustannie już od 2012 roku.

Wykres opracowany na podstawie danych Policji

Obecnie liczba samobójstw jest zbliżona do liczby samobójstw z 2001 roku, a zwiększająca się różnica między odsetkiem śmierci spowodowanych samobójstwem a wypadkiem samochodowym jest w sporej mierze wynikiem stale zmniejszającej się liczby śmierci w wypadkach samochodowych. Warto zaznaczyć, że od 2013 roku zmienił się sposób gromadzenia i generowania danych statystycznych dotyczących zamachów samobójczych. 

Polska na tle Europy

Według danych Europejskiego Urzędu Statystycznego w 2018 r. Polska znajdowała się na 14. miejscu pod względem liczby zgonów spowodowanych przez zamachy samobójcze.

Ty też masz tę moc!

W ostatnim czasie nawiązaliśmy współpracę z twórcami projektu „masz tę moc!”. Projekt ten realizowany jest przez młodzież z warszawskich szkół w ramach olimpiady „Zwolnieni z Teorii”. Poruszają oni ważny dla wszystkich temat chorób oraz problemów psychicznych głównie u dzieci i młodzieży.

Aktywnie na Instagramie

Głównymi celami postawionymi sobie przez twórców „masz tę moc!” są: pomoc potrzebującym wsparcia psychologicznego w dotarciu do specjalistów, przeciwstawianie się szkodliwej presji social-mediów i otoczenia oraz uświadamianie, że nikt nie powinien czuć się gorszy. Informują też, że o zdrowie psychiczne należy dbać tak samo, jak o zdrowie fizyczne, a choroby i problemy psychiczne nie są tematem tabu. Pod naszą merytoryczną opieką powstała seria na Instagramie składająca się z pięciu postów na temat mitów i fałszywych informacji wokół zdrowia psychicznego.

Czy zaburzenia i choroby psychiczne występują rzadko?

Czy osoby z chorobami czy zaburzeniami psychicznymi są agresywne i niebezpieczne?

Czy osoby chore psychicznie nigdy nie zdrowieją?

Czy leki psychotropowe wzbudzają agresję, ogłupiają, zmianiają osobowość i piorą mózg?

Czy choroba psychiczna to oznaka słabości?

Webinar o zdrowiu psychicznym

20 kwietnia odbył się, organizowany przez masz tę moc!, webinar o zdrowiu psychicznym.

Nagranie webinaru jest dostępne na profilu projektu masz tę moc! na Instragramie. Serdecznie polecamy!

Dlaczego wspieramy ten projekt?

Projekt masz tę moc! jest naszym zdaniem bardzo ważny. Współpracowaliśmy już z organizacjami zajmującymi się edukacją na temat zdrowia psychicznego i na własne oczy przekonaliśmy się jak wiele niezrozumienia, fake newsów i mitów krąży wokół tematów takich jak OCD, depresja czy leczenie psychiatryczne. Jest nam niezmiernie miło, że możemy współpracować z tak ambitnym zespołem oraz merytorycznie wesprzeć projekt. Wierzymy, żę dzięki naszej współpracy uda się wdrożyć dobre standardy dziennikarskie takie jak rzetelne źródła czy opieranie się na badaniach w debacie publicznej wokół zdrowia psychicznego.

Świat infodemii, fałszu i dezinformacji oczami uczniów szkół podstawowych

Na początku lutego ogłosiliśmy rozpoczęcie Ogólnopolskiego Konkursu Plastycznego „Spojrzeć prawdzie w oczy”, aby zachęcić uczniów szkół podstawowych do krytycznego spojrzenia na m.in. ogrom informacji w internecie czy zjawisko fake news. Pomysł narodził się, gdy (w ramach współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia) przygotowywaliśmy lekcję „Jak poradzić sobie w świecie (dez)informacji?”. Naszym celem było aktywne zaangażowanie uczniów w refleksję nad zagrożeniami, które wynikają z infodemii, której jesteśmy świadkami. Prace, które otrzymaliśmy, przekroczyły nasze najśmielsze oczekiwania.

Artyści z całej Polski

Ogłaszając konkurs, nie mieliśmy dużych oczekiwań co do liczby prac, które otrzymamy. Zależało nam, przede wszystkim, aby uczniowie mogli wykazać się swoim talentem artystycznym i przy okazji zająć się (dla wielu z nich nowym i wcześniej nieznanym) tematem dezinformacji oraz fake newsów. Liczba prac zaskoczyła nie tylko nas, ale też kurierów, którzy codziennie dostarczali nam paczki z dziełami młodych artystów (prac otrzymaliśmy ponad 400, co daje średnio ponad 13 prac dziennie). Spośród przesłanych dzieł wyłoniliśmy zwycięzców w dwóch kategoriach wiekowych, jednak wybór nie był łatwy.

Zaskoczeni skalą zainteresowania konkursem, sporządziliśmy mapę, która przedstawia miejsca, z których dotarły do nas prace. Jak widzicie, były to miasta i miejscowości z całej Polski. Jesteśmy pod ogromnym wrażeniem! Szkołą, z której odnotowaliśmy największę liczbę zgłoszeń jest Szkoła   Podstawowa   nr 6  z  Oddziałami Integracyjnymi   im. Władysława Gębika w Kwidzynie prace powstawały pod opieką pani Elżbiety Zardzewiały. Serdecznie gratulujemy i dziękujemy!

Zwycięzcy konkursu

Zwyciezców konkursu, po długich i burzliwych naradach jury, ogłosiliśmy 30 kwietnia. Wybór był trudny i chcieliśmy nagrodzić jak najwięcej prac, dlatego zdecydowaliśmy się także na przyznanie wyróżnień I i II stopnia w obu kategoriach wiekowych.

Zwycięzcy Kategorii I

I miejsce

II miejsce

III miejsce

Zwycięzcy Kategorii II

I miejsce

II miejsce

III miejsce

Dziękujemy!

Prace, które otrzymaliśmy od uczniów szkół podstawowych, szczerze nas zachwyciły. Wiele z nich wskazuje na niesamowitą dojrzałość w rozumieniu wirtualnego świata informacji, fake newsów i mediów społecznościowych. Dziękujemy wszystkim uczestnikom i rodzicom (którzy dostarczyli zgody oraz wysłali prace) za zaangażowanie w konkurs. Wierzymy, że dzięki konkursowi w wielu domach w Polsce zagościł temat dezinformacji i doprowadziło to do ciekawych dyskusji, które przyczynią się do większej świadomości nowego pokolenia, w kwestii kluczowych problemów obecnego świata.

Wirtualna galeria prac

Tak jak zapowiedzieliśmy, ogłaszając konkurs, na początku maja zorganizowaliśmy wernisaż prac. Ze względu na obecną sytuację pandemiczną zdecydowaliśmy się na zorganizowanie wernisażu w formie online. Przysporzyło nam to różnych wyzwań natury technicznej, które dzięki zaangażowaniu zespołu udało się pokonać. Serdecznie zapraszamy Was do obejrzenia Wernisażu i cudownych prac, które przesłali do nas uczniowie. Obiecujemy, że się nie zawiedziecie!

Kliknij w zdjęcie, aby zobaczyć Wernisaż prac!

Wyjaśniamy kontrowersje wokół zgłoszeń na szczepienie przeciwko COVID-19!

Informację uznajemy za manipulację, ponieważ jest ona niepełna i może wprowadzać w błąd. Zgłoszenie chęci szczepienia służy jedynie wpisaniu na listę osób oczekujących na e-skierowanie, a cały proces zapisania się na szczepienie wymaga potwierdzenia tożsamości przy użyciu np. profilu zaufanego.

Sytuację na Twitterze skomentował także oficjalny profil promujący akcję #SzczepimySię:

Rejestracja na szczepienie

Zgłoszenie chęci szczepienia przeciw COVID-19 nie jest równoznaczne z rejestracją na szczepienie. Rejestracja będzie możliwa dopiero po otrzymaniu skierowania, co jest możliwe dopiero po objęciu szczepieniami grupy wiekowej osoby, która zgłosiła chęć szczepienia. Rejestracja na szczepienie będzie możliwa:

  • poprzez e-rejestrację na pacjent.gov.pl, która wymaga logowania profilem zaufanym lub dowodem osobistym z warstwą elektroniczną (e-dowód), a osoby, które mają konto internetowe w bankach spółdzielczych, PKO BP lub Pekao SA mogą zalogować się do tego formularza takimi samymi danymi, jakimi logują się na swoje konto internetowe 
  • dzwoniąc na bezpłatną Infolinię Narodowego Programu Szczepień 989
  • kontaktując się bezpośrednio z wybranym przez siebie punktem szczepień

Seniorzy od 80 roku życia mogą od 15 stycznia zapisywać się na szczepienia bez uprzedniego wyrażenia chęci przez jedną z tych trzech opcji, a osoby między 70 a 79 rokiem życia począwszy od 22 stycznia.

Informacje o uruchomieniu szczepień dla kolejnej grupy wiekowej będą dostępne na gov.pl/szczepimysie oraz w mediach. 

Proces rejestracji i zgłoszeń na szczepienia:

🟢 Rejestracja - seniorzy 70+ 
🔵 Zgłoszenia - wszystkie osoby od 18 do 69 lat

Zgłoszenie chęci szczepienia przeciw COVID-19

Zgłoszenie chęci szczepienia przeciw COVID-19 jest bardzo proste. Wystarczy wejść na stronę https://szczepimysie.pacjent.gov.pl/ i wypełnić krótki formularz. Po jego uzupełnieniu należy potwierdzić adres e-mail, a gdy szczepieniami zostanie objęta Twoja grupa wiekowa otrzymasz na wskazany przez siebie adres e-mail, informację o tym, że zostało dla Ciebie wystawione e-skierowanie i możesz już zapisać się na szczepienie.

Komunikat po wysłaniu formularza

W razie pytań lub wątpliwości

Czy w szpitalach zamiast pacjentów przebywają manekiny? Weryfikujemy!

Jarosław Fiebig 22 października opublikował post, w którym przedstawił zdjęcia manekinów sugerując, że zamiast pacjentów na covid leczone są właśnie manekiny. “Kto teraz będzie stał na wystawach sklepowych skoro już manekiny chorują?”. Taką interpretację wydarzeń sugerują komentarze pod filmem.

Informację uznajemy za fałszywą, ponieważ wykorzystane przez autora posta zdjęcia nie obrazują sytuacji w szpitalach i wprowadzają odbiorcę w błąd, przyczyniając się równocześnie do pogłębiania dezinformacji na temat pandemii.

Skąd pochodzą zdjęcia z manekinami?

Zdjęcia, które wykorzystał autor posta odnoszą się do wynalezionego przez naukowców z Warszawskiego Uniwersytety Medycznego namiotu barierowego. Manekina ze zdjęć możemy zobaczyć m.in. w filmie z 15 kwietnia: Wynalazek naukowców z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego obniży ryzyko zakażenia COVID-19 opublikowanego przez Warszawski Uniwersytet Medyczny.

Czym jest namiot barierowy?

Namiot barierowy to forma ochrony opracowana dla Centrum Symulacji Medycznych i Innowacji Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Konstrukcja została stworzona z folii przezroczystej o grubości 0,3 mm. Jej zadaniem jest bezpieczna izolacja pacjenta z wirusem SARS-CoV-2 od lekarzy i personelu medycznego. Urządzenie pokrywa ciało pacjenta od pasa w górę. W celu uzyskania łatwego, bezpiecznego dostępu do pacjenta zastosowano dwa, specjalne otwory ze stoperami. Produkt jest jednorazowy. Szybki i prosty montaż wymaga skutecznego przymocowania do łóżka oraz wzmocnienia za pomocą taśmy klejącej.

Centrum Symulacji Medycznych i Innowacji

Dodali też, że:

Dzięki opisywanemu rozwiązaniu pacjent jest bezpieczny i czuje się komfortowo, a personel medyczny nie jest objęty ryzykiem zakażenia. To prosta, skuteczna forma ochrony przed rozprzestrzenianiem się wirusa w szpitalach, niewymagająca dużego nakładu finansowego. Namiot barierowy otrzymał pozytywną opinię Krajowego Konsultanta w dziedzinie medycyny ratunkowej.

Centrum Symulacji Medycznych i Innowacji

Czy farmaceuta będzie mógł odmówić sprzedaży prezerwatyw? Wyjaśniamy.

Już wkrótce w aptece będzie można legalnie odmówić sprzedaży prezerwatyw.

Agata Szczerbiak, Polityka, “Prezerwatyw nie sprzedam”, 3 listopada 2020

W związku z nowelizacją ustawy o zawodzie farmaceuty, w internecie pojawiła się informacja o tym, że farmaceuta będzie mógł odmówić sprzedaży środków antykoncepcyjnych powołując się na swoje poglądy. Ta informacja jest fałszywa, ponieważ nowelizacja nie wprowadza klauzuli sumienia dla farmaceutów.

Jakie zmiany wprowadzi nowelizacja?

Przed wprowadzeniem zmian farmaceuta (pod pewnymi warunkami) mógł odmówić jedynie wydania produktu leczniczego:

Ustawa o zawodzie farmaceuty zakłada, że obecnie farmaceuta będzie mógł odmówić wydania także wyrobu medycznego lub środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Co ważne, może to zrobić jedynie w wyszczególnionych przypadkach, takich jak podejrzenie, że produkt może być użyty w celach pozamedycznych lub w przypadku gdy recepta nie jest autentyczna:

Ustawa nie wprowadza jednak klauzuli sumienia, która mogłaby być podstawą do odmowy sprzedaży prezerwatywy. Fałszywa informacja powstała prawdopodobnie z uwagi na fakt włączenia do ustępu wyrobu medycznego, jednak nie stanowi to realnej podstawy do odmowy sprzedaży środków antykoncepcyjnych ze względu na osobiste poglądy.

Czym jest wyrób medyczny?

Definicję wyrobu medycznego znajdujemy w Ustawie o wyrobach medycznych:

Reakcje środowiska aptekarskiego i prawniczego

Krążącą w internecie fałszywą informację dotyczącą możliwości odmowy sprzedaży środków antykoncepcyjnych skomentował na Twitterze Rzecznik Naczelnej Izby Aptekarskiej i Wiceprezes Naczelnej Rady Adwokackiej:

Stanowisko Naczelnej Izby Aptekarskiej:

Swoje stanowisko na swojej stronie opublikowała także Naczelna Izba Aptekarska:

W związku z pojawiającymi się w mediach informacjami jakoby w procedowanej przez Parlament RP ustawie o zawodzie farmaceuty znalazły się zapisy dotyczące klauzuli sumienia farmaceutów, stanowczo dementujemy te nieprawdziwe informacje i sprzeciwiamy się dalszemu ich rozpowszechnianiu.

Stanowisko Naczelnej Izby Aptekarskiej w sprawie rozpowszechniania nieprawdziwych informacji dotyczących rzekomego wprowadzenia klauzuli sumienia do zapisów ustawy o zawodzie farmaceuty.

Jako pierwszy wśród organizacji fact-checkingowych temat zweryfikował portal fakenews.pl. Na szczęście poprawione informacje zaczęły także pojawiać się jako aktualizacje artykułów w gazetach, które powtarzały nieprawdziwą informację.

Czy duński rząd wycofał się z przymusowych szczepień?

Informację o tym, że rząd Danii wycofał się z przymusowych szczepień uznajemy za fałszywą, ponieważ obowiązkowe szczepienia dla wszystkich obywateli Danii nigdy nie były proponowane. Ustawa, do której odnosi się post, nawet po wejściu w życie nie wprowadzałaby powszechnego obowiązku szczepień. 

Duńska ustawa epidemiologiczna 

Ustawa, która wzbudza wątpliwości Duńczyków to projekt ustawy o epidemiach (Udkast til Forslag til Lov om epidemier m.v.). Nowe „prawo epidemiczne” (epidemilov) ma zastąpić uchwalone w marcu przepisy nadzwyczajne, które swoją moc tracą 1 marca 2021 r. (§ 2) .W pierwszej wersji ustawy opisane są możliwości nałożenia obowiązku szczepienia na określone grupy w szczególnych okolicznościach (§ 15). Ustawa została zgłoszona do konsultacji społecznych.

Czy ludzie wyszli na ulice?

Ustawa wywołała oburzenie wśród części Duńczyków z powodu kontrowersyjnych zmian, które zostały zaproponowane (Rozdział 3):

  • Osoby zarażone groźnymi chorobami mogłyby być przymusowo poddawane badaniom lekarskim, hospitalizowane, leczone i izolowane.
  • Duński Urząd ds. Zdrowia miałby możliwość wskazania grup osób, które muszą zostać zaszczepione, aby powstrzymać i wyeliminować niebezpieczną chorobę.
  • Osoby, które odmówiłyby powyższych działań, mogłyby (w niektórych sytuacjach) zostać zatrzymane przez policję.

W Kopenhadze oraz w drugim co do liczby mieszkańców mieście Aarhus odbyły się protesty, które trwały kilka dni. Demonstracje w swoich transmisjach relacjonował m.in. Flemming Blicher.

Reakcja Duńskiego Stowarzyszenia Lekarzy

Duńskie Stowarzyszenie Lekarzy przedstawiło swoje uwagi do ustawy w ramach konsultacji społecznych. Do kwestii szczepień odwołali się w następujący sposób:

Duńskie Stowarzyszenie Lekarzy podkreśla, że ​​przepis [dot. możliwości nałożenia obowiązku szczepień w przypadkach określonych w ustawie – przyp. Pravda] można zastosować tylko w przypadku szczególnie obciążających okoliczności, które stwarzają bezpośrednie zagrożenie lub zagrożenie dla zdrowia publicznego.

Duńskie Stowarzyszenia Lekarzy, Konsultacje w sprawie projektu ustawy o epidemiach itp. (Ustawa epidemiologiczna)

Dodali też, że:

indywidualny lekarz lub inny pracownik służby zdrowia powinien mieć możliwość odmowy wykonania szczepień wbrew woli pacjenta.

Duńskie Stowarzyszenia Lekarzy, Konsultacje w sprawie projektu ustawy o epidemiach itp. (Ustawa epidemiologiczna)

Aktualne prawo szczepień 

Szczepienia nie są obowiązkowe w Danii. Nie oznacza to jednak, że Duńczycy jako naród się nie szczepią. Jest wręcz przeciwnie – wg. raportu WHO z 2019 r. odsetek zaszczepionych (przeciw chorobom omawianym w raporcie) obywateli Danii jest jednym z największych w Europie.