- Jakiś czas temu pisaliśmy o Klinice Medycyny Zakonnej oraz terapiach bez dowodów oferowanych w placówce prowadzonej przez znanego dietetyka i naturoterapeutę – Andrzeja Kawkę.
- Dziennikarz śledczy Mirosław Wlekły wybrał się do centrum KawkaJe w Rydułtowach, aby zobaczyć jak w praktyce wyglądają konsultacje i badania proponowane klientom. Swoje doświadczenia opisuje w reportażu.
- Pełną wersję przeczytasz na łamach Dużego Formatu Gazety Wyborczej. W wersji drukowanej ukazał się 7 września, a w wersji cyfrowej znajdziesz go tutaj.
- Tekst powstał w ramach projektu „Snake Oil Nation: Investigating Pseudoscientific Health Practices in Poland” Stowarzyszenia Pravda i Stowarzyszenia Praktyków Cyfrowych (Praktycy.eu), finansowanego przez Journalism Science Alliance.
Salę konferencyjną na czwartym piętrze biurowca w industrialnej okolicy Katowic przecina bit. Rapowy hymn spotkań z cyklu „Świadomi bez recepty” wzywa, by raz na zawsze pożegnać się z opartymi na nauce metodami leczenia.
Świadomi bez recepty
To nie moda, to stan
Nie wierzymy w bajki
Sprzedawane co ranek
Nie szukamy cudów
W kapsułkach ze strachem…
Prowadzący zachęca do życia i żywienia zgodnie z naturą i zwyczajami naszych praprzodków, nieprzejadania się i odrzucania wszystkiego, co truje w naszej diecie.
Przemawia Andrzej Kawka – założyciel i szef poradni dietetycznej w Rydułtowach na Śląsku, gdzie dolegliwości diagnozuje „nowatorskimi” sposobami. Przedstawia się jako naturoterapeuta, dietetyk, promotor zdrowia. Rozgłos przyniosły mu wystąpienia na konferencjach „Czego ci lekarz nie powie”. Prowadził program „Żywieniowe ABC” w telewizji TVS, pojawił się nawet w „Dzień dobry TVN”. W maju 2024 roku jego portret ukazał się na okładce magazynu „Zdrowie bez leków”, w którym w publicystycznym tekście o zdrowiu pisał:
„Wmawia się ludziom, że mięso i jajka szkodzą. A to właśnie one są nam najbardziej potrzebne. To bomba wszystkich witamin, minerałów i innych potrzebnych nam substancji”. I ten cholesterol, który – zdaniem Kawki – nie wywołuje miażdżycy, tylko przed nią zabezpiecza, działa antyzapalnie na układ sercowo-naczyniowy, reguluje hormony i poprawia samopoczucie. „Waszym zadaniem jest podnoszenie poziomu cholesterolu, nie obniżanie” – apelował do publiczności podczas jednego ze swoich wykładów.
– To ewidentne kłamstwa, bardzo szkodliwe – komentuje profesor Maciej Banach, światowej sławy kardiolog i lipidolog, autorytet w dziedzinie kardiologii prewencyjnej, wykładowca na kilku uczelniach medycznych, m.in. Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa w Baltimore. Wyjaśnia, że cholesterol wraz z glukozą odpowiadają za energię potrzebną do naszego funkcjonowania. Co więcej, cholesterol odpowiada za syntezę hormonów, budowę błon komórkowych, uczestniczy w transporcie produktów w mózgu. Ale w większości przypadków wystarcza nam ten, który produkuje własna wątroba. Jeśli dostarczamy go w nadmiarze, działa we krwi jak toksyna, odkłada się w naczyniach krwionośnych i szkodzi.
„Dlaczego więc obniża się jego poziom, zamiast podwyższać?” – pyta jednak Kawka w artykule i zaraz odpowiada: „Bo to zwiększa sprzedaż leku na receptę. Sztucznie wymyślono chorobę, żeby biznes się zgadzał”.
Przepis Kawki na zdrowie: „Jem kostkę masła dziennie. Do tego 10 jajek każdego poranka i zawsze tłuste mięso przygotowane na smalcu”.
Dziś jego profil na Facebooku obserwuje niemal 80 tys. użytkowników, a niektóre posty i rolki osiągają setki tysięcy wyświetleń. Zachwala, że odkąd przeszedł na dietę karniwora – czyli restrykcyjny model żywienia dopuszczający wyłącznie produkty pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, jaja i nabiał), a całkowicie odrzucającym warzywa, owoce, zboża, orzechy i oleje roślinne – czuje się tak dobrze, jak nigdy przedtem.
Na katowickich warsztatach „Świadomi bez recepty” dołączają mnie do whatsappowej grupy i mogę się poczuć jednym z wtajemniczonych. „Aura Andrzeja i jego ADHD są mi tak bliskie, skorzystam z jego doświadczeń na pewno. Potrzebowałam tej energii…” – pisze jedna z uczestniczek. Inna dopowiada: „…nareszcie spotkałam ludzi, z którymi mogłam porozmawiać. W moim otoczeniu jestem dziwakiem”.
Pierwsza porada: dużo śmiechu, zero sauny
Postanawiam zostać pacjentem Kawki. Pacjentem, bo – chociaż na stronie internetowej klinika swoich klientów oficjalnie nazywa podopiecznymi, jej konsultacje mają charakter informacyjno-edukacyjny, a nie lekarski, a decyzje dotyczące zdrowia będę podejmować na własną odpowiedzialność – już w recepcji podczas zapisów słyszę potwierdzenie, że po diagnozie mogę liczyć na ewentualne leczenie.
Zapisuję się na badania z konsultacją, wpłacam 1400 zł. Klinika Kawki mieści się na osiedlu domków jednorodzinnych w 20-tysięcznych Rydułtowach. W cenie: badania czterema urządzeniami i konsultacje z dietetykami.
Na korytarzu sączy się relaksacyjna muzyka.
(...)
Do pierwszego gabinetu na badania zaprasza naturoterapeutka.
Pierwsze: InBody – to akurat najbardziej sprawdzona naukowo z wykorzystywanych tu metod, która określa ilość tkanki tłuszczowej czy masę mięśniową.
Drugie: pomiar STRD, który dostarczy mnóstwo informacji na mój temat, od mapy termicznej organizmu, przez jego zakwaszenie i typ metaboliczny po wskazane dla mnie aktywności fizyczne. Zdejmuję koszulkę, staję na baczność, zamykam oczy.
– Będę teraz pana skanowała pirometrem na podczerwień – komputer wydaje polecenia, terapeutka pod ich dyktando zbliża urządzenie do kolejnych partii mojego ciała. Cztery minuty skanowania, po chwili na szesnastu stronach widzę całą prawdę o moim organizmie.
Czytam, że jestem w typie osób, które „mają dużo napędu wewnętrznego i energii. […] Lubią wyzwania i podejmują je, lecz ze średnią fizyczną energią”. Mam optymalną strefę sensoryczną i behawioralną, natomiast w strefie emocjonalnej urządzenie wskazuje wyczerpanie – dlatego wymagana będzie odpowiednia dieta, ćwiczenia i suplementy.
Metodę tę opracował kontrowersyjny lekarz Krzysztof Krupka, specjalista w zakresie rehabilitacji medycznej, neurologii oraz chorób wewnętrznych, znany z organizacji warsztatów „pięciu duchów” albo stwierdzenia, że raka mogłaby wyleczyć wymiana całej wody w ciele chorego, o czym pisał w książce „Ciało i stres”.
– Metoda STRD jako bezinwazyjny pomiar temperatury skóry opiera się na realnym zjawisku fizjologicznym. Jako narzędzie do kompleksowej diagnostyki narządów, „energii”, emocji, zakwaszenia czy profilu psychicznego ma jednak niską i niewykazaną wiarygodność merytoryczną – wyjaśni mi potem Łukasz Durajski, lekarz rezydent pediatrii i popularyzator nauk o zdrowiu.
A jednak zalecenia wydane na podstawie pomiarów znajdują się na kilku kolejnych stronach, omówionych potem przez dietetyków kliniki w Rydułtowach. Mam m.in.: doświadczać zmysłami pięknych rzeczy i obserwować naturalne piękno, dużo się śmiać, unikać kontrowersyjnych książek, wskazana jest krioterapia, w żadnym razie sauna (którą później gorąco polecać mi będzie szef kliniki).
(...)
Druga porada: Osiem jaj dziennie i zawsze wszystko przesalaj
(...)
Tymczasem Białończyk z kliniki Kawki wręcza mi rozpiskę przygotowującą do rozpoczęcia nowej diety, która ma być ostatecznie dostosowana do wyników badań SO-Check i określona w ciągu dwóch tygodni.
Odstawić mam więc, bo to „silnie prozapalne produkty”: warzywa (pomidory, ogórki, papryki, dynie, cukinie, bakłażana), także strączkowe (groch, fasolę, soczewicę czy bób). Poza tym zboża, owoce, nabiał, orzechy, nasiona oraz oleje, z których najgorszy jest rzepakowy. Dozwolona jest tylko oliwa albo olej kokosowy lub palmowy.
Zaczynam od głodówki; 1-3 dni. Podstawą dwutygodniowego wprowadzenia do diety będą „zupy mocy”: gotowane przez pięć godzin rosoły z mięsa, kości, tkanek, ścięgien, podrobów i skóry. Do tego dużo soli, najwyżej liść laurowy. Broń Boże warzywa. Zupa na śniadanie, obiad i kolację. „Im więcej, tym lepiej, gdyż kolagen i inne wartości odżywcze tam zawarte są niezbędne do odbudowy ścian jelit i żołądka” – dostaję instrukcję.
Po tygodniu, kiedy ustaną spowodowane takim żywieniem biegunki, mogę do zup mocy dodawać warzywa, a w kolejnej fazie surowe żółtka od „szczęśliwych kurek”, co najmniej osiem dziennie. Przygotowanie to ma usunąć stany zapalne jelit, odbudować ich ścianki i rozpocząć odnowę prawidłowej mikrobioty.
Poza tym – to już wskazanie na zawsze – pić dużo solonej wody, przesalać wszystkie posiłki, kryształki soli traktować jak landrynki.
W kolejnym gabinecie kliniki Kawki przyjmuje mnie dietetyk kliniczny Łukasz Wojtarowicz w koszulce z napisem „Octagon” (to ośmiokątna klatka do walk MMA). Zajmuje się dietetyką sportową, w tym dla zawodników sportów walki.
– Człowiek był zawsze związany z mięsem i tłuszczem, a warzywa, wie pan, zbierało się, jak nie było co jeść – tłumaczy. – Idzie pan zapolować i zwierzyna ucieka albo atakuje – tak się broni. Pomidor nie ucieknie, więc musi w skórkach wytwarzać nitrogeny, garbniki, lektyny pokarmowe – opowiada, jak warzywa chronią się przed zjedzeniem, a człowieka zniechęcają do ich konsumpcji.
Pytam go, jak sam się odżywia.
– Rano nie jem, piję najwyżej kawę. Dwa duże posiłki w ciągu dnia, pół kilo mięsa, ostatni posiłek typowo białkowo-tłuszczowy, do tego najwyżej 50 gramów węglowodanów w drugim posiłku przed treningiem – opowiada.
– Bierze pan statyny, czyli problemy, to znaczy według nich problemy – komentuje jedyną dolegliwość zdrowotną, z którą się borykam, i lekarzy, którzy walczą z nią za pomocą farmakologii. – Natomiast sam cholesterol, jak pan pewnie wie, nie jest problemem – bagatelizuje Wojtarowicz i obiecuje, że w ciągu dwóch tygodni skomponuje dla mnie dietę.
Trzecia porada: Twoje leki to trucizna
W czwartym gabinecie czeka na mnie sam Andrzej Kawka.
Bezpośredni, frywolny i dosadny, a momentami rubaszny. Od razu proponuje przejście na „ty”.
– Ej, ty, ty! – kręci głową, gdy wyczytuje w ankiecie, że szczepiłem się przeciwko COVID-19. Jeszcze bardziej porusza go, gdy słyszy, że zażywam statyny.
– Jak ty chcesz dożyć dziewięćdziesięciu lat, jak ty obniżasz poziom cholesterolu? – pyta retorycznie. – Jak będziesz brał leki na cholesterol, to nie będziesz mógł bzykać – rechocze, tłumacząc, że lekiem tym uszkadzam swoje mięśnie, serce, wątrobę, utrudniam prawidłowe działanie układu hormonalnego. – Ja nie odradzam ludziom leków, ale statyna jest trucizną, nie wolno tego robić!
„Odstaw te leki jak najszybciej” – powtarza jeszcze nie raz podczas naszych rozmów.
(...)
Czwarta porada: Muchomor czerwony będzie lekarstwem dla ciebie!
Tymczasem Andrzej Kawka patrzy w ekran, analizuje wyniki „badań”, które odbyłem w jego klinice.
Raz mówi, że jestem pełen lęków i niepotrzebnego stresu.
Po chwili: – Czuć taki spokój w tobie.
A kilka minut później:
– Na pewno trzeba cię wyciszyć. Muchomor czerwony będzie lekarstwem dla ciebie! – opowiada o jego cudownym działaniu, doradza, jak zbierać, suszyć, aplikować. I stwierdza, że spożywa go od dekady, daje swoim dzieciom, mamie. – Dlatego go zakazali, bo był tak dobry.
Od maja 2025 roku muchomor czerwony traktowany jest w Polsce jako narkotyk i zakazano handel produktami zawierającymi zawarte w nim psychoaktywne muscymol i kwas ibotenowy.
(...)
Do tego Kawka poleca mi jeszcze produkt „ze sprawdzonego źródła”.
– Każda komórka w twoim ciele potrzebuje kannabinoidów, czyli marihuany – instruuje, choć zaznacza, że to produkt w Polsce oficjalnie niedostępny, którego nie można reklamować, bo jest zbyt silnie działający, i zapowiada dużo „fajnych rzeczy, które po nim wydarzą się w moim życiu”.
Sanepid przestrzega jednak, że kannabinoidy są niezgodne z prawem żywnościowym, i zdecydowanie odradza ich spożywanie.
W żywieniu, jak twierdzi Kawka, najlepsza jest ketoza, czyli stan metaboliczny, w którym organizm przestawia się na czerpanie energii głównie z tłuszczów.
Choć opowiada wszem wobec, że każdego ranka wbija dziesięć jajek do słoika, miesza, wypija na surowo, a przy okazji potępia spożywanie pomidorów, nagle, chyba niechcący, zdradza mi, że na śniadanie lubi zjeść z żoną szakszukę.
– Jesz pomidory? – dziwię się.
– Bez skórek i pestek są super.
Bo Kawka, gdy posłuchać jego wypowiedzi, często zmienia zdanie, operuje półprawdami, kluczy; raz coś jada, innym razem nie. Nagminnie powtarza, że jego śniadanie to wyłącznie surowe jajka, a potem przyznaje, że jednak pomidory, przed których zjadaniem często przestrzega.
– To mam je jeść czy nie jeść? – dopytuję w końcu.
– Musisz obierać je ze skóry, bo niektóre warzywa w swoich skórkach zawierają naturalne pestycydy, które u osób z chorobami autoimmunizacyjnymi [czyli np. Hashimoto, cukrzycą typu 1 czy celiakią – przyp. M.W.] mogą pogarszać stan albo powodować takie, a nie inne objawy.
(...)
Karniwora, kanibalizm i ketoza
Tamtego dnia w Katowicach, gdy spotykam go po raz pierwszy, Kawka swoją pogadankę zaczyna od informacji, że świat stanął na głowie. Że naukowcom wypłaca się miliony, by trefnymi badaniami potwierdzali skuteczność leków. Że zniechęca się do siebie przeciwne płcie, a zachęca, by „siedmiu gejów założyło rodzinę i adoptowało pięciu małych chłopców”.
Największą rewelację zostawia na deser, przy okazji sprawy Epsteina okazało się, że Woody Allen i Leonardo DiCaprio, są – jak bohater tego testu – na diecie karniwora.
– Tylko ich dieta karniwora oparta była na małych dzieciach – zdradza Kawka, a nikt z publiczności nie wydaje się tym zdziwiony. – Gwałcili dzieci, wykorzystywali dzieci, jedli dzieci. I widzicie, co się wydarzyło: poszło pozwolenie od nas na takie rzeczy.
(...)
Od kanibalizmu gwiazd Hollywoodu Kawka płynnie przechodzi do zdrowia.
Wirusy, jego zdaniem, nie istnieją, nieistnienie wirusa odry udowodnił w niemieckim sądzie „doktor Lange” – na myśli ma zapewne popularną dezinformację związaną z siewcą teorii spiskowych Stefanem Lanką, który swego czasu oferował nagrodę 100 tys. euro za dostarczenie mu dowodów na istnienie tego wirusa. Z kolei koronawirusy, zdaniem Kawki, są wynikiem lęku przed chorobą lub śmiercią. Drwi przy tym z pandemii COVID-19.
– Tak akurat wyszło, że dużo ludzi dostało zapalenia płuc – zaśmiewa się.
(Od razu sprostujmy słowa Kawki: istnienie wirusów, w tym odry, jest niepodważalne, a dzięki mikroskopii elektronowej możemy je nawet oglądać).
Kiedy już jestem jego klientem w Rydułtowach, słyszę o trzech typach diet: karniwora; keto, która dopuszcza niskowęglowodanowe warzywa, oraz animal-based, czyli nietypowej ketozie, która zawiera produkty zwierzęce oraz indywidualnie dobrane owoce, warzywa, kiszonki, miód lub inne tolerowane źródła węglowodanów.
Ostatecznie – skoro dużo podróżuję i muszę dostosować dietę do zastanych warunków, a – jak mówi tamtejszy dietetyk Łukasz Wojtarowicz – z ketozą się człowiek nie spotyka, z ketozą się bierze ślub, więc na razie mam wdrożyć wariant przejściowy, adaptacyjny.
Po dwóch tygodniach od wizyty dostaję menu: żywić się mam przede wszystkim tłustym mięsem, a także chudym i rybami, mnóstwem jajek, zupami mocy i odpowiednią dawką tłuszczów. I, mimo całego zawartego w nich zła, warzywami (po 150 gramów na każdy posiłek) i owocami, w tym wcześniej kategorycznie zabronionymi w zestawieniu wręczonym przez dietetyczkę Patrycję Białończyk.
– Bo następna dieta to już będzie ketoza, gdzie by trzeba znacznie podwyższyć tłuszcz w diecie, o kolejne 50-60 gramów. Jest pan od tego o krok. Ale wyniki badań mogą być takie, a nie inne. Trzeba by kontrolować poziom lipidogramu, bo może skoczyć w pierwszych tygodniach adaptacji – ostrzega Wojtarowicz podczas konsultacji telefonicznej.
Objawami adaptacyjnymi mogą być bóle głowy, mięśni, stawów, nudności, mgła mózgowa, biegunki tłuszczowe. Które – jak zapewnia dietetyk – potem ustąpią.
Dlaczego zatem warto wejść w ketozę?
Kawka: – Bo to najbardziej antyzapalna z przebadanych diet. Mocno polecam!
A karniwora?
Kawka: – Im mniej jem roślin, tym lepiej się czuję.
I podczas wizyty gorąco mi ją doradza:
– Dobrze jest zrobić sobie taki okres, chociaż trzy miesiące na czystym mięsie, żeby zobaczyć, jak można się dobrze czuć.
– To najgorsza z wszystkich proponowanych diet – powie mi potem prof. Maciej Banach. – Mamy tu ogromną podaż tłuszczów nasyconych, o których wiemy na podstawie setek, tysięcy badań wszelkiej postaci, że powodują nie tylko choroby sercowo-naczyniowe, ale w ogóle stany zapalne i szybki rozwój chorób cywilizacyjnych.
Prof. Banach twierdzi, że sugerowanie takiej diety powinno być wręcz zabronione.
(...)
Porada piąta: Kup dwadzieścia suplementów za 2800 zł
(...)
Z gabinetu Kawki, poza mięsnym jadłospisem, wynoszę zalecenia ponad dwudziestu suplementów, które mogę kupić w jego sklepie. W sumie zamówienie na prawie 2800 zł. Niektóre specyfiki wystarczyłyby mi tylko na miesiąc, więc zapowiadają się kolejne wydatki.
– Jak będziesz wyrównany, to tych suplementów będzie niewiele – obiecuje Kawka.
Zapytany potem o taką ilość, Kawka odpowiada, że każdy suplement szczegółowo omawiał i uzasadniał, kiedy odwiedziłem go w jego gabinecie.
(...)
Porada ostatnia: Poprawienie drgań
Pod koniec badań w klinice Kawki zaproponowano mi poddanie się terapii Lakhovskiego. Siadam na drewnianym krześle. Jego działanie podobno może u pacjenta wywołać zawroty lub ból głowy, a nawet wymioty. Za to końcowy efekt ma być zbawienny.
Terapeutka podłącza mnie do krzesła. Mówi, że poprzez działanie pola elektromagnetycznego urządzenie przywróci moim komórkom prawidłową częstotliwość drgań.
Tyle że nauka nie wie nic o możliwości dostrajania, jak w odbiornikach radiowych, komórek. Nie ma więc też żadnych klinicznych badań potwierdzających skuteczność tej metody.
Na krześle nic mi się nie dzieje. Nie ma wymiotów ani zawrotów głowy. Ale mój organizm podobno został oczyszczony z toksyn i zregenerowany.
Chcesz wiedzieć więcej?
Czy badanie SO/check, które w centrum KawkaJe służy jako podstawa do wydawania zaleceń żywieniowych i zdrowotnych, jest wiarygodne? W jaki sposób technologia, która ma „uzupełniać diagnozę” staje się nie tylko źródłem zarobku, ale też wprowadzających w błąd informacji o zdrowiu? Co na temat wskazówek dietetycznych Andrzeja Kawki mówią eksperci? Więcej dowiesz się z tekstów na naszej stronie:
Zespół Pravdy
Zespół Pravdy
Zespół Pravdy
